Doğu Akdeniz'de Fransız gemisi krizi: Dışişleri'nden kıta sahanlığında izinsiz kablo araştırmasına tepki, Türkiye karşı NAVTEX yayımladı

Dışişleri: "Muvafakat süreci tamamlanmadı"

Dışişleri Bakanlığı'nın 6 Kasım akşamı yaptığı yazılı açıklamaya göre Fransız bayraklı bir gemi, Doğu Akdeniz'de Türkiye'nin kıta sahanlığı dahilinde izinsiz kablo döşenmesine yönelik deniz bilimsel araştırma faaliyeti gerçekleştirmeyi planlıyor. Bakanlık, Türkiye'nin kıta sahanlığının dış sınırlarını 18 Mart 2020 tarihinde Birleşmiş Milletler'e bildirdiğini hatırlattı.

Açıklamada, söz konusu faaliyet için Türkiye'den alınması gereken muvafakat sürecinin henüz tamamlanmadığı vurgulandı. Bakanlık, Yunanistan ve GKRY'nin bu faaliyet için yayımladığı seyir ikazlarının Türkiye tarafından yetkisiz kabul edildiğini ve iptal edildiğini bildirdi. Açıklamanın sonunda Türkiye'nin uluslararası hukuktan kaynaklanan egemenlik haklarını koruma konusundaki kararlılığı yinelenirken, iş birliği ve diyalog vurgusu da yapıldı.

Karşı NAVTEX ve Yunan tarafının tutumu

Kıbrıs basınının aktardığına göre Yunanistan ve GKRY, Girit-Kıbrıs güzergâhında projenin ayrıntılı teknik tasarımı için gereken ek verileri toplamak amacıyla seyir ikazı yayımladı. Yunan tarafının HA15-1411/26 numaralı ikazı 6 Mart 2027'ye kadar geçerli. Türkiye ise 1105/26 numaralı karşı NAVTEX'le, Yunan ikazının kapsadığı sulardan bir bölümünün kendi kıta sahanlığı içinde olduğunu, Türkiye'nin deniz yetki alanındaki çalışmaların ilgili Türk makamlarıyla koordine edilmesi gerektiğini duyurdu.

Yunan diplomatik kaynakları ise araştırmanın planlandığı gibi süreceğini ve Türkiye'ye yapılacak olası bir bildirimin izin talebi niteliğinde olmayacağını söyledi. Yunan basınına göre Fransız Abeille Marengo gemisinin 9 Kasım Pazartesi günü Kandiye'den (Heraklion) çalışmalara yeniden başlamak üzere hareket etmesi bekleniyor. Bazı Yunan yayın organları, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın karşı NAVTEX'ten saatler sonra gerilimin çözüme kavuştuğunu ima ettiğini yazdı; Türk diplomatik kaynaklarına göre ise Fransa, Abeille Marengo ile ilgili olarak Türkiye ile temas hâlinde.

Büyük Deniz Ara Bağlantısı nedir?

Büyük Deniz Ara Bağlantısı (Great Sea Interconnector, GSI), Yunanistan'ın Girit adası ile Kıbrıs arasında deniz altından döşenmesi planlanan yüksek gerilimli bir elektrik kablosu projesi. Proje, Kıbrıs'ın elektrik şebekesini Avrupa şebekesine bağlamayı amaçlıyor. Kablonun güzergâhı, Türkiye'nin kıta sahanlığı olarak BM'ye bildirdiği alanlarla ve 2019'da imzalanan Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatının kapsadığı bölgeyle kesişiyor. Aynı bölge, Yunanistan ile Mısır arasında sonradan imzalanan mutabakatla da çakışıyor.

Projeye yönelik deniz tabanı araştırmaları daha önce de gerilime yol açmıştı. Euronews Türkçe'nin hatırlattığına göre önceki araştırma girişimleri, bölgede Türk savaş gemilerinin bulunmasının ardından durdurulmuştu. Türkiye, Doğu Akdeniz'de kendi kıta sahanlığı ve KKTC'nin hakları konusundaki tutumunu her seferinde yineliyor; Yunanistan ve GKRY ise bölgede kendi deniz yetki alanlarını esas alıyor.

Bundan sonra ne olacak?

Gözler, Fransız gemisinin pazartesi günü planlandığı gibi çalışmaya başlayıp başlamayacağına ve Ankara ile Paris arasındaki temasların sonucuna çevrildi. Türkiye'nin tutumu, faaliyetin kendi kıta sahanlığına giren kısmı için muvafakat alınması gerektiği yönünde. Taraflar arasındaki diplomatik temasların bir uzlaşıyla sonuçlanıp sonuçlanmayacağı önümüzdeki günlerde netleşecek. Doğu Akdeniz'deki gelişmeleri takip etmeye devam ediyoruz.