Shamonda virüsü: Fransa'da ilk insan vakası tespit edildi, hasta hayatını kaybetti; Türkiye için risk var mı?

Fransa'da daha önce yalnızca hayvanlarda görülen Shamonda virüsünün bilinen ilk insan vakası tespit edildi. Fransız sağlık yetkilileri vakayı doğrularken, virüsün saptandığı 60'lı yaşlardaki hastanın ekim başında hayatını kaybettiği açıklandı. Afrika ve Asya'da onlarca yıldır dolaşımda olmasına rağmen virüsün bugüne kadar bir insanı enfekte ettiği belgelenmemişti.

Hasta Lyon'da tedavi görüyordu

Reuters'ın aktardığı bilgilere göre virüs, Lyon'da ağır bir hastalık nedeniyle tedavi gören 60'lı yaşlardaki bir erkekte tespit edildi. Hastanın bağışıklık sisteminin ciddi şekilde baskılanmış olduğu bildirildi. Yetkililerin üzerinde durduğu ihtimale göre kişi, Fransa'nın doğusunda virüsü taşıyan Culicoides cinsi küçük bir sokucu sineğin ısırmasıyla enfekte olmuş olabilir. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), virüsü taşıyan sinek türünün henüz belirlenemediğini bildirdi. Virüsün aynı bölgede ilkbahar ve yaz aylarında hayvanlar arasında dolaştığı belirtiliyor.

Ölümün nedeni kesinleşti mi?

Hastada Shamonda virüsü tespit edilmiş ve hasta daha sonra hayatını kaybetmiş olsa da virüsün ölüme doğrudan neden olup olmadığı henüz kesin olarak ortaya konmuş değil. Yetkililer, virüsün ölüme yol açıp açmadığını ya da katkıda bulunup bulunmadığını ve enfeksiyonun nasıl gerçekleştiğini araştırıyor. Bu nedenle vakayı "Shamonda virüsü nedeniyle öldü" şeklinde değerlendirmek için henüz yeterli bilimsel veri bulunmuyor.

Shamonda virüsü nedir?

Shamonda virüsü yeni keşfedilmiş bir virüs değil. Virüs ilk kez 1965'te Nijerya'daki sığırlarda tespit edildi. Uzun yıllardır özellikle hayvanlarda görülen virüs; sığırların yanı sıra koyun, keçi, at ve alpakalarda da saptandı. Temel taşıyıcısının Culicoides cinsi sokucu sinekler olduğu biliniyor. Hayvanlarda ateş, ishal, iştahsızlık ve süt veriminde ciddi düşüşe yol açabiliyor; gebe hayvanlarda düşük ve yavruda gelişim bozuklukları da bildiriliyor. Shamonda, 2011'de Avrupa'da büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarda geniş çapta görülen Schmallenberg virüsüyle aynı virüs grubunda yer alıyor.

Avrupa'da 2026'da ortaya çıktı

Shamonda virüsü Avrupa'daki hayvanlarda ilk kez 2026'da doğrulandı. Almanya, İsviçre ve Fransa'daki sığırlarda yapılan testlerde virüs tespit edildi; daha sonra Avrupa'da bir düzineden fazla ülkede görüldüğü bildirildi. Fransa'daki son vaka, virüsün bilinen ilk insan enfeksiyonu olması nedeniyle dikkat çekiyor.

İnsandan insana bulaşıyor mu?

Şu ana kadar Shamonda virüsünün insanlar arasında yayıldığını gösteren bir kanıt bulunmuyor. DSÖ, eldeki bilgiler ve aynı gruptaki benzer virüslerin davranışları dikkate alındığında Fransa'daki olayın izole bir vaka olarak değerlendirildiğini açıkladı. Fransız sağlık yetkilileri de şu aşamada genel nüfus için bir sağlık riski tespit edilmediğini bildirdi. Bu nedenle bir salgından söz edilmiyor.

Türkiye için risk var mı?

Şu anda Türkiye için özel bir Shamonda virüsü uyarısı yapılmış değil. Fransa'daki tek insan vakasının ardından Avrupa'da ya da Türkiye'de insanlara yönelik bir bulaş zinciri tespit edilmiş durumda değil. Ancak virüsün 2026 içinde Avrupa'daki hayvan popülasyonlarında yayılması nedeniyle sağlık ve veterinerlik otoritelerinin gelişmeleri takip etmesi önem taşıyor. Hayvancılıkla uğraşanların, hayvanlarında ateş, süt veriminde ani düşüş ya da düşük gibi belirtiler gördüklerinde il veya ilçe tarım müdürlüklerine bilgi vermesi öneriliyor.

DSÖ: Genel nüfus için tehdit düşük

Dünya Sağlık Örgütü, Fransız yetkililerle temas hâlinde olduğunu ve ilk insan vakasının ardından daha geniş çaplı insan bulaşının beklenmediğini bildirdi. Bilim insanlarının şimdi cevap aradığı en önemli sorular, virüsün insanlara hangi koşullarda geçebildiği ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler açısından farklı bir risk oluşturup oluşturmadığı.