Putin, Şi ve Trump ne zaman bir araya gelecek?

Rusya, Çin ve ABD liderlerinin ilk kez üçlü formatta bir araya geleceği görüşmenin tarihi ve yeri netleşti. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 14 Kasım Cumartesi günü TASS ajansına yaptığı açıklamada, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump arasında 19 Kasım'da üçlü görüşme yapılması konusunda mutabakata varıldığını bildirdi. Peskov'a göre görüşme, Çin'in ev sahipliğinde Shenzhen kentinde düzenlenecek APEC Liderler Zirvesi kapsamında yapılacak. Beyaz Saray da bir gün önce, 13 Kasım Cuma günü, görüşme planını doğrulamıştı.

Kremlin ne açıkladı?

Peskov, TASS'a yaptığı açıklamada "19 Kasım'da Başkan Putin, Başkan Şi ve Başkan Trump arasında üçlü görüşme yapılması konusunda mutabakat sağlandı" dedi. Görüşmenin Shenzhen'de, APEC zirvesinin marjında gerçekleşeceğini belirten Peskov, uluslararası basına yansıyan değerlendirmesinde görüşmeyi "son derece önemli" olarak nitelendirdi ve görüşmede varılacak mutabakatların başka ülkelere dayatılamayacağını vurguladı. Peskov, kasım ayı başında tarafların organizasyon konularını kararlaştırdığını, 9 Kasım'da ise olası gündeme ilişkin önerilerin karşılıklı olarak iletildiğini açıklamıştı.

Uşakov hangi ayrıntıları paylaştı?

Rusya Devlet Başkanı Putin'in dış politika danışmanı Yuriy Uşakov, 12 Kasım'da yaptığı açıklamada, Putin ile Trump arasında Shenzhen'deki APEC zirvesinde bir görüşme planlandığını söyledi. Uşakov, bu görüşmede çözümle ilgili tüm sorunlar bütününün ele alınmaya devam edeceğini ifade etti. Uşakov ayrıca hem Moskova'nın hem de Vaşington'un, zirvenin Çinli ev sahiplerinin organize ettiği üçlü üst düzey görüşmeye büyük önem verdiğini belirtti. Uşakov, 21 Ekim'de de Çin tarafının üç liderin olası görüşmesi için hazırlık yaptığını açıklamıştı.

Beyaz Saray ne dedi?

Beyaz Saray, 13 Kasım Cuma günü Trump'ın Şi ve Putin ile APEC zirvesi marjında görüşeceğini doğruladı. ABD'li yetkililerin aktardığına göre Trump, Asya ziyaretinde önce Filipinler'in başkenti Manila'daki ASEAN Zirvesi'ne katılacak, ardından Shenzhen'e geçerek APEC liderler yemeğine ve çok taraflı toplantıya katılacak. Trump, 19 Kasım Perşembe öğleden sonra Şi ile ikili görüşme yapacak ve çalışma yemeğinde bir araya gelecek. Üçlü görüşme ise Trump'ın Asya ziyaretinin son etkinliği olacak.

ABD'li yetkililere göre Trump görüşmede İran konusunu ve nükleer silahların azaltılmasını gündeme getirmeyi planlıyor. Beyaz Saray, görüşmeyi nükleer silahsızlanma konusunda "umarız bir diyaloğun başlangıcı" olarak tanımladı. Reuters'a konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili ise toplantıdan somut bir anlaşma çıkmasını beklemediklerini söyledi. ABD'li yetkililer, Trump'ın üçlü görüşmede Ukrayna konusunu ele almayı planlamadığını belirtti. ABD tarafının aktardığı programda Trump ile Putin arasında ayrı bir ikili görüşme yer almıyor; Kremlin ise iki lider arasında görüşme planlandığını açıkladı.

Çin tarafı ne söyledi?

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, 4 Kasım'daki basın toplantısında Çin'in üç devlet başkanının görüşmesi konusunda ilgili taraflarla iletişim hâlinde olduğunu söylemişti. Zirvenin ev sahibi olan Pekin, 19 Kasım'daki üçlü görüşmenin içeriğine ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapmadı. Çin Dışişleri Bakanlığı geçen ay yaptığı bir açıklamada, Çin'den bu aşamada üçlü nükleer silahsızlanma müzakerelerine katılmasını istemenin "adil, makul ve gerçekçi olmadığını" belirtmişti.

Görüşme neden önemli?

Rusya, Çin ve ABD liderleri daha önce ikili görüşmelerde ve çok taraflı zirvelerde bir araya gelmişti; ancak üç lider ilk kez üçlü bir görüşme formatında masaya oturacak. Görüşme, Rusya ile ABD arasındaki son stratejik nükleer silah antlaşması olan Yeni START'ın Şubat 2026'da sona ermesinden yaklaşık dokuz ay sonra yapılıyor. Bu nedenle nükleer silahların denetimi konusunun nasıl ele alınacağı ve görüşmenin ardından hangi açıklamaların yapılacağı uluslararası kamuoyunda yakından izleniyor.

APEC zirvesi nedir?

Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC), Asya-Pasifik bölgesindeki 21 ekonomiyi bir araya getiren bölgesel ekonomik işbirliği forumu. Rusya, Çin ve ABD'nin de üyesi olduğu forumun bu yılki liderler zirvesine Çin ev sahipliği yapıyor. Zirve 18-19 Kasım'da Shenzhen'de düzenlenecek. Zirve kapsamında liderlerin ticaret, yatırım ve bölgesel ekonomik işbirliği konularını görüşmesi, zirve marjında da çok sayıda ikili görüşme yapılması bekleniyor.