PBLK nedir, paralar ne olacak? "Cumhurbaşkanım PBLK haktır" diyen fon yatırımcıları ne istiyor: Satış emri verdiler, payları blokajda kaldı

Fon soruşturmasının gölgesinde kalan bir yatırımcı grubu, son günlerde sosyal medyada giderek daha yüksek sesle konuşuyor. "PBLK'lılar" olarak anılan bu yatırımcılar, fonlar işleme kapatılmadan önce satış talimatı verdiklerini, ancak paralarını alamadıklarını söylüyor. 25 Ekim akşamı X'te "PBLK Haktır #CumhurbaşkanımPBLKhaktır" başlığıyla açılan sohbet odasını aynı anda 700'den fazla kişi dinledi.

PBLK ne demek?

PBLK, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) sistemindeki "TEFASP İşlem Blokaj Althesabı"nın kısaltması. Bir yatırımcı TEFAS üzerinden fon satış talimatı verdiğinde, satılmak istenen paylar işlem sonuçlanana kadar bu alt hesapta bloke edilir. Normal şartlarda işlem bir-iki gün içinde gerçekleşir, para yatırımcının hesabına geçer ve blokaj kalkar.

Ancak Eylül ortasında bazı fonlarda bu süreç tamamlanmadı. Komisyon görüşmelerine yansıyan açıklamalara göre bunun iki nedeni var: Bazı fonlar pay fiyatı açıklamadığı ya da "sıfır fiyat" bildirdiği için işlem hiç gerçekleşmedi; bazı fonlarda ise işlem fiyatlandığı hâlde fon ödeme günü parayı yatırmadı ve temerrüde düştü. Sonuçta 14-16 Eylül arasında satış emri veren birçok yatırımcının payları e-Devlet'te ve aracı kurum ekranlarında "PBLK" kodu ile bloke görünmeye devam etti.

Fonlar neden kapandı?

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17 Eylül'de fon soruşturmasıyla bağlantılı çok sayıda yatırım fonunu TEFAS'ta işleme kapattı ve tasfiyelerine karar verdi. Daha sonra tasfiye süresi 3 aydan 6 aya çıkarıldı. Fonların tasfiyesi sürerken yatırımcıların paralarını nasıl geri alacağı sorusu, Meclis'e gelen kanun teklifiyle düzenlendi.

7596 sayılı kanun ne getiriyor?

"Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun", komisyondan geçtikten sonra 22 Ekim'de TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi ve 7596 sayısını aldı. Kanuna göre 17 Eylül ve öncesinde TEFAS'a iletilip fonun temerrüdü ya da fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleşmeyen talimatlar için payları bloke edilmiş yatırımcılar, "fon pay sahibi" sıfatıyla tasfiye hükümlerine tabi tutuluyor.

Ara ödeme düzenlemesine göre net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olanlara bu tutar kadar, 1 milyon lira ve üzerinde olanlara her fon için en fazla 1 milyon lira ödeme yapılabilecek. Ödemelerin nasıl ve ne zaman yapılacağını, başvuru gerekip gerekmediğini Fonzedeler rehberimizde adım adım anlattık.

PBLK'lılar neden itiraz ediyor?

PBLK'da kalan yatırımcıların itirazı tam da bu "pay sahibi" tanımına yönelik. Yatırımcılar, satış talimatını fonlar kapatılmadan önce verdiklerini, dolayısıyla artık fonun ortağı değil, fondan alacaklı olduklarını savunuyor. Bu görüşe göre satış emri verilmiş ve süresi dolmuş bir ödeme, tasfiyenin genel kurallarına bırakılmamalı; önce bu alacaklar ödenmeli.

Hukukçular arasında da konu tartışmalı. Bazı avukatlar, vadesi gelmiş bir alacağın sonradan çıkarılan bir kanunla "pay sahipliğine" dönüştürülmesinin kazanılmış haklar ve kanunların geriye yürümezliği açısından Anayasa'ya aykırılık tartışması doğurabileceğini yazıyor. Bir kısım hukukçu ise PBLK kaydının tek başına yasal bir öncelik sağlamadığını, yalnızca satış talimatının sisteme girdiğini gösteren bir iz olduğunu belirtiyor. Hukuk bürolarının yayınlarında dava açma süresine ilişkin farklı tarihler geçiyor; yatırımcıların kesin süre için bir avukata danışması öneriliyor.

"Cumhurbaşkanım PBLK haktır"

Yatırımcıların kampanyasında kullandığı etiket, talebin doğrudan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a yöneltildiğini gösteriyor. Kampanyaya katılanlar, satış emri vermiş yatırımcıların ayrı değerlendirilmesini ve paralarının öncelikle ödenmesini istiyor. Hükümet cephesinden bu talebe yönelik özel bir açıklama henüz yapılmadı.

Fon dosyasında son açıklama Adalet Bakanı Akın Gürlek'ten geldi. Gürlek, 25 Ekim akşamı yaptığı paylaşımda iyi niyetli yatırımcıların haklarının korunacağını ve iade edilen tutarların gerçek hak sahiplerine ulaştırılacağını söyledi; ancak tüm mağdurları kapsayan bir ödeme takvimi açıklamadı. Fon düzenlemesinin, 26 Ekim'de toplanacak Kabine'nin gündeminde olması da bekleniyor.

PBLK'da payı olan yatırımcı ne yapmalı?

• Kaydı kontrol edin: e-Devlet'te MKK ekranından ya da aracı kurumunuzdan fon paylarınızın PBLK'da görünüp görünmediğini ve talimat tarihini kontrol edin.
• Belgeleri saklayın: Satış talimatının ekran görüntüsü, işlem dekontları ve aracı kurum yazışmaları ileride itiraz ya da dava için gerekebilir.
• Duyuruları takip edin: Ara ödeme ve tasfiye adımları SPK, TEFAS ve aracı kurum duyurularıyla açıklanacak; kanunun Resmî Gazete'de yayımlanma tarihi de takvimi belirleyecek.
• Hukuki destek alın: Dava yolu ve süreler konusunda kaynaklarda farklı bilgiler bulunduğu için kendi durumunuzu bir avukatla değerlendirin.

Haberin Sesi, PBLK'da kalan yatırımcıların taleplerini ve fon tasfiyesindeki gelişmeleri takip etmeyi sürdürecek. Yaşadığınız süreci ve belgelerinizi bize iletebilirsiniz.