‹ Barcha yangiliklar Dunyo

Turk investorlarining O'zbekistonga qarshi da'vosi yakunlandi

14-noyabr, 2026-yil, 22:00

Jahon banki guruhiga qarashli Investitsiya nizolarini hal qilish xalqaro markazida (ICSID) turk tadbirkorlarining O'zbekistonga qarshi arbitraj ishi besh yildan ortiq davom etgan jarayondan so'ng hal qilindi. O'zbekiston Adliya vazirligi hakamlar hay'ati barcha talablarni rad etganini ma'lum qildi.

O'zbekiston turk investorlari xalqaro arbitrajga olib chiqqan ishda o'z foydasiga qaror oldi. O'zbekiston Adliya vazirligining 2026-yil 13-noyabrdagi bayonotiga ko'ra, Jahon banki guruhiga qarashli Investitsiya nizolarini hal qilish xalqaro markazi (ICSID) doirasida tuzilgan hakamlar hay'ati turk tadbirkorlarining O'zbekiston Respublikasiga qarshi bildirgan barcha talablarini rad etdi. Qaror 26-oktabr sanasi bilan chiqarilgan, vazirlik natijani taxminan uch haftadan so'ng jamoatchilikka ma'lum qildi.

Da'voni kim qo'zg'atgan?

ICSID ma'lumotlariga ko'ra, da'vogarlar uch nafar Turkiya fuqarosi va tugatilish jarayonidagi turk oziq-ovqat kompaniyasi. Ular arizalarini Turkiya va O'zbekiston o'rtasida 1992-yilda imzolangan investitsiyalarni o'zaro rag'batlantirish va himoya qilish to'g'risidagi ikki tomonlama bitimga asoslagan. Bunday bitimlar bir davlat fuqarolarining boshqa davlatdagi investitsiyalarini himoya qiladi va investorga xalqaro arbitrajga murojaat qilish imkonini beradi.

Ish ICSIDda 2021-yil 4-iyunda ro'yxatga olingan. Mohiyat bo'yicha tinglovlar 2024-yil 1-10-iyul kunlari Vashingtonda o'tkazilgan. Hakamlar hay'ati qarorini 2026-yil 26-oktabrda chiqargan. Shunday qilib, jarayon besh yildan ortiq davom etdi.

Vazirlik nima dedi?

O'zbekiston Adliya vazirligi bayonotiga ko'ra, hakamlar hay'ati da'vogarlarning barcha talablarini rad etgan va qaror nizo taraflari uchun yakuniy hisoblanadi. Ochiq ma'lumotlarda da'vogarlar qaysi davlat harakatiga e'tiroz bildirgani, qancha kompensatsiya talab qilgani va hay'atning asoslari keltirilmagan. Qarorning to'liq matni ICSID saytida hali e'lon qilinmagan; ICSID qarorlari to'liq matnda faqat taraflarning roziligi bilan e'lon qilinishi mumkin.

ICSID nima va qaror nega yakuniy?

ICSID 1965-yilgi Vashington konvensiyasi asosida tashkil etilgan va Jahon banki guruhi tarkibida faoliyat yurituvchi nizolarni hal qilish markazi. Davlatlar va xorijiy investorlar o'rtasidagi nizolar bu yerda taraflar tanlagan hakamlardan iborat hay'atlarda ko'riladi. Turkiya ham, O'zbekiston ham konvensiya ishtirokchisi. ICSID qarorlari ustidan odatiy ma'noda apellyatsiya yo'li yo'q; konvensiya faqat cheklangan hollarda qarorni sharhlash, qayta ko'rib chiqish yoki bekor qilish uchun murojaat qilish imkonini beradi.

O'xshash ishlar

Bu turk investorlari va O'zbekiston o'rtasida ICSIDga yetib borgan birinchi nizo emas. O'zbekiston Adliya vazirligi 2024-yil oktabrida yakunlangan va taxminan 700 million dollarlik talabni o'z ichiga olgan "Bursel Tekstil" ishida ham barcha talablar rad etilganini, da'vogarlar O'zbekistonning arbitraj xarajatlarini qoplashga majbur qilinganini ma'lum qilgan edi. Vazirlik 2019-yilda yakunlangan va turk investorlariga tegishli savdo tarmog'iga oid boshqa ishda ham hay'at talablarning katta qismini rad etganini, faqat cheklangan miqdorni qabul qilganini e'lon qilgan edi.

Turkiya–O'zbekiston iqtisodiy aloqalari

Qaror ikki davlat o'rtasidagi iqtisodiy aloqalar jadallashgan davrga to'g'ri keldi. Turkiya Savdo vaziri Omer Bolatning bayonotlariga ko'ra, ikki davlat o'rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 2025-yilda 3,1 milliard dollarni tashkil etgan; qisqa muddatda 5 milliard, o'rta muddatda 10 milliard dollar maqsad qilingan. So'nggi besh yilda O'zbekistondagi turk investitsiyalari hajmi 8,2 milliard dollarga yetgan.

13-noyabr kuni O'zbekiston Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirining birinchi o'rinbosari Turkiyadagi Hoji Sabanji tashkiliy sanoat zonasi rahbari bilan uchrashdi. UzDaily xabariga ko'ra, taraflar qo'shma sanoat loyihalarini muhokama qilish uchun 2027-yil aprel oyi boshida turk ishbilarmonlar delegatsiyasining O'zbekistonga tashrifi bo'yicha kelishib oldi. Toshkent viloyatining Zangiota tumanida tashkil etilgan OSTIM Global o'zbek-turk sanoat klasteri va OYAK kompaniyasining 2027-yilda ishga tushirilishi rejalashtirilgan agrokimyo majmuasi ham ikki davlat sanoat hamkorligining namunalari sifatida ko'rsatilmoqda.

Investorlar uchun bu nimani anglatadi?

Ikki tomonlama investitsiya bitimlari xorijdagi investorga xalqaro arbitraj yo'lini ochadi, biroq bunday ishlar yillab davom etadi va natijasi noaniq. Shu sababli investitsiyani boshidanoq mahalliy qonunchilikka mos shartnoma, ro'yxatdan o'tkazish va hujjatlar asosida tashkil etish muhim. O'zbekistonda investitsiya kiritishni rejalashtirayotganlar uchun rasmiy ma'lumot manbalari qatorida O'zbekiston Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi va ikki davlatning ishbilarmonlik kengashlari bor.

Keyingi xabarRossiyada kvartira ijaraga olishda chet ellik nimalarga e'tibor berishi kerak?

Turk tilidagi asl matn: Türk yatırımcıların Özbekistan'a açtığı dava sonuçlandı