Paraguay Devlet Başkanı Santiago Peña istifa etti: Ueno Bank'ın çöküşü siyasi krize döndü, Kongre istifayı kabul etmeyip azil sürecini başlattı

Banka krizi nasıl başladı?

Krizin merkezinde, Paraguay'ın en büyük özel finans kuruluşlarından biri olan Ueno Bank var. Paraguay Merkez Bankası, bankanın yasanın öngördüğü asgari likiditeyi karşılayamadığını tespit ederek kuruma el koydu. Haberlere yansıyan bilgilere göre bankanın sermaye yeterlilik oranı, olması gereken seviyenin yarısının altına düşmüştü. El koyma kararının ardından şubeler kapatıldı, dijital bankacılık işlemleri durduruldu ve çok sayıda vatandaş birikimine ulaşamaz hâle geldi.

Bankanın tasfiye sürecine girmesiyle birlikte mevduat sahiplerinin paralarına ne zaman ve ne ölçüde kavuşacağı ülkenin bir numaralı gündemi oldu. Paraguay Temsilciler Meclisi, mevduat sahiplerine güvence fonundan avans ödemesi yapılmasına ilişkin düzenlemeyi olağanüstü oturumda görüştü. Mevduat güvencesinin kapsamı ve ödemelerin takvimi, önümüzdeki günlerin en kritik başlıklarından biri olacak.

Peña neden istifa etti?

Krizin kısa sürede siyasi bir boyut kazanmasının nedeni, Devlet Başkanı Peña'nın bankanın sahibi olan Grupo Vázquez ile geçmişteki iş bağlantıları oldu. Muhalefet ve bazı iktidar milletvekilleri, Peña'nın bankayla çıkar çatışması içinde olduğunu öne sürdü. Bu iddialar, kriz büyüdükçe Peña'yı Kongre'de görevden alınmanın eşiğine getirdi.

Peña, istifasını sosyal medya hesabından yayımladığı bir video mesajla duyurdu. Ulusa seslenişinde halktan özür dileyen Peña, krizin çözülmesi için gereken adımların atılmasını istedi. İstifa mektubu Kongre'ye İçişleri Bakanı Enrique Riera tarafından iletildi. Peña daha sonra yaptığı açıklamada, azil sürecinde yargılanmayı kabul edeceğini ve öncelikli konunun Ueno Bank krizinin çözülmesi olduğunu söyledi.

Kongre istifayı neden kabul etmedi?

Paraguay anayasasına göre Devlet Başkanının istifası Kongre'nin onayıyla geçerlilik kazanıyor. İstifayı görüşmek üzere toplanan iki meclisin ortak oturumu, yeter sayı sağlanamadığı için dağıldı. Bu nedenle istifa resmî olarak işleme konmadı ve Peña'nın görevden ayrılışı hukuken tamamlanmadı.

Aynı gün Temsilciler Meclisi, Peña hakkındaki azil suçlamasını 78 oyla, oy birliğiyle kabul etti. İktidardaki Colorado Partisi'nin lideri Horacio Cartes, partisinin azil sürecine destek vereceğini açıklamıştı. Haberlere göre milletvekilleri, Devlet Başkanı Yardımcısı Pedro Alliana hakkında da azil talebini görüştü; ancak bu talep aynı destekle kabul edilmedi. Azil davası Senato'ya taşındı; Senato'nun süreci hızlandırdığı ve Peña'yı savunma için çağırdığı bildirildi.

Peña görevden alınırsa ne olacak?

Paraguay anayasasında Devlet Başkanının görevden ayrılması hâlinde Devlet Başkanı Yardımcısının görevi devralması öngörülüyor. Bu durumda Pedro Alliana'nın devlet başkanlığına geçmesi bekleniyor. Bazı yerel kaynaklar ise boşalacak devlet başkan yardımcılığı için Kongre'nin yeni bir isim belirleyeceğini aktarıyor. Senato'nun azil kararı ve olası görev devrinin takvimi henüz netleşmedi.

Başsavcılık üç soruşturma başlattı

Paraguay Başsavcılığı, Ueno Bank krizi kapsamında Peña ve bazı eski yetkililer hakkında üç ayrı ceza soruşturması başlattı. Soruşturmaların, bankanın denetimi, kamu kurumlarının bankayla ilişkileri ve olası çıkar çatışması iddialarını kapsadığı bildiriliyor. Peña, iddiaları reddediyor ve yargı sürecine katılacağını söylüyor.

Santiago Peña kimdir?

Santiago Peña, Colorado Partisi'nin adayı olarak 2023 seçimlerini kazanarak Ağustos 2023'te Paraguay Devlet Başkanı olarak göreve başlamıştı. Ekonomist olan Peña, daha önce Paraguay Merkez Bankası'nda yöneticilik ve Maliye Bakanlığı görevlerinde bulunmuştu. Görev süresi 2028'de sona erecekti.

Bundan sonra ne olacak?

Önümüzdeki günlerde gözler, Senato'daki azil oylamasına ve Ueno Bank mevduat sahiplerine yapılacak ödemelerin takvimine çevrilecek. Senato azil yönünde karar verirse Peña görevden alınmış olacak; Kongre istifayı kabul ederse ise süreç istifa yoluyla tamamlanacak. Her iki durumda da Paraguay, 2028'deki olağan seçimlere kadar yeni bir yönetimle yoluna devam edecek. Bankacılık sektörüne güveni yeniden sağlamak ise yeni yönetimin en acil sınavı olacak.