Grönland anlaşması imzalandı: ABD'ye neler tanındı?
- Trump anlaşmayı 18 Eylül'de duyurdu; imzalar 22 Eylül'de New York'ta atıldı.
- Grönland'ın siyasi statüsü değişmiyor; ABD'ye yeni askerî alanlar ve Pituffik üssünü genişletme izni veriliyor.
- NATO üyesi olmayan ülkelerin adada askerî tesis kurması yasak.
- Anlaşma, Danimarka ve Grönland'daki parlamento süreçleri tamamlanınca yürürlüğe girecek.
ABD Başkanı Donald Trump, aylarca gündemde tuttuğu Grönland dosyasında Danimarka ile anlaşmaya vardığını 18 Eylül Cuma günü Truth Social hesabından duyurdu. Dört gün sonra, 22 Eylül'de Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, BM Genel Kurulu için bulundukları New York'ta üçlü güvenlik anlaşmasını imzaladı. Adayı satın alma ya da zorla alma seçeneklerini dile getiren Washington, mülkiyete dokunmadan adanın güvenliği üzerinde geniş yetki elde etti.
Ada kimin, güvenlik kimin?
Anlaşmaya göre dünyanın en büyük adası Danimarka Krallığı'nın parçası olmayı sürdürüyor. Grönlandlıların kendi geleceklerini belirleme hakkı da korunuyor. Buna karşılık ABD, adada süresiz erişim, üs kurma ve hava sahasını kullanma hakkı kazanıyor. Metin, ABD'ye tanınan erişim ve kullanım haklarının Grönland toplumuna ve ada halkının yaşam biçimine saygı gösterilerek kullanılmasını şart koşuyor.
Hangi askerî alanlar açılıyor?
İmzalanan metin, adanın güneyindeki Narsarsuaq ile kuzeydoğusundaki Mestersvig'de iki yeni askerî alan öngörüyor. ABD'nin kuzeybatıdaki Pituffik Uzay Üssü'ndeki (eski adıyla Thule) faaliyetlerini modernize edip genişletmesine de izin veriliyor. Pituffik, ABD'nin balistik füze erken uyarı ve uzay izleme ağının parçası olarak 1950'lerden bu yana kullanılıyor.
Anlaşma, ABD'nin balistik füze tehditlerine karşı adada "Golden Dome" (Altın Kubbe) adlı savunma sistemi kurabilmesinin de yolunu açıyor. Frederiksen ise imza sonrasında sistemin adadaki özellikleri ve yeri konusunda henüz karar verilmediğini söyledi.
Süresi var mı?
Metinde bir bitiş tarihi bulunmuyor. Grönland ileride bağımsızlığını ilan ederse NATO'da kalmayı ve Danimarka'nın anlaşmadaki hak ve yükümlülüklerini devralmayı kabul ediyor. Böylece ada bağımsız bir devlete dönüşse bile ABD'nin askerî varlığına ilişkin hükümler sürüyor.
Rusya ve Çin'e ilişkin hükümler
Anlaşma, NATO üyesi olmayan hiçbir ülkenin adada kendi insanlı ya da insansız askerî tesisini kurmasına izin vermiyor. Duyuru aşamasında Rusya, Çin ve ABD'nin rakip saydığı diğer ülkelerin Grönland'da güvenliği etkileyebilecek yatırımlarını incelemek için tarama mekanizması kurulacağı da açıklandı. Washington, Kuzey Kutbu'nda Rusya ve Çin'in artan faaliyetlerini uzun süredir başlıca güvenlik gerekçesi olarak gösteriyor.

Taraflar ne dedi?
Frederiksen anlaşmanın Kuzey Kutbu ve Kuzey Atlantik'te ortak güvenliği güçlendirdiğini söyledi. Nielsen anlaşmayı "üç taraflı bir kazan-kazan anlaşması" olarak nitelendirdi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise ulusal güvenlik kaygılarına "kalıcı bir çözüm" bulunduğunu açıkladı.
Grönland'da eleştirel sesler de yükseldi. Grönlandlı milletvekili Naaja Nathanielsen, aylar süren tartışma döneminde taraflar arasındaki güvenin ciddi biçimde zedelendiğini söyledi.
Ne zaman yürürlüğe girecek?
Anlaşma, Danimarka Krallığı'nın Grönland ile birlikte yürüteceği parlamento süreçleri tamamlanmadan yürürlüğe girmiyor. Bu nedenle metnin hem Danimarka parlamentosu Folketing'den hem de Grönland parlamentosu Inatsisartut'tan geçmesi gerekiyor. İki parlamentodaki oylamaların takvimi, haberin 17 Kasım'daki güncellemesine kadar açıklanmadı.
Tehditten masaya
Trump yılın başlarında adanın kontrolü için askerî güç kullanmayı dışlamamış, bu çıkışlar NATO müttefiki Danimarka'da ve Avrupa başkentlerinde tepkiyle karşılanmıştı. Kopenhag o dönemde adanın satılık olmadığını defalarca açıklamış, Grönland hükümeti de adanın geleceğine yalnız Grönlandlıların karar vereceğini söylemişti. Eylül'deki uzlaşma, mülkiyet tartışmasını kapatıp konuyu güvenlik iş birliğine taşıdı.
Haberleri kaçırmaSon dakika haberleri WhatsApp ve Telegram kanallarımıza anında düşüyor.
WhatsApp kanalını takip etTelegram'dan takip etUygulamayı kur
Putin, Şi ve Trump görüştü: Masada neler vardı?
Okumaya devam et →
İlgili Haberler
Spor
Portekiz 1-4 Danimarka: Braga'da neler oldu?
Dünya
Trump, Şi ve Putin aynı masada mı buluşacak?
Türkiye
Erdoğan ile Trump ne konuştu?
Dünya
İran Devrim Muhafızları: Yönetim karar verirse nükleer doktrin değişikliğine hazırız
Dünya
ABD Adalet Bakanlığı'nda istifa dalgası: Ara seçimin ardından üç üst düzey isim gitti, Trump'ın "büyük komplo" soruşturması sarsıldı
RusyaRusya'da pasaportunu kaybeden Türk ne yapmalı?
2
RusyaRusya'da yabancı öğrencilere yeni denetim mi geliyor?
3
RusyaRusya'da bugün: 19 Kasım'da yabancıları ne ilgilendiriyor?
4
DünyaDünya Yeniden Şekillenirken: Putin–Avrupa gerilimi Türkiye'yi nasıl etkiliyor?
5
TürkiyePOLSAN iddiası ne? Fon dosyasında yeni tartışma