Türk yatırımcıların Özbekistan'a açtığı dava sonuçlandı

Özbekistan, Türk yatırımcıların uluslararası tahkime taşıdığı bir davada lehine karar aldı. Özbekistan Adalet Bakanlığı'nın 13 Kasım 2026'da yaptığı açıklamaya göre, Dünya Bankası Grubu'na bağlı Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarını Çözüm Merkezi (ICSID) bünyesinde kurulan hakem heyeti, Türk girişimcilerin Özbekistan Cumhuriyeti'ne karşı ileri sürdüğü bütün talepleri reddetti. Karar 26 Ekim 2026 tarihli; bakanlık sonucu yaklaşık üç hafta sonra kamuoyuyla paylaştı. Haber Özbekistan'da Gazeta.uz, UzDaily ve Podrobno.uz gibi yayın organlarında bakanlığın açıklamasına dayanarak yer aldı.

Davayı kim açtı?

ICSID kayıtlarına göre davacılar üç Türk vatandaşı ve tasfiye sürecindeki bir Türk gıda şirketi. Davacılar başvurularını, Türkiye ile Özbekistan arasında 1992'de imzalanan yatırımların karşılıklı teşviki ve korunmasına ilişkin ikili anlaşmaya dayandırdı. Bu tür anlaşmalar, bir ülkenin vatandaşlarının diğer ülkedeki yatırımlarının haksız el koyma, ayrımcı uygulama ya da adil olmayan muamele karşısında korunmasını öngörüyor ve yatırımcıya, ev sahibi devlete karşı uluslararası tahkime gitme imkânı tanıyor.

Dava ICSID'e 4 Haziran 2021'de kaydedildi. Esasa ilişkin duruşmalar 1-10 Temmuz 2024 tarihleri arasında Washington'da yapıldı. Hakem heyeti 26 Ekim 2026'da kararını verdi. Böylece süreç beş yılı aştı.

Bakanlık ne açıkladı?

Özbekistan Adalet Bakanlığı'nın açıklamasına göre hakem heyeti davacıların bütün taleplerini reddetti ve karar uyuşmazlığın tarafları için kesin nitelik taşıyor. Kamuya açık bilgilerde davacıların hangi devlet işlemine itiraz ettiği, ne kadar tazminat talep ettiği ve hakem heyetinin gerekçesi yer almıyor. Kararın tam metni ICSID'in internet sitesinde henüz yayımlanmadı; ICSID kararları ancak tarafların izniyle tam metin olarak yayımlanabiliyor.

ICSID nedir, karar neden kesin?

ICSID, 1965 tarihli Washington Sözleşmesi ile kurulan ve Dünya Bankası Grubu'na bağlı olarak çalışan bir uyuşmazlık çözüm merkezi. Devletlerle yabancı yatırımcılar arasındaki anlaşmazlıklar burada, tarafların seçtiği hakemlerden oluşan heyetlerde görülüyor. Türkiye de Özbekistan da sözleşmeye taraf. ICSID kararlarına karşı olağan anlamda temyiz yolu bulunmuyor; sözleşme yalnızca sınırlı durumlarda kararın yorumlanması, düzeltilmesi ya da iptali için başvuruya imkân tanıyor. Bu nedenle bu tür kararlar taraflar için kesin ve bağlayıcı kabul ediliyor.

Benzer davalar

Türk yatırımcılarla Özbekistan arasında ICSID'e taşınan ilk uyuşmazlık bu değil. Özbekistan Adalet Bakanlığı, Ekim 2024'te sonuçlanan ve yaklaşık 700 milyon dolarlık talep içeren Bursel Tekstil davasında da bütün taleplerin reddedildiğini ve davacıların Özbekistan'ın tahkim masraflarını karşılamaya mahkûm edildiğini açıklamıştı. Bakanlık, 2019'da sonuçlanan ve Türk yatırımcılara ait bir ticaret ağına ilişkin başka bir davada da hakem heyetinin taleplerin büyük bölümünü reddettiğini, yalnızca sınırlı bir tutarı kabul ettiğini duyurmuştu.

Türkiye-Özbekistan ekonomik ilişkileri

Karar, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin hız kazandığı bir döneme denk geldi. Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın açıklamalarına göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2025'te 3,1 milyar dolar oldu; kısa vadede 5 milyar dolar, orta vadede 10 milyar dolar hedefleniyor. Bakanlığın verilerine göre son beş yılda Özbekistan'daki Türk yatırımlarının hacmi 8,2 milyar dolara ulaştı, Türk müteahhitler ülkede 300'ü aşkın proje üstlendi.

Özbekistan Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın birinci yardımcısı ile Türkiye'den Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi'nin yöneticisi de 13 Kasım'da bir araya geldi. UzDaily'nin aktardığına göre taraflar, ortak sanayi projelerini görüşmek üzere Nisan 2027'nin başında bir Türk iş heyetinin Özbekistan'a gelmesi konusunda anlaştı. Taşkent bölgesindeki Zangiata'da kurulan OSTIM Global Özbek-Türk sanayi kümesi ve OYAK'ın 2027'de faaliyete geçirmeyi planladığı tarım kimyasalları tesisi de iki ülkenin sanayi iş birliğinin örnekleri arasında gösteriliyor.

Yatırımcılar için ne anlama geliyor?

İkili yatırım anlaşmaları yurt dışındaki yatırımcıya uluslararası tahkim yolunu açıyor; ancak bu davalar yıllar sürüyor ve sonuç belirsiz. Bu yüzden yatırımın en başta yerel mevzuata uygun sözleşme, kayıt ve belgelerle kurulması önem taşıyor. Özbekistan'da yatırım yapmayı düşünen Türk girişimciler için resmî bilgi kaynakları arasında Özbekistan Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Türkiye'nin Taşkent Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği ve iki ülkenin iş konseyleri bulunuyor. Ticaret Bakanlığı'nın "Türkiye-Özbekistan İş Forumu" gibi etkinlikleri de iki ülke iş dünyasını bir araya getiriyor.