Putin: Rusya, Türkiye'ye yılda 30 milyar metreküpe kadar doğal gaz veriyor; Moskova'daki GECF zirvesinde "Azerbaycan'ı rakip görmüyoruz" dedi

Putin Türkiye'ye giden gaz için ne dedi?

Gaz İhraç Eden Ülkeler Forumu'nun (GECF) sekizinci zirvesi 27 Ekim Salı günü Moskova'daki Dünya Ticaret Merkezi'nde yapıldı. Zirvenin genel oturumuna başkanlık eden Putin, konuşmasında Rusya'nın bölgesel enerji piyasalarındaki rolüne değinirken Türkiye'yi örnek gösterdi. Putin, Rusya'nın Türkiye'ye yılda 30 milyar metreküpe kadar doğal gaz sağladığını söyledi ve rakamda bir hata varsa Gazprom Yönetim Kurulu Başkanı Aleksey Miller'in kendisini düzeltebileceğini belirtti.

Rus devlet başkanı, bu hacmin Azerbaycan'ın Türkiye'ye yaptığı sevkiyatın belirgin şekilde üzerinde olduğunu ifade etti. Putin, "Ama kendimizi rakip olarak hissetmiyoruz. Aksine, iş birliğine hazırız" dedi. Putin'in açıklaması, RIA Novosti, PRIME ve RT başta olmak üzere Rus haber ajanslarında yer aldı.

Putin konuşmasında ayrıca bazı ülkelerin enerji alanındaki egemenliğinin başka ülkelerin aleyhine sağlanmasının kabul edilemeyeceğini söyledi.

Moskova Deklarasyonu kabul edildi

Zirvenin sonunda GECF üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları "Moskova Deklarasyonu"nu kabul etti. Putin, zirvenin ardından İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile yaptığı görüşmede toplantıyı "verimli" olarak değerlendirdi. Kremlin'in açıkladığı programa göre Putin zirve marjında İran, Katar, Mozambik, Ekvator Ginesi ve Libya heyetleriyle ikili görüşmeler yaptı. Aynı gün Katar Emiri ile yapılan görüşmede Putin, iki ülkenin uluslararası arenadaki koordinasyonunun arttığını söyledi.

Azerbaycan zirveye gözlemci ülke olarak katıldı ve Enerji Bakanı Parviz Şahbazov ile temsil edildi. Türkiye ise GECF'nin üyesi ya da gözlemcisi değil; Türkiye'nin adı zirvede gaz alıcısı ve transit ülke olarak gündeme geldi.

GECF nedir?

Gaz İhraç Eden Ülkeler Forumu (GECF), dünyanın önde gelen doğal gaz üreticilerini bir araya getiren hükümetler arası bir kuruluş. 2001'de kurulan forumun merkezi Katar'ın başkenti Doha'da bulunuyor. Rusya, Katar, İran, Cezayir, Nijerya, Libya, Mısır, Venezuela ve Trinidad ve Tobago gibi büyük üreticiler forumun üyeleri arasında yer alıyor. Forum, üretici ülkeler arasında bilgi paylaşımını, piyasa analizlerini ve uzun vadeli enerji politikalarının koordinasyonunu amaçlıyor. Devlet ve hükümet başkanları düzeyindeki sekizinci zirveye bu yıl Moskova ev sahipliği yaptı.

Rus gazı Türkiye'ye nasıl geliyor?

Rus doğal gazı Türkiye'ye Karadeniz'in altından geçen iki boru hattıyla ulaşıyor. Samsun'a uzanan Mavi Akım, 2003'ten bu yana Türkiye'ye gaz taşıyor. Kıyıköy'e ulaşan TürkAkım ise 2020'de faaliyete geçti; hattın iki kolundan biri Türkiye'nin iç tüketimine, diğeri Türkiye üzerinden Güneydoğu Avrupa ülkelerine gaz taşıyor. Rusya, uzun yıllardır Türkiye'nin en büyük doğal gaz tedarikçileri arasında yer alıyor; Türkiye ise Azerbaycan, İran ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatıyla tedarik kaynaklarını çeşitlendiriyor. Azerbaycan gazı Türkiye'ye Güney Kafkasya Boru Hattı ve TANAP üzerinden geliyor.

Putin, Ekim 2022'de Türkiye'de Avrupa'ya yönelik bir doğal gaz merkezi kurulmasını önermişti. Putin'in GECF zirvesindeki sözleri, Türkiye'nin Rus gazı açısından taşıdığı önemin yeniden vurgulanması olarak değerlendirildi.

Türkiye için ne anlama geliyor?

Türkiye, tükettiği doğal gazın büyük bölümünü ithal ediyor ve konutlarda ısınma ile sanayide doğal gaza yüksek oranda bağımlı. Kış aylarında talebin artması nedeniyle tedarikin sürekliliği ve sözleşme koşulları her yıl gündeme geliyor. Putin'in açıkladığı yılda 30 milyar metreküpe kadar hacim, Rusya'nın Türkiye'nin gaz arzında önemli bir yer tutmaya devam ettiğini gösteriyor. Rakamın Türk tarafınca resmî olarak doğrulanmış güncel bir karşılığı ise henüz açıklanmadı; Türkiye'nin yıllık ithalat verileri Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) raporlarıyla duyuruluyor.

Putin'in Azerbaycan'a ilişkin "rakip değiliz" sözleri de dikkat çekti. Türkiye'nin iki önemli tedarikçisi olan Rusya ve Azerbaycan'ın Türkiye pazarında ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya uzanan güzergâhlarda birlikte yer alması, Ankara'nın enerji merkezi olma hedefi açısından da önem taşıyor.