Rusya'da yasa dışı göç şebekesine operasyon: FSB dört bölgede 21 kişiyi tutuklattı, "yüksek nitelikli uzman" davetiyeleri kullanılmış

FSB Halkla İlişkiler Merkezi'nin (ЦОС ФСБ) 27 Ekim'de yaptığı açıklamaya göre operasyon, İçişleri Bakanlığı'nın katılımıyla Perm Bölgesi ile Rostov, Novgorod ve İvanovo oblastlarında eş zamanlı olarak yürütüldü. Açıklamada, Rostov oblastına bağlı Şahti kentindeki bir dikiş işletmesinin yönetiminin, başka bölgelerdeki şirketlerle birlikte bir yasa dışı göç kanalı oluşturduğu belirtildi.

Şebeke nasıl işliyordu?

FSB'nin aktardığı bilgilere göre belgeler, yalnızca kâğıt üzerinde var olan paravan şirketler ("фирмы-однодневки") aracılığıyla hazırlandı. Yabancı işçilere Rusya'ya gelebilmeleri için "yüksek nitelikli uzman" (высококвалифицированный специалист, kısaca VKS) olarak iş daveti çıkarıldı. Resmî belgelerde bu kişilerin aylık maaşı 250 bin ruble olarak gösterildi.

FSB'ye göre ülkeye getirilen göçmenlerin herhangi bir özel uzmanlığı bulunmuyordu ve gerçekte aldıkları maaş 60 bin rubleyi geçmiyordu. Açıklamada, belgelere yazılan yüksek maaşların, işletmenin üstlendiği devlet sözleşmelerinin maliyetini olduğundan yüksek göstermek için kullanıldığı ifade edildi. Bazı Rus yayın organları, söz konusu sözleşmelerin devlet savunma siparişi kapsamında olduğunu yazdı.

Tutuklamalar ve davalar

FSB'nin açıklamasına göre mahkeme, şüphelilerden 21'inin tutuklanmasına, ikisinin ise ev hapsine alınmasına karar verdi. İşletmenin mal varlığına 141 milyon ruble tutarında tedbir konuldu. Rusya Ceza Kanunu'nun "yasa dışı göçün örgütlenmesi" suçunu düzenleyen 322.1. maddesi kapsamında yüzün üzerinde ceza davası açıldı. Dava sayısı Rus basınında farklı aktarıldı: Lenta.ru 106, RIA Novosti 157 davadan söz etti. Soruşturmanın sürdüğü bildirildi.

"Yüksek nitelikli uzman" (VKS) statüsü nedir?

VKS statüsü, Rusya'da yabancıların kota ve patent sistemine girmeden çalışabilmesini sağlayan özel bir çalışma izni türü. Bu statüyle çalışan yabancı, normal göçmen işçilere göre daha uzun süreli çalışma izni alabiliyor, ailesini yanına getirebiliyor ve bazı vergi avantajlarından yararlanabiliyor. Karşılığında işverenin, yasayla belirlenen asgari maaş eşiğini aşan bir ücret ödemesi ve bunu düzenli olarak İçişleri Bakanlığı'na bildirmesi gerekiyor.

Kadro ve muhasebe yayınlarının aktardığına göre bugün çoğu VKS için geçerli maaş eşiği üç ayda 750 bin ruble (ayda ortalama 250 bin ruble). Eşiğin 2027'de yeniden yükseltilmesini öngören yasa değişikliği de kabul edildi. FSB'nin açıkladığı şemada belgelere yazılan 250 bin rublelik maaş, bu eşiğe denk geliyor.

Rusya'da çalışan Türkler nelere dikkat etmeli?

Rusya'da inşaat, tekstil, otelcilik ve mühendislik alanlarında çok sayıda Türk vatandaşı VKS statüsüyle çalışıyor. Uzmanlar ve göç danışmanlarının genel olarak önerdiği noktalar şöyle:

• Sözleşmedeki maaş, gerçekte ödenen maaşla aynı olmalı. Maaşın bir kısmının "kayıt dışı" ödendiği ya da belgede gösterilenden az ödendiği düzenlemeler, çalışanı da hukuki risk altına sokabiliyor.
• İşverenin gerçekten faaliyet gösteren bir şirket olduğundan emin olunmalı. Vergi kaydı, adres ve faaliyet alanı Rusya Federal Vergi Servisi'nin (ФНС) açık kayıtlarından kontrol edilebiliyor.
• Belgelerin aslı ve kopyaları saklanmalı: İş sözleşmesi, çalışma izni, göç kaydı (миграционный учет) ve maaş ödemelerini gösteren banka dökümleri.
• Aracıya para ödeyerek "hızlı VKS" sözü verenlere karşı dikkatli olunmalı. Çalışma izni başvurusunu işveren yapar; izin ve göç kaydı resmî kurumlar üzerinden yürür.
• Sorun yaşayanlar Türkiye'nin Moskova Büyükelçiliği ile Kazan, St. Petersburg, Novorossiysk ve Yekaterinburg başkonsolosluklarının konsolosluk hizmetlerinden bilgi alabilir.

Rusya'da son aylarda yabancıların çalışma ve ikamet kurallarında art arda değişiklikler yapılıyor. 3 Kasım'da yürürlüğe girecek yeni düzenlemeyi ve göç kaydında dikkat edilmesi gerekenleri daha önce ayrı haberlerde yazmıştık. Rus makamlarının yasa dışı göçle ilgili operasyonları ve yeni düzenlemeler hakkında gelişmeler oldukça haber vermeyi sürdüreceğiz.