Rusya'da kontrol edilen kişiler kaydı (RKL) nedir? Yabancılar adını nasıl sorgular, hangi kısıtlamalar var, kayıttan nasıl çıkılır?

Rusya Federasyonu, yabancıların ülkede kalış ve çalışma kurallarını son iki yılda kapsamlı biçimde yeniden düzenledi. Bu düzenlemelerin en çok konuşulanlarından biri, İçişleri Bakanlığı bünyesinde tutulan kontrol edilen kişiler kaydı. Kayıt, Rusya'da bulunmak için yasal bir dayanağı kalmayan yabancıları tek bir listede topluyor ve bu kişilere çeşitli kısıtlamalar uyguluyor. Düzenleme, 8 Ağustos 2024 tarihli ve 260-FZ sayılı federal kanunla getirildi; kayıt ve buna bağlı "sınır dışına çıkarma rejimi" (режим высылки) 5 Şubat 2025'te yürürlüğe girdi.

Kimler kayda giriyor?

Kanuna göre kayda, Rusya'da kalmak için yasal dayanağı olmayan yabancılar ve vatansız kişiler giriyor. Resmî açıklamalarda sayılan başlıca durumlar şunlar:

• Geçici kalış süresinin (vize ya da göç kartıyla tanınan sürenin) dolması,
• Geçici oturum izni (RVP) ya da oturma izninin (VNJ) süresinin bitmesi veya iptal edilmesi,
• Patentin ya da çalışma izninin süresinin dolması veya iptali,
• İş sözleşmesinin sona ermesi ve yeni bir yasal dayanak oluşturulmaması,
• Vizenin iptal edilmesi.

İçişleri Bakanlığının açıklamasına göre bu durumlar 5 Şubat 2025'ten önce ortaya çıkmışsa ilgili kişilerin bilgileri 5 Mayıs 2025'e kadar kayda işlendi. Uzmanlar, kaydın belge süresinin bittiği gün otomatik olarak oluşabildiğini, bu yüzden vize, kalış süresi ya da izin bitiş tarihlerinden en az iki hafta önce işlem yapılmasını öneriyor.

Kayıttaki kişiye hangi kısıtlamalar uygulanıyor?

Kanun ve İçişleri Bakanlığının açıklamalarına göre kontrol edilen kişiler kaydında yer alan yabancılar şu işlemleri yapamıyor:

• Evlilik: Nikâh dairesi (ZAGS), başvuru sahibi kayıttaysa evlilik kaydını yapmayı reddedebiliyor.
• Mülk ve araç: Taşınmaz ve araç satın alınamıyor, tescil ettirilemiyor.
• Şirket: Tüzel kişi kurulamıyor, şahıs işletmesi (IP) olarak kayıt yaptırılamıyor.
• Ehliyet: Rusya'da sürücü belgesi sınavına girilemiyor.
• Banka: Bankaların bu kişilere hesap açması ve onların katıldığı bankacılık işlemlerini yapması yasaklandı. İstisna olarak zorunlu ödemeler ile kişinin hesabına ya da nakit olarak ayda 30 bin rubleye kadar transfer yapılabiliyor. Bankalar, İçişleri Bakanlığının talebi üzerine bu kişilerin hesap ve işlemlerine ilişkin bilgi vermekle yükümlü.

Kayıttaki yabancılara hizmet verenler için de yaptırım öngörülüyor. Bu kurala aykırı davranan vatandaşlara 2 bin ila 5 bin ruble, yetkililere 35 bin ila 50 bin ruble, şirketlere ise 400 bin ila 500 bin ruble para cezası verilebiliyor. Kısıtlamaları iki ve daha fazla kez ihlal eden yabancı için sınır dışı etme (deportasyon) yolu açılıyor.

Adınızın kayıtta olup olmadığını nasıl sorgularsınız?

Sorgulama iki yoldan yapılabiliyor:

• İçişleri Bakanlığı sitesi: MVD'nin resmî sitesinde "Реестр контролируемых лиц" başlıklı bölümde yer alan sorgulama modülüne ad-soyad, doğum tarihi ve pasaport bilgileri girilerek sonuç alınıyor. Sonuçta kayda giriş gerekçesi de görülebiliyor.
• Gosuslugi: Onaylı bir Gosuslugi hesabı olan yabancılar sorgulamayı buradan da yapabiliyor. Hesap açma adımları için Rusya'da yabancılar Gosuslugi hesabı nasıl açar rehberimize bakabilirsiniz.

Belgesi geçerli olduğu hâlde kayıtta görünen ya da durumunu düzelttiği hâlde kayıttan çıkmayan kişilerin, kaydın güncellenmesinin birkaç hafta sürebildiğini göz önünde bulundurarak sorgulamayı aralıklarla tekrarlaması öneriliyor.

Kayıttan nasıl çıkılır?

Kayda giriş gerekçesi ortadan kalktığında ya da kayıt hatalı yapıldığında kişi İçişleri Bakanlığına başvurarak kayıttan çıkarılmasını isteyebiliyor. Başvuru; kalış ya da ikamet yerindeki İçişleri Bakanlığı göç biriminden şahsen, iadeli taahhütlü posta ile ya da Gosuslugi üzerinden yapılabiliyor. Başvuruya, yasal kalışı gösteren güncel belgeler (geçerli vize, uzatılmış kalış süresi, yeni izin ya da iş sözleşmesi, göç kaydı) ekleniyor. Başvurunun reddedilmesi hâlinde kararın üst makama ya da mahkemeye taşınabildiği belirtiliyor.

Türk vatandaşları için pratik notlar

Türk vatandaşları Rusya'ya vizeyle giriyor ve çalışmak için patent değil, çalışma vizesi ve çalışma izni alıyor. Bu yüzden en sık risk, vize ya da çalışma izni süresinin fark edilmeden dolması ve iş değişikliğinde yeni belgelerin zamanında düzenlenmemesi. Aşağıdaki adımlar sorunları önlemeye yardımcı oluyor:

• Vize, çalışma izni ve göç kaydı bitiş tarihlerini bir yerde not edin; son tarihten en az iki hafta önce uzatma işlemini başlatın.
• İş değişikliğinde yeni işvereninizin çalışma izni ve bildirim işlemlerini zamanında yaptığından emin olun.
• Adres değişikliğinde göç kaydınızı 7 iş günü içinde yenileyin (göç kaydı rehberimiz).
• Banka kartınızda işlem reddi gibi beklenmedik bir durumla karşılaşırsanız önce kayıt sorgulamasını yapın.
• Durumunuz netleşmiyorsa Moskova'daki Türkiye Büyükelçiliği ya da başkonsolosluklardan ve göç hukuku alanında çalışan avukatlardan destek isteyin.

Rusya'da yabancılara yönelik bazı yeni kurallar da yolda: 3 Kasım'da yürürlüğe girecek düzenlemenin ayrıntıları için Rusya'da yabancılar için yeni düzenleme 3 Kasım'da yürürlüğe giriyor haberimize bakabilirsiniz. Rusya'ya giriş için vize kuralları vize rehberimizde, banka hesabı açma koşulları ise banka hesabı rehberimizde yer alıyor.

Bu haberdeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; uygulamaya ilişkin güncel ayrıntılar için Rusya İçişleri Bakanlığının resmî duyuruları esas alınmalıdır.