‹ Barcha yangiliklar Dunyo

O'zbekiston COP31 da Markaziy Osiyo uchun nimani taklif qildi?

13-noyabr, 2026-yil, 21:00

O'zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Antaliyadagi BMT Iqlim o'zgarishi konferensiyasi COP31 da Markaziy Osiyo uchun uch qismdan iborat "Iqlim integratsiyasi modeli"ni taklif qildi. Taklifda mintaqa davlatlari o'rtasida iqlim ma'lumotlarini almashish, umumiy erta ogohlantirish tizimlari va iqlim moliyalashtirishiga kirish asosiy o'rinda turadi. Prezident O'zbekiston 2027-yilda Orolni qutqarish xalqaro jamg'armasiga raislik qilishini ham ma'lum qildi.

Turkiya mezbonligida Antaliyada o'tayotgan BMT Iqlim o'zgarishi konferensiyasi COP31 ning yetakchilar qismida so'zga chiqqan O'zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Markaziy Osiyo davlatlarining iqlim o'zgarishiga qarshi kurashdagi hamkorligini muvofiqlashtirishga qaratilgan modelni taklif qildi. Euronews ning 12-noyabrdagi xabariga ko'ra, "Markaziy Osiyo iqlim integratsiyasi modeli" deb nomlangan taklif uch qismdan iborat bo'lib, mintaqa davlatlarining iqlim ma'lumotlari, ofatlarga tayyorgarlik va moliyalashtirish izlashini umumiy tizimga birlashtirishni maqsad qilgan.

Iqlim integratsiyasi modeli nimalarni o'z ichiga oladi?

Xabarlarga ko'ra, modelning birinchi qismi Jahon meteorologiya tashkiloti ko'magida mintaqa davlatlari o'rtasida iqlim ma'lumotlarini almashish infratuzilmasini yaratishdir. Ikkinchi qismi sel, qurg'oqchilik, chang bo'roni va haddan tashqari issiq kabi tabiiy ofatlarga qarshi umumiy erta ogohlantirish tizimlarini shakllantirish. Uchinchi qismi esa Markaziy Osiyo sharoitiga mos iqlim moliyalashtirish manbalariga kirish va taraqqiyot banklari hamda xalqaro jamg'armalar bilan hamkorlik. Mirziyoyev mintaqa davlatlari iqlim o'zgarishi oqibatlariga birgalikda qarshi turishi zarurligini ta'kidladi.

Markaziy Osiyo iqlim o'zgarishidan eng ko'p ta'sirlanadigan hududlar qatorida ko'rsatiladi. Muzliklarning erishi, suv resurslarining kamayishi, qurg'oqchilik va sel kabi ekstremal ob-havo hodisalari qishloq xo'jaligiga tayangan iqtisodiyotlar uchun jiddiy xavf tug'diradi.

Orol jamg'armasida nima o'zgaradi?

Mirziyoyev O'zbekiston 2027-yilda Orolni qutqarish xalqaro jamg'armasiga raislikni o'z zimmasiga olishini tasdiqladi. Jamg'arma Orol dengizi havzasidagi Markaziy Osiyo davlatlarining suv va ekologiya muammolariga birgalikda yechim izlash maqsadida tuzilgan mintaqaviy tashkilot bo'lib, raislik a'zo davlatlar o'rtasida navbatma-navbat amalga oshiriladi. Euronews ma'lumotiga ko'ra, Mirziyoyev sammit davomida Yashil iqlim jamg'armasi ijrochi direktori Mafalda Duarte bilan ham uchrashib, Orol bo'yi mintaqasida iqlim moliyalashtirishi va ekologik tiklash loyihalarini muhokama qildi.

Orol dengizining katta qismi qurib qolishi XX asrning eng yirik ekologik muammolaridan biri sifatida e'tirof etiladi. O'zbekiston qurigan dengiz tubida tuz va chang bo'ronlarini kamaytirish uchun keng ko'lamli ko'kalamzorlashtirish ishlarini olib bormoqda va hududni "ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar zonasi" sifatida taqdim etmoqda.

O'zbekiston yana qanday raqamlarni keltirdi?

Nutqqa oid xabarlarda O'zbekistonning o'rmon maydonlarini kengaytirish bo'yicha ishlari va chiqindilarni boshqarish strategiyasi ham tilga olindi. Keltirilgan ma'lumotlarga ko'ra, chiqindilarni boshqarish strategiyasi doirasida 3 milliard dollardan ortiq investitsiya ko'zda tutilmoqda. Kun.uz esa Prezident nutqida iqlim sohasida mutaxassislar tayyorlashga qaratilgan "1000 muhandis-loyihachi" dasturini ham e'lon qilganini yozdi.

Turkiya bilan qanday uchrashuvlar bo'ldi?

Mirziyoyev COP31 dasturi doirasida Turkiya Vitse-prezidenti Jevdet Yilmaz bilan ham uchrashgani xabar qilindi. Turkiya va O'zbekiston o'rtasidagi munosabatlar so'nggi oylarda faol aloqalarga boy bo'ldi. 29-oktabrda Turkiya Prezidenti Rajab Toyyib Erdo'g'an va Mirziyoyev o'rtasidagi uchrashuvda beshta hujjat imzolangan, Erdo'g'an o'zbek hamkasbini COP31 yetakchilar sammitiga taklif qilgan edi. Mirziyoyev, shuningdek, O'zbekiston Turkiy davlatlar tashkilotining navbatdagi sammitini kelgusi yil yuqori darajada o'tkazishga tayyorligini aytgan edi.

COP31 da keyin nima bo'ladi?

Yetakchilar qismi yakunlanganidan so'ng COP31 da muzokaralar vazirlar va ekspertlar darajasida davom etmoqda. Sammit yakunida iqlim moliyalashtirishi, moslashuv va chiqindilarni kamaytirish bo'yicha umumiy qaror matni ustida kelishuvga erishish ko'zlanmoqda. O'zbekiston taklif qilgan mintaqaviy modelni amalga oshirish tartibi esa Markaziy Osiyo davlatlari o'rtasidagi keyingi muzokaralarda aniqlanadi.

Keyingi xabarRossiyada migrantlar oila a'zolari uchun qo'shimcha soliq to'laydimi?

Turk tilidagi asl matn: Özbekistan COP31'de Orta Asya için ne önerdi?