Batı Nil virüsü Avrupa'da rekor kırdı: 20 ülkede 2 binden fazla vaka, 130'u aşkın ölüm; en çok vaka İtalya ve Yunanistan'da

Kayıtlardaki en geniş sezon

Anadolu Ajansı'nın ECDC verilerinden hazırladığı 6 Kasım tarihli derlemeye göre Batı Nil virüsü bu yıl Avrupa genelinde yaklaşık 20 ülkede ve 234 bölgede görüldü. Toplam vaka sayısı 2 bini, virüse bağlı can kaybı 130'u aştı. Bu rakamlar, virüsün Avrupa'da izlenmeye başlandığı yıllardan bu yana kaydedilen en yüksek seviye.

ECDC ve Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'nin (EFSA) ortak değerlendirmesine göre 2026 sezonu, daha önceki bütün sezonlardan daha geniş bir coğrafyayı etkiledi. Virüs bu yıl kıtanın daha kuzeyindeki bölgelerde de görüldü; Belçika ilk yerel insan vakasını bildirdi, Hollanda'da da can kaybı yaşandı. Kurumlar, sezonun bu kadar yayılmasına rağmen hastalığın insanlarda daha ağır seyrettiğine dair bir işaret bulunmadığını belirtiyor. ECDC'nin 7 Ekim itibarıyla açıkladığı resmî tabloya göre yalnızca AB/AEA ülkelerinde yerel olarak bulaşan vaka sayısı 1.715'e, ölüm sayısı 130'a ulaşmıştı; AA derlemesindeki toplam, AB dışındaki Balkan ülkelerini de kapsıyor.

Ülke ülke vaka sayıları

Derlemeye göre en çok vaka İtalya'da görüldü: 780. İtalya'yı 463 vakayla Yunanistan, 180 vakayla Fransa, 149 vakayla İspanya ve 125 vakayla Romanya izledi. Hollanda'da 77, Kuzey Makedonya'da 71, Sırbistan'da 59, Hırvatistan'da 22, Belçika'da 15 vaka kayda geçti.

Daha az vakanın görüldüğü ülkeler ise şöyle: Avusturya, Kosova ve Bulgaristan 8'er; Almanya ve Arnavutluk 7'şer; Macaristan 5; Slovenya 3; Slovakya ve Moldova 1'er vaka. Vakaların yoğunlaştığı bölgeler Po Ovası başta olmak üzere Kuzey İtalya, Yunanistan'ın kuzeyi ve Atina çevresi, Güney Fransa, İspanya'nın Endülüs bölgesi ile Romanya'nın güneyi.

Türkiye'ye komşu Yunanistan ve Bulgaristan'daki vakalar, özellikle Trakya, Marmara ve Ege'deki sağlık uzmanlarının dikkatini çekiyor. Uzmanlar, sivrisineklerin aktif olduğu yaz ve sonbahar aylarında bu bölgelerde dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Batı Nil virüsü nedir, nasıl bulaşır?

Batı Nil virüsü ilk kez 1937'de Uganda'nın Batı Nil bölgesinde tanımlanan, sivrisineklerle taşınan bir virüs. Virüsün doğadaki asıl konağı kuşlar; kuşları ısıran Culex türü sivrisinekler virüsü kaptıktan sonra insanları ve atları ısırarak bulaştırıyor. İnsanlar ve atlar virüsü başkalarına aktarmayan "son konak" sayılıyor.

Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre virüs insandan insana günlük temasla bulaşmıyor. Çok nadir durumlarda kan nakli, organ nakli ya da anneden bebeğe geçiş yoluyla bulaşma bildirilmiş. Bu nedenle vakaların görüldüğü ülkelerde kan bağışlarında ek tarama uygulanıyor.

Belirtileri neler, kimler risk altında?

DSÖ ve ECDC'ye göre virüsü kapan kişilerin yaklaşık yüzde 80'inde hiçbir belirti görülmüyor. Yaklaşık beş kişiden birinde ateş, baş ağrısı, yorgunluk, kas ve eklem ağrısı, bulantı, kusma ve bazen deride döküntü ile seyreden "Batı Nil ateşi" gelişiyor. Bu belirtiler genellikle ısırıktan 3 ila 14 gün sonra ortaya çıkıyor ve çoğu zaman kendiliğinden geçiyor.

Enfekte olanların yaklaşık 150'de birinde virüs sinir sistemini etkileyerek ensefalit (beyin iltihabı) ya da menenjit gibi ağır tablolara yol açabiliyor. Yüksek ateş, ense sertliği, bilinç bulanıklığı, kas güçsüzlüğü ve havale bu ağır tablonun belirtileri. Ağır hastalık riski 50 yaş üstü kişilerde, bağışıklık sistemi zayıf olanlarda ve kronik hastalığı bulunanlarda daha yüksek. Bu belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.

Tedavisi ve aşısı var mı?

İnsanlar için onaylanmış bir Batı Nil virüsü aşısı yok; atlar için geliştirilmiş aşılar bulunuyor. Virüse özgü bir antiviral ilaç da bulunmuyor. Hafif vakalarda dinlenme ve belirtilere yönelik destek tedavi uygulanıyor; ağır vakalarda ise hastanede yatış, sıvı desteği ve gerekirse solunum desteği gerekebiliyor.

Nasıl korunulur?

DSÖ ve ECDC'ye göre en etkili korunma yolu sivrisinek ısırığından kaçınmak. Önerilen başlıca önlemler şunlar:

• Açık havada, özellikle sivrisineklerin en aktif olduğu gün batımı ve sabah erken saatlerde sivrisinek kovucu kullanmak.
• Uzun kollu, açık renkli kıyafetler giymek.
• Pencerelere ve kapılara sineklik takmak, gerekirse cibinlik kullanmak.
• Ev çevresinde saksı altı, kova, eski lastik, su biriken oluk gibi durgun su kaynaklarını boşaltmak; sivrisinekler bu sularda üreyor.

Avrupa'ya seyahat edecekler ne yapmalı?

Vakaların yoğun görüldüğü İtalya, Yunanistan, Fransa, İspanya ve Romanya gibi ülkelere gidecek olanlar için seyahat yasağı ya da kısıtlaması bulunmuyor. Uzmanlar, bu ülkelerden dönenlerin yalnızca seyahat ettikleri için ayrıca bir önlem almasına gerek olmadığını, ancak dönüşten sonraki iki hafta içinde yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ya da ense sertliği gibi belirtiler görülürse doktora başvurulması ve seyahat bilgisinin paylaşılması gerektiğini söylüyor.

Seyahat sırasında özellikle kırsal bölgelerde, göl, nehir ve sulak alanların yakınında akşam saatlerinde sivrisinek kovucu kullanılması, konaklama yerlerinde sineklik ya da klima bulunmasına dikkat edilmesi öneriliyor. Sonbaharın ilerlemesi ve havaların soğumasıyla sivrisinek aktivitesi azaldığı için Avrupa'da yeni vaka sayısının önümüzdeki haftalarda düşmesi bekleniyor; ECDC ise sezonun sonuna kadar az sayıda yeni vaka bildirilebileceğini belirtiyor.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)