Nefes darlığı KOAH belirtisi olabilir mi?
- KOAH nedir? Kronik obstrüktif akciğer hastalığı; hava yollarının daralmasıyla nefes almayı zorlaştıran, ilerleyici bir hastalık.
- Ne kadar yaygın? Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre KOAH dünyada üçüncü ölüm nedeni; 2023'te 3,4 milyon kişinin ölümüne yol açtı.
- Türkiye'de: TÜİK'in 2025 verilerine göre solunum sistemi hastalıkları yüzde 15,1 ile ölüm nedenlerinde üçüncü sırada.
- Başlıca nedenler: Sigara ve hava kirliliği; ev içinde biyokütle (odun, tezek) dumanı ve mesleki toz da risk oluşturuyor.
- Tanı: Basit bir solunum fonksiyon testiyle (spirometri) konuyor. Belirtiniz varsa doktorunuza danışın.
Her yıl kasımın üçüncü çarşambası Dünya KOAH Günü olarak anılıyor. Bu yıl 18 Kasım'a denk gelen gün, Küresel KOAH Girişimi (GOLD) tarafından düzenleniyor ve hastalığın erken tanınmasına dikkat çekmeyi amaçlıyor. GOLD'un bu yılki mesajı da aynı yönde: Tanıyı iyileştirmek ve tedaviye hastalığın erken döneminde başlamak, hastaların yaşam kalitesini anlamlı ölçüde artırabilir.
DSÖ'nün güncel bilgi notuna göre KOAH, dünyada en sık üçüncü ölüm nedeni. Hastalık 2023 yılında 3,4 milyon kişinin ölümüne yol açtı; bu, dünyadaki tüm ölümlerin yaklaşık yüzde 6'sı demek. DSÖ'ye göre 70 yaş altındaki KOAH ölümlerinin yaklaşık yüzde 90'ı düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşanıyor.
KOAH hangi belirtilerle kendini gösterir?
KOAH'ın en tipik belirtisi, zamanla artan nefes darlığı. Başlangıçta yalnızca yokuş ya da merdiven çıkarken fark edilen nefes darlığı, hastalık ilerledikçe günlük işler sırasında da ortaya çıkabiliyor. Bunun yanında uzun süren öksürük, özellikle sabahları artan balgam, göğüste hışıltı ve sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonları da sayılan belirtiler arasında.
Hastalığın sinsi yanı, belirtilerin yavaş yavaş gelişmesi. Pek çok kişi nefes darlığını kilo almaya, yaşa ya da kondisyon eksikliğine bağlıyor; öksürüğü ise sigaranın doğal sonucu sayıyor. Bu nedenle KOAH çoğu zaman ancak akciğer kapasitesi belirgin şekilde azaldıktan sonra fark ediliyor. Göğüs hastalıkları uzmanları, 40 yaş üstünde sigara içen ya da içmiş olan ve bu belirtileri taşıyan herkesin solunum testi yaptırmasını öneriyor.
Sadece sigara içenlerde mi görülür?
DSÖ'ye göre KOAH'ın en yaygın iki nedeni sigara ve hava kirliliği. Sigara hâlâ en önemli risk etkeni; ancak hastalık hiç sigara içmemiş kişilerde de görülebiliyor. Ev içinde odun, kömür ya da tezekle ısınma ve yemek pişirme sırasında solunan duman, maden, inşaat, tekstil gibi işlerde uzun süre solunan toz ve kimyasallar, çocuklukta geçirilen ağır akciğer enfeksiyonları ve bazı genetik yatkınlıklar da risk arasında sayılıyor.
GOLD'un yöneticileri de 2027 raporunun tanıtımında bu noktaya dikkat çekti. Raporu değerlendiren uzman yayınlarına göre GOLD yöneticileri, KOAH'ı yalnızca yaşlı ve sigara içen kişilerin hastalığı olarak gören eski anlatının artık geçerli olmadığını vurguladı. Rapor, "erken KOAH", "hafif KOAH" ve "genç yaşta KOAH" için yeni tanımlar getiriyor; böylece hastalığın daha erken evrede yakalanması amaçlanıyor.
2027 GOLD raporunda neler değişiyor?
Dünya genelinde KOAH tanı ve tedavisinde başvuru kaynağı kabul edilen GOLD raporunun 2027 sürümü, Dünya KOAH Günü'nde tam metin olarak yayımlanacak. Philadelphia'da yapılan GOLD konferansında öne çıkan başlıklara göre raporda ilaç önerilerindeki tek değişiklik, yeni tanı almış ve belirtileri hafif olan hasta grubunda (GOLD A grubu) başlangıç tedavisi olarak uzun etkili bir bronş genişletici ilaç grubunun (LAMA) önerilmesi.
Raporda ayrıca bilgisayarlı tomografi (BT) bulgularına daha geniş yer veriliyor; hava yollarındaki mukus tıkaçlarının değerlendirilmesi bunların arasında. Akciğer rehabilitasyonu gibi ilaç dışı tedavilerin ve KOAH'a sıklıkla eşlik eden kalp-damar hastalıklarının yönetimi de ayrıntılı ele alınıyor. GOLD'un önde gelen isimlerinden Prof. Dr. Àlvar Agustí, belgenin "hedef gösteren" bir metin olduğunu ve muhtemelen hâlâ eksikleri bulunduğunu söyledi.
Uzman yayınlarında, bazı yeni biyolojik ilaçlarla ilgili ileri aşama çalışmaların da gündemde olduğu, ancak bu ilaçların henüz KOAH için ruhsat almadığı belirtiliyor. Yani bu çalışmalar, hastaların bugün kullanabileceği bir tedavi anlamına gelmiyor.
Türkiye'de durum ne?
TÜİK'in 2025 Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri'ne göre Türkiye'de ölümlerin yüzde 34,7'si dolaşım sistemi hastalıkları, yüzde 16,1'i iyi ve kötü huylu tümörler, yüzde 15,1'i solunum sistemi hastalıkları nedeniyle gerçekleşti. 2025'te toplam ölüm sayısı 491 bin 684 oldu. Solunum sistemi hastalıkları içinde KOAH önemli bir yer tutuyor.
Sağlık Bakanlığı'nın 2017 Türkiye Hane Halkı Sağlık Araştırması'na dayanan verisine göre 15 yaş ve üstü yetişkinlerin yüzde 3,6'sı hayatı boyunca bir doktordan KOAH tanısı aldığını bildirdi. Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı'nın (TÜSEB) 2020 tarihli raporunda ise ülkede yaklaşık 4 milyon KOAH hastası olduğu tahmin ediliyor. Rakamlar arasındaki fark, kullanılan yöntemlerin farklı olmasından kaynaklanıyor; uzmanlar tanı almamış çok sayıda hasta bulunduğuna dikkat çekiyor. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün Kronik Hava Yolu Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı (2025-2030) da erken tanıyı ve birinci basamakta izlemi öncelikler arasında sayıyor.
Korunmak ve erken tanı için ne yapılabilir?
KOAH'tan korunmanın ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmanın en etkili yolu sigarayı bırakmak. Sigarayı bırakmak isteyenler ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı'nı arayabiliyor ve sağlık kuruluşlarındaki sigara bırakma polikliniklerine başvurabiliyor. Kapalı ortamda odun ya da kömür dumanına maruz kalmamak, tozlu işlerde uygun maske kullanmak ve grip ile zatürre aşıları konusunda doktora danışmak da öneriler arasında.
Tanı için kullanılan spirometri testi, kişinin derin bir nefes alıp bir cihaza hızlıca üflemesiyle yapılan, ağrısız ve kısa bir test. Aile hekimine başvurarak test için yönlendirme istenebiliyor. Bu haber bilgilendirme amaçlıdır; nefes darlığı, uzun süren öksürük ya da balgam şikâyeti olanların kendi kendine ilaç kullanmak yerine doktorlarına danışması gerekiyor.
Haberleri kaçırmaSon dakika haberleri WhatsApp ve Telegram kanallarımıza anında düşüyor.
WhatsApp kanalını takip etTelegram'dan takip etUygulamayı kur
Enerji içeceği kalbi durdurur mu? Yeni çalışma ne buldu?
Okumaya devam et →
İlgili Haberler
RusyaRusya'da pasaportunu kaybeden Türk ne yapmalı?
2
RusyaRusya'da yabancı öğrencilere yeni denetim mi geliyor?
3
RusyaRusya'da bugün: 19 Kasım'da yabancıları ne ilgilendiriyor?
4
DünyaDünya Yeniden Şekillenirken: Putin–Avrupa gerilimi Türkiye'yi nasıl etkiliyor?
5
TürkiyePOLSAN iddiası ne? Fon dosyasında yeni tartışma