İran'da protestolarla bağlantılı üç kişi idam edildi

Yargı: "Kamu tesislerini ateşe verdiler"

İran yargısına bağlı Mizan haber ajansının açıklamasına göre idam edilen üç kişi, ocak ayındaki olaylar sırasında Kerec kentinde Molotof kokteyli ve el bombası attı, kesici ve ateşli silah kullandı, kamu tesislerini ateşe verdi. Yargı ayrıca sanıkların hükümet binalarına saldırdığını, güvenlik kameralarını tahrip ettiğini ve bir elektrik trafo merkezine zarar vererek Kerec'in bazı bölgelerinde elektrik kesintisine yol açtığını öne sürdü. İranlı yetkililer, üç kişinin bu eylemleri İsrail ve ABD adına gerçekleştirdiğini iddia etti.

Açıklamaya göre idam cezaları, İran Yüksek Mahkemesi'nin kararları onaylamasının ardından infaz edildi. Aynı davada yargılanan diğer sanıklara ise 5 ile 10 yıl arasında değişen hapis cezaları verildi. Yargının suçlamalara ilişkin açıklamaları bağımsız olarak doğrulanamadı.

İnsan hakları örgütü: Yargılama adil değildi

Norveç merkezli İran İnsan Hakları (IHR) örgütü, idamların ardından yaptığı açıklamada yargılamanın adil olmadığını savundu. Örgüte göre bu üç idamla birlikte ocak protestolarıyla bağlantılı davalarda idam edilenlerin sayısı en az 39'a yükseldi. İnsan hakları örgütleri, protestolarla ilgili davalarda sanıkların avukata erişiminin kısıtlandığını ve itirafların baskı altında alındığını öne sürüyor; İran yargısı ise bu iddiaları reddediyor.

Ocak protestoları nasıl başlamıştı?

İran'daki protestolar, aralık ayında yüksek hayat pahalılığına tepkiyle başlamış, kısa sürede ülke geneline yayılan hükümet karşıtı gösterilere dönüşmüştü. Gösteriler 8 ve 9 Ocak'ta zirveye ulaşmıştı. İnsan hakları örgütleri, protestoların ardından gelen sert müdahalede binlerce kişinin hayatını kaybettiğini öne sürüyor; İranlı yetkililer ise olayların yabancı ülkelerin desteklediği "kargaşa" olduğunu ve güvenlik güçlerinden de kayıplar verildiğini savunuyor.

İran, protestolarla bağlantılı ilk resmî idamları Mart 2026'da duyurmuştu. O tarihten bu yana farklı kentlerde benzer davalarda idam cezaları infaz edildi. Pazar günkü idamlar, bu sürecin son halkası oldu.

Kerec'te neler yaşanmıştı?

Tahran'ın batısındaki Kerec, İran'ın en kalabalık kentlerinden biri ve ocak protestolarında olayların yoğun yaşandığı yerler arasındaydı. İran yargısının açıklamasına göre kentte o günlerde kamu binaları ve altyapı tesisleri hedef alındı, bazı bölgelerde elektrik kesintileri yaşandı. Protestocuların ve ailelerinin anlatımları ise farklı: insan hakları örgütleri, Kerec'teki gösterilerde güvenlik güçlerinin sert müdahalesinde çok sayıda kişinin hayatını kaybettiğini öne sürüyor. İki tarafın anlatımı bağımsız olarak doğrulanamıyor.

Bölgedeki gerilimin gölgesinde

İdamlar, İran ile ABD arasında gerilimin tırmandığı bir döneme denk geldi. Aynı gün akşam saatlerinde İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki Keşm Adası'nda dört patlama sesi duyulduğu bildirildi; ayrıntılar Keşm Adası haberimizde. İran ordusu da kısa süre önce ABD'yi uyararak bir saldırı olması hâlinde "coğrafi sınır tanımadan" karşılık vereceklerini açıklamıştı; ayrıntılar İran ordusunun uyarısı haberimizde.

İran, uluslararası insan hakları örgütlerinin verilerine göre dünyada en çok idam cezası infaz eden ülkeler arasında yer alıyor. Batılı hükümetler ve Birleşmiş Milletler, protestolarla bağlantılı idamların durdurulması çağrısında bulunuyor; Tahran ise bu çağrıları iç işlerine müdahale olarak değerlendiriyor.