Kalp ve şeker hastalarında uyku beyni koruyor mu?
- Araştırma: Karolinska Enstitüsü; Amerikan Kalp Derneği'nin hakemli dergisi Journal of the American Heart Association'da kasım başında yayımlandı.
- Kimler incelendi? İngiltere'deki UK Biobank çalışmasına katılan 400 binden fazla orta yaşlı ve yaşlı yetişkin; bunlardan 54 binden fazlasında en az bir kardiyometabolik hastalık vardı.
- Bulgu: Bu hastalıklara sahip olup iyi uyuyanlar, kötü uyuyanlara göre düşünme testlerinde biraz daha başarılıydı ve beyin hacimleri daha büyüktü.
- Sınır: Gözlemsel bir çalışma; uykunun beyni doğrudan koruduğunu kanıtlamıyor.
- Tavsiye: Uyku sorunu yaşayan hastaların tedavilerini kendi başlarına değiştirmemesi, hekimlerine danışması gerekiyor.
Tip 2 diyabet, kalp hastalığı ve inme gibi "kardiyometabolik" hastalıkların yalnızca kalp ve damarları değil, zamanla beyni de etkileyebildiği biliniyor. Bu hastalıklara sahip kişilerde düşünme ve hafıza sorunları ile bunama riskinin daha yüksek olduğu daha önceki çalışmalarda gösterilmişti. İsveç'teki Karolinska Enstitüsü'nden araştırmacılar bu kez şu soruya cevap aradı: Bu hastalıklarla yaşayan kişilerde uyku düzeni, beyin sağlığındaki farklılıklarla ilişkili mi?
Araştırma nasıl yapıldı?
Çalışmada İngiltere'nin en büyük sağlık veri tabanlarından biri olan UK Biobank'ın verileri kullanıldı. Bu veri tabanında 400 binden fazla orta yaşlı ve yaşlı yetişkinin sağlık bilgileri bulunuyor. Katılımcıların 54 binden fazlasında tip 2 diyabet, kalp hastalığı ya da inme öyküsünden en az biri vardı. Katılımcıların uyku alışkanlıkları kendi beyanlarına dayanan sorularla değerlendirildi. Yaklaşık 35 bin kişinin beyin manyetik rezonans (MR) görüntüleri de incelendi. Araştırmacılar, uyku düzeni sağlıklı olanlarla olmayanları düşünme testleri ve beyin yapısı açısından karşılaştırdı.
Ne bulundu?
Sonuçlara göre kardiyometabolik hastalığı olup sağlıklı uyuyan kişiler, kötü uyuyanlara kıyasla genel bilişsel testlerde, problem çözme becerisinde ve bilgi işleme hızında biraz daha iyi sonuç aldı. Beyin görüntülerinde de iyi uyuyanların toplam beyin hacminin daha büyük olduğu, gri ve beyaz maddenin daha fazla olduğu görüldü. Uyku ile beyin yapısı arasındaki bu ilişki, hastalığı olanlarda olmayanlara göre daha belirgindi.
Araştırmanın yürütücüsü Abigail Dove, sonuçların sağlıklı uykunun kardiyometabolik hastalıkların beyin üzerindeki bazı olumsuz etkilerini dengelemeye yardımcı olabileceğine işaret ettiğini söyledi. Araştırmacılar, uykunun bu hastalıkları olan kişilerde beyin sağlığını korumak için üzerinde çalışılabilecek bir alan olabileceğini belirtiyor.
Bu sonuç ne anlama geliyor, ne anlama gelmiyor?
Araştırma gözlemsel bir çalışma. Yani iyi uyku ile daha iyi beyin sağlığı arasında bir ilişki gösteriyor, ancak uykunun beyni doğrudan koruduğunu kanıtlamıyor. Tersine bir ilişki de mümkün: Beyin sağlığı daha iyi olan kişiler daha düzenli uyuyor olabilir. Uyku bilgisinin katılımcıların kendi beyanına dayanması da bir başka sınırlılık. Ayrıca UK Biobank katılımcıları ağırlıklı olarak İngiltere'de yaşayan, belirli yaş grubundaki kişilerden oluşuyor; sonuçların farklı ülkelere ve yaş gruplarına ne ölçüde uyarlanabileceği ayrıca araştırılmalı. Bilim insanları, uykuyu iyileştirmeye yönelik müdahalelerin beyin sağlığını gerçekten koruyup korumadığını görmek için randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Uyku ve kalp-metabolizma sağlığı
Uyku ile kalp ve metabolizma sağlığı arasındaki bağ, son yıllarda birçok araştırmanın konusu oldu. Amerikan Kalp Derneği, kalp-damar sağlığı için önerdiği temel ölçütler arasına 2022'de uyku süresini de ekledi ve yetişkinler için gecede 7 ila 9 saat uykuyu önerdi. Kasım başında aynı derneğin bilimsel toplantısında sunulan ön bulgular ise trafik, uçak ve tren gürültüsüne maruz kalan yetişkinlerde, uyku düzeni sağlıklı olsa bile yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet gibi risk faktörlerinin daha sık görüldüğüne işaret etti.
Türkiye'de de kardiyometabolik hastalıklar yaygın. Türkiye Diyabet Epidemiyolojisi Çalışması'nda (TURDEP-II) yetişkinlerde diyabet sıklığı yüzde 13,7 olarak bulunmuştu. Uzmanlar, bu hastalıklarla yaşayan kişilerin düzenli kontrol, ilaç kullanımı, beslenme ve fiziksel aktivitenin yanında uyku düzenine de dikkat etmesini öneriyor.
Uyku sorunu olanlar ne yapmalı?
Uykuya dalmakta güçlük, sık uyanma, gündüz aşırı uyku hali ya da horlama ve uykuda nefes durması gibi belirtiler, uyku apnesi gibi tedavi edilmesi gereken sorunlara işaret edebilir. Bu belirtileri yaşayan, özellikle diyabeti, kalp hastalığı ya da yüksek tansiyonu olan kişilerin aile hekimine veya ilgili uzmana başvurması öneriliyor. Uyku ilacı ya da takviye kullanımı, mevcut tedavilerle etkileşim riski nedeniyle hekime danışılmadan başlanmamalı. Bu haber bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışın.
Haberleri kaçırmaSon dakika haberleri WhatsApp ve Telegram kanallarımıza anında düşüyor.
WhatsApp kanalını takip etTelegram'dan takip etUygulamayı kur
Dünya Diyabet Günü: Diyabetin belirtileri neler?
Okumaya devam et →
İlgili Haberler
RusyaRusya'da pasaportunu kaybeden Türk ne yapmalı?
2
RusyaRusya'da yabancı öğrencilere yeni denetim mi geliyor?
3
RusyaRusya'da bugün: 19 Kasım'da yabancıları ne ilgilendiriyor?
4
DünyaDünya Yeniden Şekillenirken: Putin–Avrupa gerilimi Türkiye'yi nasıl etkiliyor?
5
TürkiyePOLSAN iddiası ne? Fon dosyasında yeni tartışma