İran ordusundan ABD'ye uyarı: "Saldırı olursa coğrafi sınır tanımadan karşılık veririz, Batı Asya dışındaki üsler de menzilde"

"Yeni bir ABD saldırısı ihtimal dışı değil"

İran Ordu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekreminiya, Devrim Muhafızları Ordusu'na yakınlığıyla bilinen yarı resmî Defa Press haber ajansına yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'a yönelik yeni bir saldırı başlatma ihtimalinin bulunduğunu söyledi. Anadolu Ajansı'nın İran basınından aktardığına göre Ekreminiya, ABD donanmasına ait bazı gemilerin bölgeden ayrıldığı yönündeki haberlere rağmen Washington'ın iç siyasi sıkıntıları nedeniyle yeniden saldırı yoluna gidebileceğini ileri sürdü.

Ekreminiya, İran Dinî Lideri'nin silahlı kuvvetlere verdiği talimata atıfta bulunarak, olası bir saldırıya verilecek karşılığın "anında, etkili ve coğrafi kısıtlama olmaksızın" verileceğini söyledi. Sözcü, ABD'nin bölgedeki askerî varlığının yanı sıra Güneybatı Asya dışında da üsleri ve bu üslerde konuşlu kuvvetleri bulunduğunu hatırlatarak, saldırı hâlinde ABD'ye ait hedeflerin coğrafi sınır gözetmeksizin vurulacağını belirtti. Türk basınında "ABD'yi ummadığı yerden vururuz" diye özetlenen uyarının özü de bu oldu.

Menzil iddiası: Körfez'in ötesindeki üsler

İran basınına yansıyan açıklamalara göre Ekreminiya, ABD'nin Batı Asya ve Körfez dışındaki üslerinin ve çıkarlarının da İran'ın füze ve insansız hava araçlarının menzili içinde olduğunu öne sürdü. Sözcü, hangi üslerin kastedildiğine ilişkin ayrıntı vermedi. Bu iddia bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.

Son günlerde İran'da benzer açıklamalar art arda geldi. İran basınında, ordunun "hedef bankasını" güncellediği ve yeni bir savaş hâlinde ABD'nin Avrupa'daki destek üslerinin de hedef alınabileceği bir senaryonun incelendiği yönünde haberler yayımlandı. Eski Dışişleri Bakanı Menuçehr Muttaki de bir televizyon programında İngiltere, İtalya, Portekiz ve Almanya'daki ABD üslerinin yeni bir savaşta hedef olabileceğini söyledi. Bu açıklamalar resmî bir askerî karar ya da açıklanmış bir hedef listesi değil; tek tek yetkililerin ve İran medyasının değerlendirmeleri olarak aktarılıyor.

Dinî Lider'den "sınırsız karşılık" uyarısı

Ordu sözcüsünün açıklaması, İran Dinî Lideri Mücteba Hamaney'in birkaç gün önce yaptığı uyarının ardından geldi. Hamaney, silahlı kuvvetlerin üst düzey komutanlarıyla görüşmesinde, ABD'nin İran'a yeniden saldırması hâlinde bunun bütün bölgeye yayılan bir çatışmaya dönüşebileceğini ve İran'ın karşılığının coğrafi olarak sınırlı olmayacağını söylemişti. Hamaney, ABD'deki ara seçim sonuçlarının Washington'ın İran politikasını değiştirmeyeceğini de savunmuştu.

Hürmüz Boğazı için yedi şart

Ekreminiya aynı açıklamasında Hürmüz Boğazı'nın İran'ın "stratejik kontrolü" altında olduğunu ve İran'ın öne sürdüğü yedi şart ABD tarafından kabul edilmedikçe yeniden açılmayacağını yineledi. Tesnim Haber Ajansı da 6 Kasım'da sözcünün, boğazın açılmasının yolunun bu şartların kabulünden geçtiğini söylediğini aktarmıştı. Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği boğazdaki durum, enerji fiyatlarını da doğrudan etkiliyor.

Boğazda son günlerde tanker olayları da yaşandı. İran Devrim Muhafızları, takip sistemlerini kapatarak izinsiz rotadan geçmeye çalıştığını söylediği iki petrol tankerinin mayına çarparak alev aldığını açıkladı; İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) bölgede iki ayrı patlama bildirdi. Bu olaylarla ilgili ayrıntıları Hürmüz Boğazı'ndaki tanker saldırıları haberimizde bulabilirsiniz.

Keşm Adası: Trump saldırıyı doğruladı, İran İHA düşürdüğünü açıkladı

Gerilim, ABD Başkanı Donald Trump'ın 6 Kasım'da gazetecilere, ABD güçlerinin İran'ın Keşm Adası'ndaki hava savunma sistemine yönelik "küçük çaplı" saldırılar düzenlediğini doğrulamasıyla yeniden tırmandı. Trump, başka bir operasyon için de "tamamen hazır" olduklarını söyledi; aynı zamanda İran'la yürütülen görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini öne sürdü.

İran ordusu ise 7 Kasım Cumartesi günü, Keşm Adası üzerinde ABD'ye ait MQ-9 tipi bir insansız hava aracının hava savunma sistemlerince düşürüldüğünü duyurdu. İran devlet televizyonu IRIB'in aktardığı bu iddia bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı; ABD tarafı da konuya ilişkin bir açıklama yapmadı. Aynı gün İran Devrim Muhafızları Sözcüsü Hüseyin Muhibbi, yönetimin karar vermesi hâlinde nükleer doktrin değişikliğine hazır olduklarını söyledi. Bu açıklamanın ayrıntıları nükleer doktrin haberimizde.

ABD'den "Demir Kapı Görev Gücü"

ABD tarafında da yeni bir adım atıldı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Komutan Amiral Brad Cooper'ın talimatıyla 7 Kasım'da "Iron Gate" (Demir Kapı) adlı yaklaşık 20 kişilik yeni bir görev gücü kurduğunu duyurdu. CENTCOM'un açıklamasına göre görev gücü, İran'a kara sınırları ve Hazar Denizi üzerinden silah ve yaptırım kapsamındaki malzeme taşınmasını engellemeyi hedefliyor. İran'dan bu adıma ilişkin resmî bir tepki gelmedi.

Savaş nasıl bu noktaya geldi?

ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'a yönelik kapsamlı bir askerî harekât başlatmıştı. Nisan ayında ilan edilen ateşkesin ardından haziranda barış anlaşmasına zemin hazırlaması amaçlanan bir mutabakat imzalandı, ancak taraflar arasındaki temel anlaşmazlıklar çözülemedi. İran'ın nükleer programı, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş düzeni, müzakerelerin tıkandığı başlıca konular arasında yer alıyor.

Diplomasi: Katar arabuluculuğu sürüyor

Askerî gerilimin yanında diplomatik temaslar da devam ediyor. Arabulucu Katar, ABD ile İran arasındaki görüşmelerin tamamen çöktüğü yönündeki iddiaları yalanladı ve tırmanmayı önlemek için çabalarının sürdüğünü açıkladı. Katar Başbakanı, iki tarafı savaşı sona erdirecek bir anlaşma için "mükemmel anı beklememeye" çağırdı. Basına yansıyan bilgilere göre İran, nükleer programa ilişkin Katar'ın sunduğu önerileri değerlendiriyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da 7 Kasım'da ABD Başkanı Trump ile yaptığı görüşmede İran-ABD gerilimi için diplomasi çağrısında bulundu. Görüşmenin ayrıntıları Erdoğan-Trump görüşmesi haberimizde yer alıyor.

Bundan sonra ne olacak?

Önümüzdeki günlerde iki başlık belirleyici olacak: Trump yönetiminin Keşm Adası'ndaki sınırlı saldırıların ardından daha geniş bir operasyona gidip gitmeyeceği ve Katar'ın arabuluculuğundaki görüşmelerin bir uzlaşma metni çıkarıp çıkaramayacağı. İran ise her iki ihtimale karşı hem askerî caydırıcılık mesajı veriyor hem de Hürmüz Boğazı'nı pazarlık masasında tutmayı sürdürüyor. İran-ABD gerilimindeki gelişmeleri takip etmeye devam edeceğiz.