Boyun kütletme neden tehlikeli?

Sosyal medyada sık sık paylaşılan, berberde, kuaförde ya da masaj salonunda yapılan boyun ve bel "kütletme" uygulamaları yeniden gündemde. Türkiye Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Derneği (TFTR), halk arasında kütletme olarak bilinen manevraların masum işlemler olarak görülmemesi gerektiğini, yetkisiz uygulamaların kabul edilemez olduğunu açıkladı ve ağrı yaşayan herkesin önce hekime başvurmasını istedi.

Uzman ne diyor?

Dernek Başkanı Doç. Dr. İbrahim Halil Erdem, boyun ve bel bölgesine yapılan manipülasyonun tıbbi bir uygulama olduğunu, bu nedenle uzman hekim tarafından, gerekli muayene ve değerlendirmeden sonra yapılması gerektiğini söyledi. Erdem, bir sertifika ya da kurs belgesinin her tıbbi işlemi yapma yetkisi vermediğine dikkat çekti ve vatandaşlara şu çağrıda bulundu: "Sağlığı için bir işlem yaptıracağı zaman bu işlemi yapacak kişi bu konuda yetkili mi, yetkin mi, bu sorumluluğunu kaldırabilecek bir insan mı?"

Erdem, yakın zamanda yaşanan ölümle ilgili adli tıp raporundaki bulgulara da değindi. Erdem'in aktardığına göre raporda hem beyinde hem omurilikte kanama bulundu, boyundaki büyük damarların geçtiği hat boyunca morluklar görüldü. Erdem, "40 yaşında bir insanın durduk yere aniden beyin kanaması, omurilik kanaması geçirmesi, hem de böyle bir işlemden hemen sonra geçirmesi bir tesadüf değildir" dedi. Olayla ilgili adli süreç sürüyor; sorumluluk konusunda son sözü yargı söyleyecek.

Boyunda risk nereden kaynaklanıyor?

Boyun omurlarının içinden ve yanından beyni besleyen iki ana damar grubu geçiyor: şah damarları ve omurga içindeki vertebral arterler. Uzmanların anlattığına göre ani, hızlı ve kuvvetli döndürme hareketleri bu damarların iç duvarında yırtılmaya (diseksiyon) yol açabiliyor. Yırtılan bölgede pıhtı oluşabiliyor ve bu pıhtı beyne giden kan akışını keserek inmeye neden olabiliyor. Belirtiler bazen hemen değil, saatler ya da günler sonra ortaya çıkabiliyor.

Uzmanların saydığı olası sonuçlar arasında damar yırtılması, inme, felç, sinir hasarı ve omurga yaralanmaları var. Özellikle daha önce boyun fıtığı, damar hastalığı, kemik erimesi, romatizmal hastalık ya da yüksek tansiyon öyküsü olanlarda risk artıyor. Bu durumlar muayene edilmeden yapılan manipülasyonda fark edilemiyor.

"Kütletme" ile kayropraktik aynı şey mi?

Fizyoterapistler ve hekimler, omurgaya yönelik elle tedavinin halk arasında "kütletme" diye anılmasının yanlış bir algı yarattığını belirtiyor. Tıbbi manipülasyon; ayrıntılı muayene, gerektiğinde görüntüleme ve kişiye göre belirlenen bir tedavi planının parçası olarak yapılıyor. Duyulan "çıt" sesi ise tedavinin başarısını göstermiyor: Bu ses, eklem içindeki sıvıda basınç değişimiyle ortaya çıkan gaz kabarcığından kaynaklanıyor. Uzmanlar, sesi duymak için tekrar tekrar yapılan zorlamaların eklem çevresindeki bağları gevşetebileceği uyarısında bulunuyor.

Hangi belirtiler acil?

Boyuna yapılan herhangi bir işlemden sonra şu belirtilerden biri görülürse vakit kaybetmeden 112'yi aramak ya da en yakın acil servise gitmek gerekiyor:

• Ani ve şiddetli baş ya da boyun ağrısı,
• Baş dönmesi, dengesizlik, bulantı ve kusma,
• Çift görme ya da görme kaybı,
• Konuşmada bozulma, yutma güçlüğü,
• Yüzde, kolda ya da bacakta uyuşma veya güçsüzlük,
• Bilinç bulanıklığı.

Boyun ağrısında ne yapılmalı?

Uzmanlara göre boyun ağrılarının önemli bölümü duruş bozukluğu, uzun süre ekrana bakma, stres ve hareketsizlikle ilgili. Ağrının nedeni muayeneyle anlaşılıyor; tedavide egzersiz, ilaç, fizik tedavi ve gerekirse hekim tarafından yapılan manuel tedavi seçenekleri bulunuyor. Uzmanlar evde kendi kendine boynu kütletmeye çalışmanın, bir yakına ya da yetkisiz bir kişiye "boynumu çek" demenin de aynı riskleri taşıdığını hatırlatıyor.

Uzmanların önerileri kısaca şöyle: Ağrı bir haftadan uzun sürüyorsa, kola yayılıyor, uyuşma ya da güçsüzlük yapıyorsa hekime gidilmeli. İşlemi yapacak kişinin diploması, uzmanlık alanı ve çalıştığı kurumun ruhsatı sorulmalı. Sosyal medyada yalnızca "rahatlama" vaat eden videolar tedavi yöntemi olarak görülmemeli.