Hürmüz Boğazı'nda tanker saldırıları: İran "mayına çarptılar" diyor, UKMTO iki ayrı patlama bildirdi; boğaz kapalı kalıyor

İran: Tankerler izinsiz rotada mayına çarptı

İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, 5 Kasım'da yaptığı açıklamada iki petrol tankeri ile bir römorkörün Hürmüz Boğazı'nda alev aldığını duyurdu. Açıklamaya göre tankerlerden biri boğazın güneyindeki bir geçidi kullanmaya çalışırken mayına çarptı, bir süper tanker ise boğazın doğusundaki rotadan çıkarken yandı. Yangını söndürmek için ikinci gemiye yaklaşan römorkör de alev aldı.

DMO, ertesi gün iki tankerin daha mayınlara çarptığını açıkladı. İran'a göre bu gemiler takip ve kimlik sistemlerini kapatarak İran'ın izin vermediği rotalardan geçmeye çalışıyordu. DMO, deniz kuvvetlerinin boğazı "tam kontrolle" yönetmeye devam ettiğini de belirtti. İran kaynakları, ekim sonundan bu yana boğazda çok sayıda tankerin yandığını, bunların bir kısmının battığını öne sürüyor; bu rakamlar bağımsız olarak doğrulanmadı.

İran'ın açıklamalarında gemilerin adı, bayrağı, işletmecisi ya da sahibi yer almıyor. Batılı ve bölgesel deniz güvenliği kurumları da şimdiye kadar DMO'nun tarif ettiği mayın olaylarını teyit etmedi. Analistler, bu tür açıklamaların olayların kendisi doğrulansın ya da doğrulanmasın petrol fiyatlarını etkilediğine dikkat çekiyor.

UKMTO'nun bildirdiği iki olay

İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi (UKMTO) ise kendi kayıtlarına geçen iki ayrı olay duyurdu. İlki 5 Kasım'da Katar'ın Şamal kentinin yaklaşık 50 deniz mili kuzeyinde yaşandı: Bir tanker, kaynağı belirsiz iki mühimmatla hedef alındı. İkincisi 6 Kasım'da Umman'ın Musandam yarımadasındaki Hasab kentinin 16 deniz mili doğusunda, Hürmüz Boğazı'ndan çıkış yapan bir tankerde yaşandı. UKMTO'ya göre geminin iskele tarafında patlama oldu, tanker kendi gücüyle seyrine devam etti ve mürettebatın durumu iyi. Patlamanın nedeni açıklanmadı.

UKMTO'nun bildirdiği olaylarla DMO'nun açıkladığı "mayına çarpma" olaylarının aynı gemiler olup olmadığı bilinmiyor. Saldırıları kimin yaptığına dair de doğrulanmış bir sorumluluk açıklaması yok.

Boğaz neden kapalı?

Bölgedeki gerilim, ABD ve İsrail'in şubat sonunda İran'a yönelik başlattığı savaşla tırmanmıştı. İran o tarihten bu yana Hürmüz'deki gemi trafiğini sınırlamaya çalışıyor. ABD'nin 8 Temmuz'da saldırılara yeniden başlamasının ardından İran, 12 Temmuz'da boğazı yeniden kapattığını duyurmuştu. İran ordusu son açıklamasında, ortaya koyduğu yedi şart yerine getirilmedikçe boğazın kapalı kalacağını, olası bir saldırıya ABD hedeflerine karşılık verileceğini bildirdi.

Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) verilerine göre 27 Ekim'e kadar Körfez, Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi'nde gemilere yönelik saldırı sayısı 121'e ulaştı, en az 24 denizci hayatını kaybetti. Eylülde Suudi Arabistan, ulusal denizcilik şirketi Bahri'ye ait Sidr tankerinin İran tarafından hedef alındığını ve iki Filipinli mürettebatın öldüğünü açıklamıştı. Ağustosta Birleşik Arap Emirlikleri, ADNOC'a ait bir tankerin vurulduğunu, temmuzda ise Katar'a ait Al Rekayyat LNG tankerinin Umman açıklarında bir mermiyle isabet alıp yandığını duyurmuştu. İran bu olayların bir kısmını üstlenmedi.

Diplomasi ve insansız hava aracı iddiası

Tanker olaylarının yaşandığı günlerde DMO, Keşm Adası üzerinde ABD'ye ait bir MQ-1 insansız hava aracını düşürdüğünü de açıkladı; bu iddia ABD tarafından doğrulanmadı. ABD Başkanı Donald Trump ise 6 Kasım'da ABD'nin Tahran'ın temsilcileriyle görüştüğünü söyledi. Görüşmelerin içeriği ve tarafları hakkında ayrıntı verilmedi.

Petrol fiyatları ve Türkiye'ye etkisi

Hürmüz Boğazı, Körfez ülkelerinin petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının ana çıkış yolu. Boğazdaki her yeni olay, savaş riski sigorta primlerini ve navlun fiyatlarını yükseltirken petrol piyasasında da dalgalanma yaratıyor. Brent petrolün varil fiyatı 3 Kasım'da 103,6 dolardan kapanmış, 6 Kasım'da 98 dolar civarına gerilemişti. Son tanker olayları sonrası fiyat gün içinde 99 dolar civarına yükseldi.

Türkiye petrol ve doğal gazın büyük bölümünü ithal ettiği için Brent'teki her hareket, akaryakıt pompa fiyatlarına ve enerji faturasına kısa sürede yansıyor. Hürmüz'deki gelişmeler bu nedenle Türkiye'deki tüketiciyi de doğrudan ilgilendiriyor. Bölgedeki gelişmeleri ve akaryakıt fiyatlarını takip etmeye devam ediyoruz.