O'zbek tilidagi yangiliklar00:422026 M11 20, Fri
Telegram X YouTube
⚡ SO'NGGI XABAR
»

‹ Barcha yangiliklar Yangiliklar

Ibn Arabiyning bashoratlari: Usmonlilar davlatini oldindan bilganmi?

16-noyabr, 2026-yil, 10:00

WhatsApp Telegram X

"Shayxi Akbar" deb ataladigan Ibn Arabiyga nisbat berilgan bashoratlar Vanga momo va Nostradamus ro'yxatlari bilan birga yana ulashilmoqda. Rivoyat qilinishicha, u Usmonlilar davlatining tashkil topishini va Sulton Salim I (Yovuz)ning Damashqqa kirishini oldindan xabar bergan. Xo'sh, bu so'zlar haqiqatan ham unga tegishlimi va 2026, 2027-yillar uchun uning bashorati bormi?

Ibn Arabiyning bashoratlari: Usmonlilar davlatini oldindan bilganmi?

Qisqacha
  • Ibn Arabiy kim? 1165-yilda Andalusiyada tug'ilib, 1240-yilda Damashqda vafot etgan, islom tafakkuri tarixidagi eng ta'sirli tasavvuf allomalaridan biri.
  • Eng mashhur bashorat: "Sin Shinga kirganda Muhyiddinning qabri oshkor bo'ladi" degan so'z; u Sulton Salim I ning 1516-yilda Damashqqa kirishi bilan bog'lanadi.
  • Usmonlilar haqidagi xushxabar: "ash-Shajara an-Nu'moniyya" nomli matnda Usmonlilar davlatining tashkil topishi oldindan xabar qilingani aytiladi.
  • 2026-2027-yillar uchun-chi? Ibn Arabiyga tegishli, aynan shu yillarga sana ko'rsatgan ishonchli bashorat yo'q.
  • Matnlar sahihmi? Bu matnlar unga tegishli ekani munozarali; ilmiy doiralarda ular unga keyinchalik nisbat berilgan degan fikr keng tarqalgan.

Yil oxirida internetda tarqaladigan "bashorat" ro'yxatlari endi faqat Vanga momo va Nostradamus bilan cheklanib qolmayapti. Turkiyada so'nggi yillarda Muhyiddin Ibn Arabiyning ismi ham bu ro'yxatlarga kirmoqda. Ijtimoiy tarmoqlarda "Usmonlilarni 70 yil oldin bashorat qilgan", "Yovuzning Damashqqa kirishini bilgan" kabi sarlavhalar bilan ulashilayotgan hikoyalar ba'zan bugungi voqealarga ham moslashtirilmoqda. Biroq bu hikoyalarning katta qismi Ibn Arabiyning o'z qalamiga mansubligi aniq bo'lgan asarlarga emas, balki unga keyinchalik nisbat berilgan matnlarga tayanadi.

Ibn Arabiy kim?

Muhyiddin Ibn Arabiy 1165-yilda Andalusiyadagi Mursiya shahrida (hozirgi Ispaniyadagi Mursiya) tug'ilgan. Yoshligida Andalusiya va Shimoliy Afrikani kezgan, so'ng Makkaga borgan. Umrining bir qismini Anadoluda o'tkazgan, Konya va Malatyada bo'lgan. Uning shogirdi va o'gay o'g'li Sadriddin Qunaviy uning ta'limotining Anadoluda yoyilishida muhim rol o'ynagan. U 1240-yilda Damashqda vafot etgan va Qosiyun tog'i etagidagi Solihiya mavzesiga dafn qilingan.

Uning eng muhim asarlari — Makkada yozishni boshlab, yillar davomida nihoyasiga yetkazgan "Al-Futuhot al-Makkiyya" ("Makka fathlari") hamda "Fusus al-hikam" ("Hikmatlar ko'zlari")dir. Tasavvuf tarixida "vahdat ul-vujud" ("borliq birligi") ta'limoti bilan tilga olinadigan Ibn Arabiy "eng ulug' shayx" ma'nosidagi "Shayxi Akbar" unvoni bilan tanilgan. Uning qarashlari asrlar davomida ham katta hayrat, ham keskin tanqidga sabab bo'lgan.

"Sin Shinga kirganda" degan so'z nimani anglatadi?

Ibn Arabiyga nisbat berilgan eng mashhur so'z arab harflari orqali qilingan ishoraga asoslanadi: "Sin Shinga kirganda Muhyiddinning qabri oshkor bo'ladi." Keng tarqalgan talqinga ko'ra, "sin" (س) harfi Salim ismining birinchi harfi bo'lib, Salimni, "shin" (ش) harfi esa Damashqning arabcha nomi "Shom"ning birinchi harfi bo'lib, Damashqni bildiradi. Rivoyatga ko'ra, Ibn Arabiyning qabri vafotidan keyingi asrlarda qarovsiz qolgan va joyi unutilgan edi. Sulton Salim I (Yovuz) 1516-yilda Marj Dobiq g'alabasidan keyin Damashqqa kirganda qabrni qidirtirib topdirgan.

Tarixiy manbalar Sulton Salim I Misr yurishidan qaytishda Damashqda turgan paytida Ibn Arabiyning qabri ustiga maqbara, yoniga esa masjid va xonaqoh qurdirganini ko'rsatadi; majmua 1518-yilda qurib bitkazilgan va bugun ham saqlanib qolgan. Demak, Yovuzning qabrni obod qildirgani tarixiy haqiqat. Munozarali tomoni esa "Sin Shinga kirganda" degan so'z bu voqeadan oldin haqiqatan ham Ibn Arabiy tomonidan aytilib, yozib qoldirilganmi, degan masala.

"Ash-Shajara an-Nu'moniyya" nima?

Ibn Arabiy Usmonlilar haqida xushxabar bergan degan da'vo tayanadigan matn — "ash-Shajara an-Nu'moniyya" nomi bilan ma'lum, shifrlangan harf va raqamlar bilan yozilgan risola. Bu matnda Usmonlilar davlatining tashkil topishi, sultonlar va ayrim voqealar haqida oldindan xabar berilgani aytiladi. Usmonlilar davrida bu risolaga sharhlar yozilgan va matn, ayniqsa, davlatning ma'naviy qonuniyligini izohlovchi talqinlarda ko'p qo'llanilgan. Ayrim rivoyatlarda Sulton Abdulazizning o'ldirilishi kabi keyingi voqealar ham bu matnda shifrlangan holda borligi ilgari suriladi.

Bu matnlar haqiqatan ham Ibn Arabiyga tegishlimi?

Ibn Arabiy asarlarini o'rganayotgan tadqiqotchilar unga nisbat berilgan yuzlab risolalarning hammasi ham unga tegishli emasligini, ularning bir qismi keyingi asrlarda uning nomi bilan yozilib tarqatilganini ta'kidlaydi. Biror asarni haqiqatan ham unga tegishli deb hisoblash uchun uning hayotligida yoki shogirdlari davrida ko'chirilgan va unga mansubligi qaydlar bilan ko'rsatilishi mumkin bo'lgan nusxalar kerak. "Ash-Shajara an-Nu'moniyya" va "Sin Shinga kirganda" degan so'z uchun bunday kuchli dalil taqdim etilmagan; shu sababli ko'plab tadqiqotchilar bu matnlarni "Ibn Arabiyga nisbat berilgan" asarlar sifatida baholaydi.

Xuddi shunday, so'nggi paytlarda ulashilayotgan "Al-Futuhot al-Makkiyya"da Ramazon oyidagi oy tutilishi va undan keyin keladigan ofatlar tasvirlangan" kabi da'volar uchun ham asarning qaysi jildi va qaysi bobiga asoslanilgani ko'rsatilmaydi. Manbasi ko'rsatilmagan bunday iqtiboslarning to'g'riligini tekshirishning imkoni yo'q.

2026 va 2027-yillar uchun uning bashorati bormi?

Internetda "Ibn Arabiyning 2026-yil bashoratlari" yoki "2027-yilda nimalar bo'ladi" sarlavhasi bilan ulashilayotgan ro'yxatlarda aniq bir yilga sana ko'rsatgan va Ibn Arabiyning ma'lum asarlariga asoslanishi mumkin bo'lgan birorta ham ifoda yo'q. Bu ro'yxatlarning katta qismi Vanga momo va Nostradamusga nisbat berilgan umumiy bashoratlarning Ibn Arabiy nomi bilan qayta ulashilishidan yoki shifrlangan matnlarning bugungi voqealarga moslab talqin qilinishidan iborat.

Shifrlangan harf va raqamlarga asoslangan matnlarning umumiy jihati shundaki, voqea sodir bo'lgandan keyin ularga mos o'qish topish mumkin. Shu bois mutaxassislar diniy va tarixiy shaxslarga nisbat berilgan bashoratlarning, ayniqsa urush, ofat va inqiroz davrlarida, qo'rquv yoki umid uyg'otadigan tarzda ishlatilishiga nisbatan ehtiyot bo'lish kerakligini eslatadi. Ibn Arabiyning asl merosi esa bashoratlardan ko'ra, asrlar davomida o'qilib, muhokama qilinib kelayotgan tafakkur asarlarida mujassam.

Mirziyoyev Ummonda: tashrif natijasida nimalar kelishildi?Keyingi xabarMirziyoyev Ummonda: tashrif natijasida nimalar kelishildi?

Turk tilidagi asl matn: İbnü'l-Arabi'nin kehanetleri: Gerçekten Osmanlı'yı bildi mi?