Telefonda “bankanızdan arıyorum” diyen kişi asla bankanız değildir

Telefon dolandırıcılığı değişti. Artık kırık Türkçeyle yazılmış mesajlar değil; adınızı, soyadınızı, bazen kimlik numaranızı ve çalıştığınız yeri bilen, sakin ve profesyonel konuşan insanlar arıyor.

Bu yüzden “ben anlarım” demek koruma sağlamıyor. Koruma sağlayan şey, senaryoları tanımak.

En sık kullanılan dört senaryo

1. Banka güvenlik birimi. “Hesabınızdan şüpheli işlem yapılıyor, durdurmak için size gelen kodu okuyun.” O kod, işlemi durdurmaz; işlemi onaylar.

2. Polis, savcılık, MASAK. “Adınıza terör soruşturması var, paranız incelenecek, güvenli hesaba aktarın.” Türkiye'de hiçbir savcılık telefonla para transferi istemez. “Güvenli hesap” diye bir şey yoktur.

3. Kargo ve tahsilat mesajı. “Paketiniz gümrükte, şu bağlantıdan ödeme yapın.” Bağlantı gerçek sitenin kopyasıdır; kart bilgisi oraya girilir.

4. Yakınınız numarası. “Anne telefonum bozuldu, bu numaradan yazıyorum, acil para lazım.” Para istenen her mesajda kişiyi eski numarasından arayıp doğrulayın.

Numara neden güvenilmez

Çoğu kişi ekranda bankanın numarasını görünce rahatlıyor. Oysa arayan numarayı istediği gibi gösterebilen yazılımlar var. Ekranda görünen numara hiçbir şey kanıtlamıyor.

Doğrulamanın tek yolu ters yön: telefonu kapatın, kurumun kendi resmî numarasını siz çevirin. Dolandırıcı hattı açık tutmaya çalışır, “kapatmayın, hat düşerse işlem iptal olur” der. Tam da bu yüzden kapatmak gerekir.

Kapatılması gereken cümleler

• “Size gelen kodu okuyun.”
• “Paranızı güvenli hesaba aktaralım.”
• “Bu görüşmeyi kimseye anlatmayın, soruşturma gizli.”
• “Hemen karar vermeniz gerekiyor.”
• “Telefonunuza uzaktan bağlanıp yardımcı olacağım.”

Dolandırıcılığın ortak paydası aciliyet ve gizlilik. İkisi birden varsa, kesinlikle durun.

Dolandırıldıysanız ilk saat kritik

1. Bankanızı arayın, işlemi ve kartı bloke ettirin.
2. 155 ya da en yakın karakoldan suç duyurusunda bulunun.
3. Dekont, mesaj, arama kaydı, ekran görüntüsü — her şeyi saklayın.
4. Para havale ya da EFT ile gittiyse, hızlı davranılırsa bloke edilme ihtimali var.
5. Şifrelerinizi ve kurtarma e-postanızı değiştirin.

Utanmak en çok dolandırıcının işine yarıyor. Bildirilmeyen her olay, aynı yöntemin bir başkasında işe yaramasını kolaylaştırıyor.