İsrail seçim sonuçları: Oyların yüzde 97'si sayıldı, Netanyahu bloku 53, Eisenkot bloku 48 sandalyede kaldı; Arap partileri 19 sandalyeyle rekor kırdı

İsrail'de 27 Ekim Salı günü yapılan genel seçimin sonuçları netleşmeye başladı ancak ülkeyi kimin yöneteceği belirsizliğini koruyor. İsrail basınının aktardığı resmî sayım verilerine göre oyların yaklaşık yüzde 97'si sayıldığında, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun liderliğindeki sağ blok 53, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un önderlik ettiği muhalefet bloku ise 48 sandalyede kaldı. 120 sandalyeli İsrail parlamentosu Knesset'te tek başına hükümet kurabilmek için en az 61 sandalye gerekiyor.

Times of Israel, Ynet ve NPR'ın aktardığına göre sayımın kalan kısmının blokların durumunu değiştirmesi beklenmiyor. Askerlerin, diplomatların ve hastanedeki seçmenlerin kullandığı "çift zarflı" oyların sayılmasıyla partilerin sandalye sayılarında bir sandalyelik oynamalar olabileceği belirtiliyor. Kesin sonuçların Merkez Seçim Komitesi tarafından önümüzdeki günlerde ilan edilmesi bekleniyor.

Likud birinci, Yashar ikinci

Kısmi sonuçlara göre Netanyahu'nun partisi Likud 26 ile 27 sandalye arasında değişen sonuçla listelerin başında yer alıyor. Gadi Eisenkot'un kurduğu Yashar Partisi ise 21 sandalyeyle ikinci sırada. Sayım ilerledikçe Likud'un sandalye sayısı 27'den 26'ya, sonra yeniden 27'ye çıktı; bu nedenle parti bazındaki rakamların kesin sonuçla birlikte bir miktar değişebileceği vurgulanıyor.

Netanyahu'nun bloku Likud, Şas, Birleşik Tevrat Yahudiliği, Otzma Yehudit (Yahudi Gücü) ve Dini Siyonizm partilerinden oluşuyor. Eisenkot'un muhalefet bloku ise Yashar, B'Yachad, Demokratlar ve Avigdor Liberman'ın Yisrael Beytenu partisini kapsıyor. Netanyahu blokunun çoğunluğa ulaşması için 8, Eisenkot blokunun ise 13 sandalyeye daha ihtiyacı bulunuyor.

Arap partilerinden tarihî sonuç

Seçimin en dikkat çeken sonuçlarından biri İsrail vatandaşı Arapları temsil eden partilerden geldi. Ortak Liste ve Raam'ın toplam 19 sandalyeye ulaşması, Arap partilerinin Knesset'teki bugüne kadarki en yüksek temsil düzeyi olarak kayda geçti. Fox News ve İsrail basını, Arap seçmenler arasında katılımın belirgin biçimde arttığını yazdı.

Bu sonuç, hükümet kurma hesaplarını da doğrudan etkiliyor. CNN'in değerlendirmesine göre Eisenkot'un hükümet kurabilmesi büyük olasılıkla Arap partilerinin desteğine bağlı. İsrail siyasetinde Yahudi partilerin çoğu uzun yıllardır Arap partilerine dayanan bir hükümetten kaçınıyor; bu nedenle Eisenkot'un önündeki yol da kolay görünmüyor.

Çıkış anketleri ile sayım farklı çıktı

Seçim gecesi açıklanan çıkış anketleri muhalefeti önde gösteriyordu. Kamu yayıncısı KAN'ın anketi Eisenkot blokuna 52, Netanyahu blokuna 50 sandalye veriyordu. Gerçek sayım ilerledikçe sağ blok öne geçti ve iki blok arasındaki fark 5 sandalyeye açıldı. Yine de iki taraf da 61 eşiğinin uzağında kaldı.

Seçime katılım da rekor düzeyde gerçekleşti. Merkez Seçim Komitesinin seçim gecesi açıkladığı verilere göre yaklaşık 7,33 milyon seçmenden 5,69 milyonu sandığa gitti ve katılım oranı yüzde 77,7 oldu. Bu oran, 1999'dan bu yana yapılan Knesset seçimlerinin en yükseği.

Trump'ın desteği ve "birlik hükümeti" kulisi

Seçim, uluslararası alanda da yakından izlendi. ABD Başkanı Donald Trump seçimden önce Netanyahu'ya açık destek vermişti. Eisenkot ise buna "İsrail demokratik bir ülkedir, liderlerini yalnızca İsrailliler seçer" diyerek yanıt vermişti. Seçim kampanyasında İran meselesi de öne çıktı; Netanyahu, görevde kalması hâlinde ABD'nin İran'a karşı yeniden harekete geçebileceğini söylemişti.

Seçimden önce ve sonra İsrail basınında, Netanyahu cephesinin Eisenkot'la bir "ulusal birlik hükümeti" kurma seçeneğini değerlendirdiğine dair haberler yer aldı. Bazı raporlara göre bu senaryolar arasında Netanyahu'nun başbakanlığı bir süre için devretmesi de konuşuluyor. Bu kulis bilgileri taraflarca resmî olarak doğrulanmadı.

Hükümet nasıl kurulacak?

İsrail'de hükümet kurma süreci kesin sonuçların resmî olarak ilan edilmesiyle başlıyor. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Knesset'e giren partilerin liderleriyle tek tek görüşerek hangi adayın hükümeti kurma ihtimalinin en yüksek olduğunu değerlendiriyor ve görevi bir milletvekiline veriyor. Görevlendirilen aday 28 gün içinde hükümeti kurmak zorunda; bu süre Cumhurbaşkanı tarafından 14 gün uzatılabiliyor.

Hiçbir blok çoğunluğu sağlayamadığı için yeni başbakanın belirlenmesinin haftalar, hatta aylar sürebileceği belirtiliyor. Olası senaryolar arasında Netanyahu'nun bloğun dışından küçük partileri ya da milletvekillerini kendi tarafına çekmesi, Eisenkot'un Arap partilerinin dışarıdan desteğiyle bir azınlık hükümeti kurması, iki büyük parti arasında bir birlik hükümeti ya da hiçbir hükümet kurulamaması hâlinde yeniden seçime gidilmesi bulunuyor. İsrail son yıllarda benzer kilitlenmeler nedeniyle kısa aralıklarla birden fazla seçim yaşamıştı.

Türkiye ve bölge için ne anlama geliyor?

Seçim sonucu Gazze'deki durum, İran ile gerilim ve bölgesel dengeler açısından da yakından takip ediliyor. Ankara'nın İsrail hükümetinin Gazze politikasına sert eleştirileri sürerken, Tel Aviv'de yeni bir hükümetin kurulup kurulmayacağı ve hangi isimlerin iktidarda yer alacağı Türkiye-İsrail ilişkilerinin seyrini de etkileyecek. Kesin sonuçlar ve koalisyon görüşmelerindeki gelişmeleri takip etmeye devam edeceğiz.