Trump, Şi ve Putin aynı masada mı buluşacak?

ABD Başkanı Donald Trump'ın Asya turunun programı netleşti. ABD'li yetkililerin açıklamalarına göre Trump, 16 Kasım Pazartesi günü Washington'dan ayrılacak ve Salı akşamı Filipinler'in başkenti Manila'ya ulaşacak. Turun ikinci ayağında Çin'e geçecek olan Trump'ın, Şenzen'de düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi sırasında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile üçlü bir görüşme yapması planlanıyor.

ABD basınına yansıyan bilgilere göre Beyaz Saray, görüşmeyi ABD, Rusya ve Çin liderleri arasında yapılacak "ilk üçlü görüşme" olarak tanımladı. ABD'li bir üst düzey yetkili, görüşmenin gündeminde nükleer silahların yayılmasının önlenmesi ve İran'ın bulunacağını söyledi.

Trump'ın programında neler var?

Açıklanan programa göre Trump, 18 Kasım Çarşamba günü Manila'daki cumhurbaşkanlığı sarayında resmî törenle karşılanacak, ardından ikili görüşme ve öğle yemeği yapılacak. Trump'ın Manila'da ayrıca ABD, Hindistan, Japonya ve Avustralya'dan oluşan Quad grubunun liderleriyle de bir araya gelmesi bekleniyor.

Trump daha sonra Çin'in güneyindeki Şenzen kentine geçerek APEC liderlerinin akşam yemeğine katılacak. Şi Cinping ile ikili görüşme ve çalışma yemeğinin 19 Kasım Perşembe gününe planlandığı bildirildi. Üçlü görüşmenin de zirve marjında yapılması bekleniyor.

Kremlin ve Pekin ne diyor?

Üçlü görüşme fikri ilk kez eylül ayında gündeme geldi. Kremlin'in dış politika danışmanı Yuriy Uşakov, o dönemde liderlerin bir sonraki APEC zirvesinde üçlü formatta bir araya gelebileceğini açıklamıştı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da görüşmenin hazırlandığını ifade etmişti. Trump ise 9 Kasım'da yaptığı açıklamada Şenzen'de Şi ve Putin ile görüşmeyi beklediğini söylemişti.

Çin tarafının tutumuna ilişkin haberler ise farklılık gösteriyor. Bazı haberlerde Pekin'in üçlü görüşme konusunda görüşmeler yapıldığını doğruladığı belirtilirken, bazılarında Çin'in üçlü bir zirveyi henüz resmî olarak teyit etmediği ve ikili görüşmelerin mi yoksa ortak bir toplantının mı yapılacağının netleşmediği yazıldı.

Bilgiler neden çelişiyor?

ABD basınının büyük bölümü Trump'ın hem Şi ile ikili görüşmeye hem de üçlü görüşmeye katılacağını yazarken, Washington Times gazetesi yetkililere dayandırdığı haberinde farklı bir bilgi verdi. Bu nedenle görüşmenin formatı ve katılımcı düzeyi, Beyaz Saray'ın açıklayacağı resmî programla netlik kazanacak. Görüşmenin saatine ve yerine ilişkin ayrıntılı bir açıklama henüz yapılmadı.

Neden önemli?

ABD, Rusya ve Çin, dünyanın en büyük nükleer cephaneliklerine sahip üç ülke. Üç liderin aynı masada buluşması, nükleer silahların kontrolü konusunda yeni bir müzakere zemini oluşturup oluşturmayacağı açısından yakından izleniyor. ABD ile Rusya arasındaki son büyük nükleer silah kontrol anlaşması Yeni START'ın süresi Şubat 2026'da dolmuştu. Washington uzun süredir Çin'in de nükleer silah kontrol görüşmelerine katılmasını istiyor; Pekin ise bu çağrılara mesafeli yaklaşıyor.

Gündemdeki bir diğer başlık İran. ABD ile İran arasındaki gerilim son haftalarda Körfez'de ve Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmelerle tırmandı. Rusya ve Çin'in İran ile yakın ilişkileri bulunuyor; bu nedenle üçlü görüşmenin bölgedeki gerilimi azaltmaya yönelik bir sonuç çıkarıp çıkarmayacağı merak ediliyor.

APEC zirvesi nedir?

Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC), 21 ekonomiden oluşan bölgesel bir iş birliği forumu. ABD, Rusya ve Çin'in üçü de foruma üye. Zirvelerde ticaret, yatırım ve ekonomik iş birliği öne çıksa da liderlerin bir araya geldiği bu toplantılar, ikili ve çok taraflı siyasi görüşmeler için de önemli bir fırsat sunuyor. 2026 zirvesine Çin ev sahipliği yapıyor.