Trump: Rusya–Ukrayna çatışması sona erince hem Rusya hem Ukrayna ile iş yapacağız; Novatek ve Alaska LNG sorusuna yorum yapmadı

ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu Florida'da gazetecilerin sorularını yanıtladı. Rus enerji şirketi Novatek'in Alaska'da geliştirilen bir LNG projesine katılımına ilişkin soru üzerine Trump, konunun ayrıntılarına girmedi ancak Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmanın sona ermesinin ardından ABD'nin her iki ülkeyle de ekonomik ilişki kuracağını söyledi.

Rus ve uluslararası basına yansıyan sözlerine göre Trump, "Bu çatışma sona erdikten sonra elbette hem Ukrayna hem de Rusya ile iş yapacağız" dedi. Trump, açıklamasında Ukrayna ile doğal kaynaklara erişim konusunda yapılan anlaşmayı da hatırlattı ve bu anlaşmanın değerinin kendi ifadesiyle "1 trilyon dolara kadar" çıkabileceğini söyledi. Trump ayrıca önceki ABD yönetiminin Ukrayna'ya sağladığı askeri yardımın tutarı hakkında da kendi değerlendirmesini paylaştı. Bu rakamlar Trump'ın kendi ifadeleridir; resmî verilerle karşılaştırması bu haberin konusu değildir.

Polar LNG projesi ve basın iddiaları

Soru, son günlerde ABD ve İngiliz basınında yer alan haberlerle bağlantılı. The New York Times ve Financial Times'ın 24 Ekim'de yayımladığı haberlere göre, Alaska'da yaklaşık 25 milyar dolarlık bir LNG ihracat tesisi kurmayı planlayan Polar LNG adlı şirketin finansmanında Novatek'in dolaylı bir rolü olmuş olabilir. Haberlerde, projenin Rus gaz sıvılaştırma teknolojisini kullanmayı öngördüğü belirtiliyor.

Bu bilgiler büyük ölçüde şirketin eski üst yöneticisi Joel Riddle'ın anlatımına dayanıyor. Riddle, Eylül ayında görevinden ayrıldıktan sonra gazetelere, şirkete Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki bir yapı üzerinden gelen fonların en azından bir kısmının Novatek kaynaklı olduğu sonucuna vardığını söyledi. Polar LNG ise Riddle'ın görevden alındığını, projeyi ABD yasalarına uygun şekilde geliştirdiğini açıkladı. Şirketin bağlı olduğu yapı da Financial Times'a, Novatek'in kendilerinde bir ortaklık payı bulunmadığını bildirdi.

Basında yer alan bilgilere göre Novatek, nisan ayında Polar Train ile bir anlaşma imzaladığını doğruladı. Şirket, teknolojiye erişimin başka bir projeye yönelik kısıtlamaların kaldırılması şartına bağlı olduğu yönündeki iddiaları ise reddetti. Novatek'in projede azınlık hissesi almak istediği de NYT'nin iddiaları arasında yer alıyor; bu konuda şirketten doğrulanmış bir açıklamaya ulaşılamadı.

Projenin önündeki izin süreci

Novatek ABD'nin yaptırım listesinde yer alan şirketler arasında bulunduğu için Polar LNG'nin Rus teknolojisini kullanabilmesi ABD Hazine Bakanlığı'nın iznine bağlı. Rus ve Batı basınındaki haberlere göre bu izin henüz verilmedi. Haberlerde ayrıca proje konusunun, Rusya ile ABD arasındaki son temaslarda gündeme geldiği öne sürüldü; bu bilgi yalnızca isimsiz kaynaklara dayanıyor ve resmî olarak doğrulanmadı.

Kremlin'den Polar LNG projesi hakkında doğrudan bir açıklama yapılmadı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 27 Ekim'de Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre ile telefonda görüşmüş; Kremlin açıklamasında tarafların doğrudan temasları sürdürme konusunda anlaştığı belirtilmişti. Ayrıntılar için Putin–Stubb–Støre görüşmesi haberimize bakabilirsiniz.

Novatek kimdir?

Novatek, Rusya'nın en büyük bağımsız doğal gaz üreticisi ve ülkenin LNG ihracatında önde gelen şirketlerinden biri. Şirket, Yamal Yarımadası'ndaki Yamal LNG projesini işletiyor ve Arktik bölgesinde yeni LNG projeleri geliştiriyor. Şirketin genel merkezi Moskova'da bulunuyor.

Türkiye açısından enerji bağlantısı

Türkiye, Rusya'dan doğal gazı ağırlıklı olarak boru hatlarıyla alıyor. Karadeniz'in altından geçen TürkAkım boru hattı Ocak 2020'den bu yana faaliyette; hattın iki kolu bulunuyor ve yıllık toplam kapasitesi 31,5 milyar metreküp. Kollardan biri Türkiye'nin iç tüketimine, diğeri Avrupa'ya gaz taşıyor. Mavi Akım boru hattı da Rus gazını Türkiye'ye ulaştıran diğer hat. Türkiye, LNG'yi ise farklı tedarikçilerden, yüzer depolama ve gazlaştırma tesisleri ile kara terminalleri üzerinden alıyor.

Küresel LNG piyasasındaki gelişmeler, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını doğrudan etkileyen başlıklar arasında. Rusya, ABD ve Ukrayna arasındaki olası ekonomik iş birliği adımları, enerji fiyatları ve tedarik dengeleri açısından yakından izleniyor.

Bundan sonra ne olacak?

Polar LNG projesinin geleceği büyük ölçüde ABD Hazine Bakanlığı'nın vereceği karara bağlı. Rusya ile Ukrayna arasındaki görüşme süreci ise devam ediyor; Kremlin'in açıklamasına göre kasımın ilk yarısında Abu Dabi'de yeni bir görüşme turu bekleniyor. Önceki görüşmelere ilişkin Abu Dabi görüşmeleri haberimizi de okuyabilirsiniz. Haberimizdeki basın iddiaları doğrulanmamıştır; taraflardan yeni açıklama gelmesi hâlinde haber güncellenecektir.