‹ Barcha yangiliklar Dunyo
Yangilangan alifboga o'tish qanday amalga oshiriladi?
21-noyabr, 2026-yil, 20:45
Adliya vazirligi yangilangan o'zbek alifbosiga o'tishga oid Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasini jamoatchilik muhokamasiga qo'ydi. Loyiha hujjatlardan darsliklargacha, peshlavhalardan raqamli tizimlargacha o'tish muddatlarini belgilaydi.

- Nima bo'ldi: Adliya vazirligi 21-noyabr kuni yangilangan alifboga o'tish bo'yicha qaror loyihasini muhokamaga qo'ydi.
- Nima o'zgaradi: Oʻ, Gʻ, Sh va Ch o'rniga Ö, Ğ, Ş va Ç harflari qo'llaniladi; alifbo 28 ta harf va tutuq belgisidan iborat bo'ladi.
- Tashkilotlar uchun muddat: Davlat organlari bir oy ichida o'z o'tish yo'l xaritalarini tayyorlaydi.
- Qonun qachon kuchga kiradi: Prezident Shavkat Mirziyoyev 21-oktabrda imzolagan qonun 2027-yil 22-aprelda kuchga kiradi.
- Maktablar: 2027-yildan birinchi sinf darsliklari yangi alifboda chiqariladi; barcha darsliklarni almashtirish 2031-yilgacha davom etadi.
O'zbekiston lotin yozuviga asoslangan alifbosiga kiritilgan o'zgarishlarni amalga oshirish muddatlarini belgilashga kirishdi. Adliya vazirligi 21-noyabr kuni yangilangan o'zbek alifbosini joriy etishga oid Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasini jamoatchilik muhokamasiga qo'ydi. Loyiha rasmiy hujjatlar, darsliklar, qadoqlar, peshlavhalar va raqamli platformalar yangi alifboga qanday muddatlarda moslashtirilishini tartibga soladi.
Tashkilotlar nima qiladi?
Loyihaga ko'ra, davlat organlari va tashkilotlar bir oy ichida o'z yo'l xaritalarini ishlab chiqadi. Yo'l xaritalarida har bir ishning muddati, mas'ul ijrochilar va moliyalashtirish manbalari ko'rsatiladi.
Hujjatda davlat elektron tizimlarini ham yangi harflarga moslashtirish nazarda tutilgan. Fuqarolar davlat xizmatlariga kirishda foydalanadigan OneID tizimi shular jumlasidan.
Darsliklar uchun alohida tartib bor: ish yakunida darsliklarni qaysi sinf, qaysi fan va qaysi o'quv yilida almashtirishni ko'rsatuvchi kalendar reja tuziladi.
Alifboda qaysi harflar o'zgaradi?
Yangi tartibga ko'ra to'rtta harf yoki harf birikmasi o'zgaradi:
- Oʻ o'rniga Ö
- Gʻ o'rniga Ğ
- Sh o'rniga Ş
- Ch o'rniga Ç
Alifboning qolgan harflari o'zgarmaydi. Yangilangan alifbo 28 ta harf va tutuq belgisidan iborat. Hozir amaldagi alifbo esa 26 ta harf va uchta harf birikmasidan iborat edi.
Shunday qilib, o'zbek tilida qo'llaniladigan to'rtta harf turk alifbosidagi Ö, Ğ, Ş va Ç harflari bilan bir xil shaklga ega bo'ladi.
Qonun qanday bosqichlardan o'tdi?
Alifboni o'zgartirish to'g'risidagi qonun loyihasi Oliy Majlis Qonunchilik palatasi tomonidan 2026-yil 7-iyulda qabul qilindi. Senat uni 10-sentabrda ma'qulladi. Prezident Shavkat Mirziyoyev qonunni 21-oktabrda imzoladi va qonun o'sha kuni rasman e'lon qilindi.
Qonun e'lon qilinganidan olti oy o'tib, 2027-yil 22-aprelda kuchga kiradi. Adliya vazirligi loyihasi shu sanagacha va undan keyin bajariladigan ishlarning tafsilotlarini belgilaydi.
Maktablarda o'tish qachon?
Yangi alifboda chop etilgan ilk darsliklar 2027-yildan boshlab birinchi sinf o'quvchilariga beriladi. Barcha darsliklarni yangi alifboga ko'ra yangilash 2031-yilgacha yakunlanishi rejalashtirilgan. O'tish sinfma-sinf bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.
Tarix: lotin yozuviga uzoq yo'l
O'zbekiston mustaqillikdan so'ng, 1993-yilda kirill yozuvidan lotin yozuviga o'tishni nazarda tutuvchi qonunni qabul qilgan edi. O'sha birinchi lotin alifbosida ham Ö, Ğ, Ş va Ç harflari bor edi. 1995-yilda kiritilgan o'zgartirish bilan ular o'rniga Oʻ, Gʻ, Sh va Ch qo'llanila boshlandi. Yangi qonun ushbu to'rt harf bo'yicha 1993-yildagi shaklga qaytadi.
Davlat tili departamenti rahbarining ma'lum qilishicha, yangi alifbo loyihasi qariyb o'n yil davomida muhokama qilingan; Senat ma'qullagan matn tayyorlangan loyihalarning beshinchi varianti bo'ldi.
Loyiha bo'yicha fikr qanday bildiriladi?
Adliya vazirligi tayyorlagan loyiha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi platformasida joylashtirilgan. Qarorning yakuniy matni takliflar ko'rib chiqilganidan so'ng Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadi.
Keyingi xabarToshkent metrosida 5 vagonli poyezdlar qachon yo'lga chiqadi?Turk tilidagi asl matn: Özbekistan'da yeni alfabeye geçiş nasıl olacak?