Haberin Sesi Giriş📻 Haberinsesi.net/radyo TRRUUZ HaberGönderReklamVer
Sağlık

El Nino neden sağlık acil durumu sayılıyor?

Haberin Sesi Haber Merkezi · Yayın sorumlusu: Muzaffer Çavdar · 16 Kasım 2026 11:30
WhatsApp Telegram X Facebook
El Nino neden sağlık acil durumu sayılıyor?
Kısaca
  • Rapor: Dünya Meteoroloji Örgütü'nün (WMO) "İklimin Durumu 2026" güncellemesi 9 Kasım'da, COP31'in ilk gününde Antalya'da açıklandı.
  • Sıcaklık: 2026'nın ilk dokuz ayında küresel ortalama sıcaklık sanayi öncesi döneme göre yaklaşık 1,47 derece yüksek; 2015-2026 arasındaki 12 yılın kayıtların en sıcak yılları olması bekleniyor.
  • El Nino: WMO'ya göre olay ağustostan bu yana güçleniyor, aralıkta rekor güce ulaşabilir ve etkileri 2027'nin başına uzanabilir.
  • Sağlık: Sıcak çarpması, kuraklık, sel, kolera, sıtma ve dang humması riski öne çıkıyor.
  • Tahmin: Hakem denetiminden geçmemiş bir model çalışması, El Nino'ya bağlı ek sıcak ölümlerinin şubata kadar 450 bini aşabileceğini öngörüyor.

Pasifik Okyanusu'nda yüzey sularının olağandışı ısınmasıyla ortaya çıkan El Nino, bu yıl yalnızca iklim bilimcilerin değil sağlık otoritelerinin de gündeminde. Dünya Meteoroloji Örgütü'nün (WMO) Antalya'da yapılan BM İklim Değişikliği Konferansı COP31'in ilk günü olan 9 Kasım'da açıkladığı "İklimin Durumu 2026" güncellemesi, güçlenen El Nino'nun önümüzdeki aylarda dünyanın pek çok bölgesinde sağlık sistemlerini zorlayabileceği uyarısını yaptı. Raporla ilgili haberlerde, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) El Nino'nun beklenen sağlık etkilerini ilk kez bir sağlık acil durumu olarak sınıflandırdığı aktarıldı. Bazı kaynaklar ise bunu DSÖ'ye yapılan "uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan edin" çağrısı olarak yorumladı; DSÖ'nün bu konudaki resmî metni haberimizin yazıldığı saatte doğrulanamadı.

Rapor ne diyor?

WMO'nun güncellemesine göre 2026'nın ocak-eylül döneminde küresel ortalama yüzey sıcaklığı, 1850-1900 dönemi ortalamasının yaklaşık 1,47 derece üzerinde seyretti. Rapor, 2015'ten 2026'ya kadar olan 12 yılın ölçüm tarihinin en sıcak 12 yılı olma yolunda olduğunu belirtiyor. El Nino ise ağustostan bu yana güçlenmeye devam ediyor; WMO'nun öngörüsüne göre olay aralık ayında kayıtların en güçlü seviyesine ulaşabilir ve etkileri 2027'nin ilk aylarına kadar sürebilir. Örgüt, yazın yaptığı açıklamada da güçlü bir El Nino'nun haziran-ağustos döneminde ortaya çıkmasının yüksek olasılıkla beklendiğini duyurmuştu. Raporun nihai hâli olan "Küresel İklimin Durumu 2026" ise Mart 2027'de yayımlanacak.

El Nino sağlığı nasıl etkiliyor?

WMO, El Nino'yu sağlık açısından bir "risk çarpanı" olarak tanımlıyor. Rapora göre artan sıcaklık, kuraklık ve şiddetli yağışlar; sıcağa bağlı hastalık ve ölümlere, orman yangını dumanı nedeniyle hava kalitesinin bozulmasına, beslenme yetersizliği ve gıda güvensizliğine, yaralanmalara ve su ile vektörler (sivrisinek gibi taşıyıcılar) yoluyla bulaşan hastalıkların riskinde değişime yol açabiliyor. Bu hastalıkların başında kolera, sıtma ve dang humması geliyor.

DSÖ'nün El Nino'ya ilişkin küresel durum analizi de El Nino yıllarının dünya genelinde salgın riskinin artmasıyla ilişkili olduğunu, özellikle dang humması salgınlarının bu yıllarda sık görüldüğünü belirtiyor. DSÖ yetkilisi Teresa Zakaria, El Nino'yu "önemli bir halk sağlığı tehdidi" ve "risk çarpanı" olarak nitelendirerek ülkeleri hemen harekete geçmeye çağırmıştı. Zakaria'nın uyarısına göre en ağır etkiler, iklim şoklarının zayıf sağlık sistemleri, sağlık hizmetine sınırlı erişim, gıda güvensizliği, yerinden edilme ve insani krizlerle kesiştiği yerlerde görülecek.

Hangi bölgeler daha çok risk altında?

Haberlerde en çok öne çıkan bölge Afrika. Bilimsel dergi The Lancet'te yer alan bir değerlendirmede Afrika'nın El Nino kaynaklı bir halk sağlığı acil durumunun eşiğinde olduğu yazıldı. Amerika kıtasında Pan Amerikan Sağlık Örgütü (PAHO), kolera gibi su kaynaklı hastalıkların yanı sıra sıtma, dang, zika ve chikungunya gibi sivrisinekle bulaşan hastalıklara karşı uyarıda bulundu. Bangladeş'te bu yıl dang vakalarında mevsim dışı ve erken bir artış görüldüğü, Meksika'da ise 29. epidemiyolojik haftaya (temmuz ortası) kadar dang vakalarının 2025'e göre yüzde 67 arttığı bildirildi. Resmî bir "risk altındaki ülkeler listesi" ise henüz yayımlanmış değil.

450 bin ölüm tahmini ne kadar güvenilir?

Eylül ayında ABD'deki Chicago Üniversitesi'ne bağlı Climate Impact Lab'in yayımladığı bir çalışma, güçlü El Nino'nun haziran 2026-şubat 2027 döneminde normal bir yıla göre yaklaşık 451 bin ek sıcak ölümüne yol açabileceğini öngördü. Çalışmaya göre en yüksek tahmin 31 bin 400 ile Nijerya'da, ardından 19 bin 300 ile Endonezya'da ve 17 bin 600 ile Sudan'da. Ancak bu rakamın bir kesinlik değil, bir model tahmini olduğunu vurgulamak gerekiyor: Çalışma hakem denetiminden geçmedi; araştırmacılar El Nino'nun hızlı güçlenmesi nedeniyle kısa raporu erkenden yayımladıklarını belirtti. Çalışmada yer almayan bağımsız bir uzman da tahmini "bir modelleme çalışması olarak makul, ama kesin bir öngörü değil" diye değerlendirdi. Rakamların yalnızca sıcağa bağlı ölümleri kapsadığı, salgın hastalıkları içermediği de not edilmeli.

Türkiye'deki okur için ne anlama geliyor?

El Nino'nun etkileri bölgeden bölgeye çok farklı görülüyor ve Türkiye için doğrudan bir sağlık uyarısı yapılmış değil. Yine de uzmanların sıcak hava dalgaları için yaptığı genel öneriler herkes için geçerli: Aşırı sıcak günlerde öğle saatlerinde güneşe çıkmamak, bol su içmek, yaşlıları, küçük çocukları ve kronik hastalığı olanları yakından takip etmek gerekiyor. Tropik bölgelere seyahat edecek olanların ise gidecekleri ülkedeki sivrisinekle bulaşan hastalıklar ve aşılar konusunda seyahatten önce bilgi alması öneriliyor. Kalp, böbrek ya da şeker hastalığı gibi kronik rahatsızlığı olanların sıcak dönemlerde ilaç ve sıvı tüketimini nasıl düzenlemesi gerektiğini doktoruna danışması en doğru yol; bu haberdeki bilgiler tıbbi tavsiye yerine geçmez.

COP31 görüşmeleri Antalya'da sürerken El Nino'nun sağlık boyutu, iklim finansmanı ve uyum tartışmalarında da sıkça dile getiriliyor. Konferansın genel programını COP31 rehberimizde bulabilirsiniz.

WhatsApp'ta paylaş WhatsApp kanalımızı takip et
Bu haberi nasıl buldunuz?
Değerlendirmeniz diğer okuyucular için önemlidir.
Kaynak: Haberin Sesi

Haberleri kaçırmaSon dakika haberleri WhatsApp ve Telegram kanallarımıza anında düşüyor.

WhatsApp kanalını takip etTelegram'dan takip etUygulamayı kur
EtiketlerEl NinoiklimCOP31DSÖWMOsağlıksıcak havadang hummasıkoleraküresel ısınma
SONRAKİ HABER Özbekistan COP31'de Orta Asya için ne önerdi?Özbekistan COP31'de Orta Asya için ne önerdi? Okumaya devam et →

İlgili Haberler

En Çok Okunanlar
SIRADAKİ HABERÖzbekistan COP31'de Orta Asya için ne önerdi?›