Grip aşısı ne zaman ve kimlere yapılmalı?

Sonbaharın ilerlemesi ve havaların soğumasıyla birlikte üst solunum yolu enfeksiyonlarında artış görülüyor. Kapalı ortamlarda daha fazla vakit geçirilmesi, virüslerin kişiden kişiye daha kolay bulaşmasına yol açıyor. Uzmanlar bu dönemde grip (influenza) aşısının önemine dikkat çekiyor. Vakaların bir bölümünün grip değil, "rinovirüs" gibi soğuk algınlığı etkenlerinden kaynaklandığı, ancak grip virüsünün daha ağır tablolara yol açabildiği belirtiliyor.

Grip aşısı ne zaman yaptırılmalı?

Hekimler, grip aşısı için en uygun dönemin eylül sonu ile kasım ortası arası olduğunu söylüyor. Bunun nedeni, aşının koruyuculuğunun oluşması için yaklaşık 2 haftalık bir süre gerekmesi ve grip vakalarının genellikle aralık-mart aylarında zirve yapması. Bu dönemi kaçıranların kış ortasında da aşı olabileceği, geç kalmanın hiç aşı olmamaktan daha iyi olduğu vurgulanıyor.

Grip aşısının her yıl yenilenmesi gerekiyor. Bunun iki nedeni var: Aşının sağladığı bağışıklık zamanla azalıyor ve grip virüsü her sezon değişime uğruyor. Dünya Sağlık Örgütü her yıl o sezon dolaşımda olması beklenen virüs türlerine göre aşının içeriğini güncelliyor; bu nedenle geçen yılın aşısı yeni sezonda yeterli koruma sağlamayabiliyor.

Grip aşısı kimlere öncelikli öneriliyor?

Grip aşısı herkese yaptırılabilse de, bazı gruplarda grip ağır seyredebildiği için öncelik tanınıyor:

• 65 yaş ve üzerindeki kişiler,
• Kronik kalp, akciğer, böbrek ve karaciğer hastalığı olanlar,
• Diyabet (şeker) hastaları,
• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler,
• Gebeler ve emziren anneler,
• Huzurevi ve bakımevlerinde kalanlar,
• Sağlık çalışanları ve risk grubundakilerle temas halindeki kişiler.

Bu gruplardaki kişilerde grip; zatürre, mevcut hastalığın ağırlaşması ve hastaneye yatış gibi sonuçlara yol açabiliyor. Aşının asıl amacı, hastalığı tamamen önlemekten çok, ağır seyri ve komplikasyonları azaltmak.

Grip aşısı ücretsiz mi?

Sağlık Bakanlığı'nın belirlediği risk grubundaki kişiler, grip aşısını aile hekimi aracılığıyla reçeteyle ücretsiz yaptırabiliyor. 65 yaş üstü kişiler ile huzurevi ve bakımevlerinde kalanlar durumlarını belgelemeleri halinde yılda bir kez ücretsiz aşı olabiliyor. Kronik hastalığı bulunanlar için de aile hekiminin yazacağı reçete yeterli oluyor.

Risk grubunda olmayan ve aşıyı kendi isteğiyle yaptırmak isteyenler ise aşıyı eczaneden ücret ödeyerek temin edebiliyor. Güncel fiyat ve kapsam her sezon değişebildiği için en doğru bilgi aile hekiminden ya da e-Nabız üzerinden alınabiliyor. e-Nabız sistemindeki "influenza risk durumu" sorgulamasıyla kişinin ücretsiz aşı kapsamında olup olmadığı görülebiliyor.

Grip aşısının yan etkileri var mı?

Grip aşısı, etkisizleştirilmiş (inaktif) virüs içerdiği için aşı yüzünden gribe yakalanmak mümkün değil. En sık görülen yan etkiler; enjeksiyon yerinde ağrı, kızarıklık ve şişlik, hafif ateş, yorgunluk ve kas ağrısı gibi genellikle bir iki gün içinde geçen hafif belirtiler.

Yumurta alerjisi olanlar ve daha önce grip aşısına ciddi alerjik tepki vermiş kişiler aşı öncesinde hekimlerine danışmalı. Ateşli bir hastalık geçiren kişilerin ise iyileşene kadar aşıyı ertelemesi öneriliyor.

Gripten korunmak için başka neler yapılabilir?

• Elleri sık sık su ve sabunla yıkamak,
• Kalabalık ve kapalı ortamlardan mümkün olduğunca kaçınmak,
• Ortamları düzenli havalandırmak,
• Öksürük ve hapşırıkta ağzı dirsek içiyle kapatmak,
• Bol sıvı tüketmek ve dengeli beslenmek,
• Hastalık belirtisi olanların istirahat etmesi ve maske kullanması.

Grip ile soğuk algınlığı çoğu zaman karıştırılıyor. Soğuk algınlığı genellikle hafif seyreder ve birkaç günde geçerken; gripte ateş, şiddetli halsizlik ve kas ağrıları daha belirgin oluyor ve toparlanma daha uzun sürebiliyor. Yüksek ateş, nefes darlığı ve göğüs ağrısı gibi belirtilerde bir sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.

Bu haber genel bilgilendirme amaçlıdır; aşı kararı ve ilaç kullanımı için hekiminize danışmanız gerekir.