Çeşme'de ne yenir? Yarımadanın mutfağı

Çeşme Yarımadası, Türkiye'nin gastronomi haritasında kendine ayrı bir yer açmış durumda. Bölgenin mutfağı; Ege'nin yabani otları, zeytinyağı, deniz ürünleri, sakız ağacından elde edilen damla sakızı ve yöreye özgü peynirler üzerine kurulu. Çeşme'de yarım asırdır lokantacılık yapan Reşat Akbaykal da bu mirası kayıt altına alan isimlerden biri.

Yeni Asır'ın eylül ayındaki haberine göre Akbaykal, 2012'de yayımladığı "Çeşme ve Alaçatı Yemekleri" kitabını dijital ortama taşıdı. Kitabın basılı nüshalarının tükenmesi ve müşterilerinden gelen talep üzerine eseri, ticari kazanç gözetmeden dijital platformda erişime açtığını belirtti. Akbaykal, ailesinde 1700'lü yılların sonlarına uzanan bir mutfak geleneği bulunduğunu, bu geleneğin gemilerde mürettebata yemek pişiren büyük dedesi Selim Kaptan'a dayandığını anlatıyor.

Çeşme mutfağını farklı kılan ne?

Çeşme ve Alaçatı mutfağı, Ege mutfağının genel çizgisini paylaşsa da birkaç noktada ayrışıyor. Bunların başında ot yemekleri geliyor. Deniz börülcesi, şevketibostan, radika, turp otu, arapsaçı ve ebegümeci gibi yabani otlar; zeytinyağıyla, sarımsaklı yoğurtla ya da etli yemeklerde kullanılıyor. Otların toplandığı dönem genellikle kış sonu ve ilkbahar.

İkinci ayırt edici unsur damla sakızı. Sakız ağacının reçinesinden elde edilen bu ürün, muhallebi, dondurma ve lokum gibi tatlılara kendine özgü kokusunu veriyor. Üçüncü sırada ise armola peyniri var: keçi sütünden yapılan, zeytinyağı ve un ile yoğrularak hazırlanan bu yöresel peynir, yarımadanın meze sofralarının klasiklerinden.

Çeşme'de hangi yemekler öne çıkıyor?

• Çeşme kumrusu: Özel mayalı ekmeğiyle hazırlanan, sucuk, kaşar ve domatesle servis edilen sokak lezzeti. İlçenin en bilinen yemeği sayılıyor.
• Enginar yemekleri: Yarımadada yetişen enginar, zeytinyağlı olarak ya da etli yemeklerde kullanılıyor.
• Deniz ürünleri: Çipura, levrek, barbun ve mevsimine göre çeşitli balıkların yanı sıra ahtapot ve kalamar mezeleri.
• Zeytinyağlı mezeler: Deniz börülcesi, zeytinyağlı enginar, fava ve ot kavurmaları.
• Sakızlı tatlılar: Sakızlı muhallebi ve sakızlı dondurma, yarımadanın tatlı tarafını temsil ediyor.
• Kabak çiçeği dolması: Ege mutfağının ortak lezzetlerinden; yazın öne çıkıyor.

Alaçatı mutfağı Çeşme'den farklı mı?

Alaçatı, Çeşme ilçesine bağlı bir mahalle olmasına rağmen son yıllarda kendi başına bir gastronomi adresine dönüştü. Taş sokaklarındaki restoranlar ağırlıklı olarak Ege mezeleri, deniz ürünleri ve ot yemekleri üzerine kurulu. Yine de iki yerleşimin mutfağı aynı kökten besleniyor: yarımadanın toprağı, otu ve denizi.

Akbaykal'ın anlatımına göre bölge mutfağı, nüfus mübadelesi öncesinde Çeşme'de bir arada yaşayan toplulukların ortak birikimini de taşıyor. Bu nedenle Ege'nin iki yakasındaki tarifler arasında benzerlikler bulunuyor.

Yemek için en uygun mevsim hangisi?

Çeşme'ye yemek için gitmek isteyenler açısından mevsim önemli. Yaz aylarında ilçe turistik yoğunluğun zirvesinde oluyor; rezervasyon yapmadan masa bulmak zorlaşıyor ve fiyatlar yükseliyor. Ot yemekleri açısından en verimli dönem ise kış sonu ve ilkbahar. Sonbahar ve kış başı, hem balık çeşitliliği hem de daha sakin bir ortam arayanlar için tercih ediliyor.

Ege mutfağını ve İzmir'in gastronomi haberlerini sitemizden takip edebilirsiniz.