Özbekistan COP31'de Orta Asya için ne önerdi?

Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen BM İklim Değişikliği Konferansı COP31'in liderler bölümünde söz alan Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Orta Asya ülkelerinin iklim değişikliğiyle mücadelede iş birliğini koordine etmeyi amaçlayan bir model önerdi. Euronews'in 12 Kasım tarihli haberine göre "Orta Asya İklim Entegrasyonu Modeli" adı verilen öneri üç bölümden oluşuyor ve bölge ülkelerinin iklim verilerini, afet hazırlığını ve finansman arayışını ortak bir çatı altında toplamayı hedefliyor.

İklim Entegrasyonu Modeli neyi kapsıyor?

Haberlere yansıyan bilgilere göre modelin ilk ayağı, Dünya Meteoroloji Örgütü'nün desteğiyle bölge ülkeleri arasında iklim verilerinin paylaşılacağı bir altyapı kurulması. İkinci ayak, sel, kuraklık, toz fırtınası ve aşırı sıcak gibi doğal afetlere karşı ortak erken uyarı sistemlerinin oluşturulması. Üçüncü ayak ise Orta Asya'nın koşullarına uygun iklim finansmanı kaynaklarına erişim ve kalkınma bankaları ile uluslararası fonlarla iş birliği. Mirziyoyev, bölge ülkelerinin iklim değişikliğinin etkilerini birlikte göğüslemesi gerektiğini vurguladı.

Orta Asya, iklim değişikliğinden en çok etkilenen bölgeler arasında gösteriliyor. Buzulların erimesi, su kaynaklarının azalması, kuraklık ve sel gibi aşırı hava olayları, tarıma dayalı ekonomiler için ciddi risk oluşturuyor. Özbekistan da son yıllarda ilkbahar sağanaklarının ardından sel uyarıları yapmak zorunda kalan ülkeler arasında.

Aral Denizi Fonu'nda ne değişecek?

Mirziyoyev, Özbekistan'ın 2027'de Uluslararası Aral Denizi'ni Kurtarma Fonu'nun başkanlığını üstleneceğini teyit etti. Fon, Aral Denizi havzasındaki Orta Asya ülkelerinin su ve çevre sorunlarına ortak çözüm aramak amacıyla kurulan bölgesel bir kuruluş; başkanlık üye ülkeler arasında dönüşümlü olarak yürütülüyor. Euronews'e göre Mirziyoyev, zirve sırasında Yeşil İklim Fonu İcra Direktörü Mafalda Duarte ile de görüşerek Aral bölgesindeki iklim finansmanı ve çevre restorasyonu projelerini ele aldı.

Aral Denizi'nin büyük ölçüde kuruması, 20. yüzyılın en büyük çevre sorunlarından biri olarak kabul ediliyor. Özbekistan, kuruyan deniz tabanında tuz ve toz fırtınalarını azaltmak için geniş çaplı ağaçlandırma çalışmaları yürütüyor ve bölgeyi "çevresel yenilik ve teknoloji bölgesi" olarak tanıtıyor.

Özbekistan başka hangi rakamları paylaştı?

Konuşmaya ilişkin haberlerde Özbekistan'ın orman alanlarını genişletmeye yönelik çalışmalarına ve atık yönetimi stratejisine de yer verildi. Aktarılan bilgilere göre atık yönetimi stratejisi kapsamında 3 milyar doları aşan yatırım öngörülüyor. Özbek haber sitesi Kun.uz ise Mirziyoyev'in konuşmasında iklim alanında uzman yetiştirmeye yönelik "1.000 mühendis-tasarımcı" programını da duyurduğunu yazdı.

Türkiye ile hangi temaslar oldu?

Mirziyoyev'in COP31 programı kapsamında Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile de görüştüğü bildirildi. Türkiye ile Özbekistan arasındaki ilişkiler son aylarda yoğun bir temas trafiğine sahne oldu. 29 Ekim'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Mirziyoyev arasında yapılan görüşmede beş anlaşma imzalanmış, Erdoğan Özbek mevkidaşını COP31 liderler zirvesine davet etmişti. Mirziyoyev ayrıca Türk Devletleri Teşkilatı'nın bir sonraki zirvesine gelecek yıl yüksek düzeyde ev sahipliği yapmaya hazır olduklarını açıklamıştı.

COP31'de sırada ne var?

Liderler bölümünün tamamlanmasının ardından COP31'de müzakereler bakanlar ve uzmanlar düzeyinde sürüyor. Zirvenin sonunda iklim finansmanı, uyum ve emisyon azaltımı başlıklarında ortak bir karar metni üzerinde uzlaşılması hedefleniyor. Özbekistan'ın önerdiği bölgesel modelin nasıl hayata geçirileceği ise Orta Asya ülkeleri arasındaki sonraki görüşmelerde netleşecek.