Türkiye ABD'yle hangi nükleer anlaşmayı imzaladı?

Türkiye ve ABD arasında nükleer alanda yeni bir işbirliği anlaşması imzalandı. Anlaşma, TÜNAŞ ve USTDA arasında imzalandı. Türkevi'nde gerçekleştirilen imza törenine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar refakat etti.

Nükleer İşbirliği Anlaşması

Anlaşma kapsamında, 4 ABD'li şirketin SMR tasarımları ve 5 farklı 4'üncü nesil reaktör tasarımları teknik, ekonomik, mevzuat ve lisanslama açılarından değerlendirilecek. Yapılacak teknik çalışmada, söz konusu reaktörlerin tasarımsal özellikleri, maliyetler, lisanslama durumu, tedarik zinciri ve SWOT analizi, finansman kaynakları ve finans modelleri incelenecek.

Yetkilendirme, acil durum, tasarım güvenliği, saha seçimi ve yasal çerçeve noktasında da değerlendirmeler yapılacak. Tüm bu analizlerin ardından teknik raporlar hazırlanacak. Yaklaşık 2 milyon dolar bütçeli anlaşma kapsamında en az bir yıl sürecek teknik çalışmayı USTDA karşılayacak.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, anlaşmaya ilişkin sosyal medyadan bir açıklama yaptı. Bakan Bayraktar, "ABD temaslarımız kapsamında Türkevi'nde, Türkiye Nükleer Enerji A.Ş. (TÜNAŞ) ile ABD Ticaret ve Kalkınma Ajansı (USTDA) arasında Küçük Modüler Reaktörler (SMR) ve 4. Nesil Reaktörlere yönelik Hibe Anlaşması İmza Töreni'ne katıldık" ifadelerini kullandı.

Enerji Politikaları

Bakan Bayraktar, "Şahitlik ettiğimiz bu anlaşma sayesinde yeni nesil nükleer teknolojilerin ülkemiz için teknik, ekonomik ve mevzuat boyutlarındaki uygulanabilirliğini kapsamlı bir şekilde değerlendireceğiz. 2053 Net Sıfır Emisyon ve enerjide tam bağımsızlık hedeflerimiz doğrultusunda, enerji sepetimizi çeşitlendirmekte kararlıyız" dedi.

Geçen yıl 25 Eylül'de Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump'ın Beyaz Saray'da gerçekleştirdiği görüşmede ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile birlikte Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı'nı imzalayan Bakan Bayraktar, "Büyük ölçekli nükleer santrallerimizin yanı sıra ülkemizin ihtiyaçlarına en uygun alternatifleri titizlikle çalışarak güçlü ve modern bir enerji altyapısı inşa etmeye kararlılıkla devam edeceğiz" ifadelerini kullandı.

SMR ve 4. nesil reaktör nedir?

Küçük modüler reaktörler (SMR), genellikle 300 megavata kadar elektrik üretme kapasitesine sahip, ana parçaları fabrikada üretilip sahada birleştirilebilen nükleer reaktörler. Geleneksel büyük santrallere göre daha küçük alan kaplamaları, daha kısa sürede kurulabilmeleri ve şebekeye kademeli olarak eklenebilmeleri öne çıkan özellikleri arasında gösteriliyor. Dördüncü nesil reaktörler ise soğutma ve yakıt teknolojilerinde yeni yöntemler kullanan, henüz büyük bölümü geliştirme ya da gösterim aşamasında olan tasarımları kapsıyor.

Anlaşmaya göre USTDA'nın finanse edeceği çalışma, bu teknolojilerin Türkiye'de uygulanıp uygulanamayacağını değerlendirecek. Çalışma bir yatırım ya da santral kurulumu kararı anlamına gelmiyor; teknik raporlar hazırlandıktan sonra hangi tasarımların Türkiye için uygun olduğuna ilişkin değerlendirme yapılacak.

Türkiye'nin nükleer planları

Türkiye'nin ilk nükleer santrali olan Akkuyu Nükleer Güç Santrali, Mersin'in Gülnar ilçesinde Rusya Devlet Nükleer Enerji Kurumu Rosatom tarafından inşa ediliyor. Dört üniteden oluşan santralin toplam kurulu gücünün 4.800 megavat olması planlanıyor. Bunun yanında Sinop ve Trakya'da yeni büyük ölçekli santral projeleri için farklı ülkelerle görüşmeler sürdürülüyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar, Türkiye'nin 2050 yılına kadar nükleer kurulu gücünü 20 bin megavata çıkarmayı hedeflediğini çeşitli açıklamalarında dile getirdi. Bakanlık, bu hedefe ulaşmada büyük santrallerin yanı sıra SMR'lerin de rol oynayabileceğini belirtiyor. TÜNAŞ, bu amaçla kurulan ve nükleer projeleri yürütmekle görevli kamu şirketi olarak faaliyet gösteriyor.

ABD ile imzalanan hibe anlaşması, geçen yıl Washington'da imzalanan Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı'nın ardından iki ülke arasında nükleer alanda atılan somut adımlardan biri olarak değerlendiriliyor. En az bir yıl sürecek çalışmanın sonuçlarının ardından Türkiye'nin SMR yol haritasının netleşmesi bekleniyor.