Kronik yalnızlık demans riskini artırıyor mu?
- Çalışma: Bordeaux Üniversitesi araştırmacılarının makalesi Aging & Mental Health dergisinde yayımlandı.
- Veri: Fransa'nın Gironde bölgesindeki PAQUID çalışmasında 65 yaş üstü 3.777 kişi 1988-2018 arasında izlendi.
- Bulgu: Kronik yalnızlık yaşayanlarda demans riski, hiç yalnızlık hissetmeyenlere göre yüzde 38 daha yüksek çıktı.
- Sınır: Gözlemsel bir çalışma; yalnızlığın demansa doğrudan yol açtığını kanıtlamıyor.
- Türkiye: TÜİK'e göre 1 milyon 836 bin yaşlı tek başına yaşıyor.
30 yıl, 3 bin 777 kişi
Araştırma, Fransa'nın güneybatısındaki Gironde bölgesinde yürütülen PAQUID adlı uzun soluklu yaşlanma çalışmasının verilerine dayanıyor. Bu çalışmada 65 yaşın üstündeki 3 bin 777 kişi 1988'den 2018'e kadar izlendi; katılımcılar her iki ya da üç yılda bir evlerinde ziyaret edilip ruh sağlığı ve bilişsel durumları açısından değerlendirildi.
Bordeaux Nüfus Sağlığı Merkezi'nden araştırmacılar, katılımcıların ilk sekiz yılda yalnızlık duygusunun nasıl seyrettiğine baktı ve onları üç gruba ayırdı: hiç yalnızlık hissetmeyenler, zaman zaman yalnızlık hissedenler ve yalnızlığı süreklilik kazananlar. Bu ilk sekiz yılın sonunda demansı olmayan 1.540 kişi sonraki yıllarda izlenmeye devam etti; bunlardan 560'ında zamanla demans gelişti.
Risk yüzde 38 yüksek
Sonuçlara göre demans görülme oranı, hiç yalnızlık hissetmeyen grupta yüzde 33,1 iken kronik yalnızlık yaşayanlarda yüzde 49,1'e çıktı. Araştırmacıların hesabına göre kronik yalnızlık yaşayanlarda demans riski, hiç yalnızlık hissetmeyenlere göre yüzde 38 daha yüksek. Zaman zaman yaşanan yalnızlıkla demans riski arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki görülmedi.
Çalışmanın yazarlarından araştırmacı Karine Pérès, bulguların "her yalnızlık deneyiminin bilişsel sağlık için aynı ölçüde tehlikeli olduğu" varsayımını sorguladığını söyledi. Araştırmacılara göre asıl dikkat edilmesi gereken, geçici değil kalıcı hâle gelen yalnızlık.
Bu sonuç ne anlama gelmiyor?
Çalışma gözlemsel; yani yalnızlık ile demans arasında bir ilişki gösteriyor, ama yalnızlığın demansa doğrudan yol açtığını kanıtlamıyor. Erken dönemdeki bilişsel değişikliklerin kişiyi sosyal hayattan uzaklaştırıp yalnızlığı artırması da olası bir açıklama. Araştırmacılar ayrıca verilerin 1990'lardan başlayan bir Fransız grubuna ait olduğunu, bugünün yaşlılarına genellerken dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor.
Önceki bulgularla uyumlu
Sosyal izolasyon, demansla ilişkili risk etkenleri arasında daha önce de yer almıştı. The Lancet'in 2024'te yayımlanan demans komisyonu raporu, değiştirilebilir 14 risk etkeni sıraladı ve sosyal izolasyonu bunlardan biri olarak saydı. Raporun hesabına göre bu etkenlerin tamamı ortadan kaldırılabilseydi demans vakalarının yaklaşık yarısı önlenebilir ya da geciktirilebilirdi. Dünya Sağlık Örgütü de 2025'te yayımladığı raporda yalnızlık ve sosyal kopukluğu bir halk sağlığı sorunu olarak tanımladı.
Türkiye'de tek yaşayan yaşlılar
TÜİK'in "İstatistiklerle Yaşlılar, 2025" bültenine göre Türkiye'de 65 yaş ve üzeri nüfus 9 milyon 583 bin kişiye ulaştı; yaşlıların toplam nüfus içindeki payı yüzde 11,1. Tek başına yaşayan yaşlı sayısı 1 milyon 836 bin 496; bunların yüzde 73,5'i kadın. Tek başına yaşayan yaşlıların yüzde 14,3'ünün aynı ilde yaşayan bir çocuğu bulunmuyor. Tek kişilik yaşlı hanelerin oranı en yüksek il yüzde 34,3 ile Balıkesir oldu.
Araştırmacıların önerisi
Bordeaux ekibi, sağlık çalışanlarının yaşlı hastalarda yalnızlığı da sorgulamasını ve sosyal etkinliklere katılımı teşvik etmesini öneriyor. Yalnızlık, kişinin çevresinde insan bulunup bulunmamasından çok, ilişkilerinden aldığı doyumla ilgili bir duygu; bu yüzden kalabalık içinde yaşayan biri de kendini yalnız hissedebiliyor. Unutkanlık, kafa karışıklığı ya da uzun süren içe kapanma fark eden kişilerin ve yakınlarının bir hekime başvurması gerekiyor. Bu haber bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için doktorunuza danışın.
Haberleri kaçırmaSon dakika haberleri WhatsApp ve Telegram kanallarımıza anında düşüyor.
WhatsApp kanalını takip etTelegram'dan takip etUygulamayı kur
Sağlık Bakanlığı 38 bin personel alımı ne zaman?
Okumaya devam et →