Axios: ABD, İran'a büyük çaplı askerî operasyona birkaç gün uzaklıkta olabilir; Katar Tahran'da 12 saati aşan görüşme yaptı

Axios'un 31 Ekim tarihli haberine göre Katarlı arabulucular, ABD ile İran arasında ara seçimlerden önce bir anlaşma zemini oluşturmak için yoğun bir diplomasi yürütüyor. Habere göre Katar heyeti Cuma günü Tahran'da 12 saatten uzun süren görüşmeler yaptı, Cumartesi günü ise görüşmeler Doha'ya taşındı. İranlı müzakereciler Pazar günü de üst üste üçüncü gün Doha'da Katarlı yetkililerle bir araya geldi. Axios, bu temasların ABD'nin İran'a büyük hasar verebilecek bir askerî operasyona birkaç gün uzaklıkta olduğu bir dönemde yapıldığını yazdı.

Müzakerelerde sıralama tartışması

Haberlere göre taraflar arasındaki temel anlaşmazlık, adımların sırası. Washington, müzakerelerin yeniden başlaması için İran'ın nükleer programına ilişkin tavizler vermesini istiyor. Tahran ise doğrudan görüşmelere dönmeden önce ABD'nin deniz ablukasını kaldırmasını, dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılmasını ve İran'ın petrol satışına izin verilmesini talep ediyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşmelerin "sürdüğünü ve ilerlediğini" belirterek Tahran'ın "hem savunmaya hem diplomasiye" hazır olduğunu söyledi. Gulf News ise İran'ın, Katar ve Pakistan'ın arabuluculuk çabalarına rağmen ABD ile hemen doğrudan görüşmeyi şimdilik dışladığını aktardı.

Ara seçim takvimi belirleyici

ABD Başkanı Donald Trump, Ekim ayının başında Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, 3 Kasım'daki ara seçimlerden önce İran'a saldırı düzenlenmeyeceğini açıklamıştı. Trump aynı açıklamada Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ablukasının "tam olarak yürürlükte" kalacağını da söylemişti. Seçim sonrasına ilişkin ise bir taahhütte bulunmadı; Beyaz Saray'dan bir yetkili, başkomutanın "her zaman tüm seçeneklere sahip olduğunu" ifade etti.

Axios'un bir başka haberine göre İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Trump'a ara seçimlerin hemen ardından İran'a saldırı düzenlemesi için baskı yapıyor. Aynı habere göre ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Trump'a, İran üzerindeki ekonomik baskı kampanyasının sonuç vermesi için zaman tanınmasını tavsiye ediyor. Daha önce Wall Street Journal ve New York Times da ABD'nin ara seçimlerden sonra "kısa ama yoğun" bir harekât planladığını, Körfez ülkelerinin bu konuda uyarıldığını yazmıştı. Bu iddialar Beyaz Saray tarafından doğrulanmadı.

İran'dan "azami karşılık" mesajı

Axios'un aktardığına göre İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney, ülkenin en üst düzey üç askerî komutanına, ABD'nin yeni bir saldırısının "azami" karşılıkla yanıtlanması talimatı verdi. Son haftalarda Hürmüz Boğazı'nda tankerlerin mayına çarptığına ilişkin İran iddiaları ve bölgedeki patlama haberleri de gerginliği artırmıştı.

Şubattan bu yana süren savaş

ABD ile İran arasındaki çatışma Şubat ayında başladı. ABD, savaş sürecinde İran'a yönelik bir deniz ablukası uyguluyor ve bölgeye üçüncü bir uçak gemisinin gönderileceğini açıklamıştı. ABD'de yapılan kamuoyu yoklamaları savaşın seçmenler arasında desteğinin düşük olduğunu gösteriyor; bu da ara seçim öncesinde Beyaz Saray üzerinde baskı oluşturuyor. Türkiye de bölgedeki gerginliğin tırmanmaması çağrısı yapıyor; Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul'da düzenlenen toplantıda İran'a yeni bir saldırının bölgeyi yeniden savaşa sürükleyeceği uyarısında bulunmuştu.

Türkiye ve piyasalar için ne anlama geliyor?

İran'a yönelik olası yeni bir askerî operasyon, Türkiye'nin doğu sınırındaki güvenlik durumunu, göç hareketlerini ve enerji fiyatlarını doğrudan etkileyebilecek bir gelişme. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği bir su yolu olduğu için bölgedeki her tırmanma petrol fiyatlarına ve dolayısıyla akaryakıt fiyatlarına yansıyor. Piyasalar, ara seçim sonuçları ile Katar arabuluculuğundaki görüşmelerden çıkacak sonucu yakından izliyor.

Gelişmeleri takip etmeye devam edeceğiz.