Kuru üzümde alım fiyatı üreticiyi neden kızdırdı?

İzmir'in Menemen ilçesine bağlı Haykıran Mahallesi'nde bir araya gelen üzüm üreticileri, artan maliyetler karşısında zor durumda kaldıklarını anlattı. Üreticiler, mazot, gübre, ilaç ve işçilik giderlerindeki artışın alım fiyatlarıyla karşılanmadığını söylüyor. Bölgede üretim yapan çiftçiler, bağ bakımının yıl boyunca süren bir iş olduğunu, buna karşılık gelirin tek bir hasat döneminde elde edildiğini hatırlatıyor.

Bu yıl alım fiyatı ne oldu?

TARİŞ, 2026 ürünü çekirdeksiz kuru üzüm için kalite ayrımı yapmadan brüt 80 lira avans fiyat açıkladı. Randevular 7 Eylül'de açıldı, fiziki alımlar 10 Eylül'de başladı. Üretici ortakların bildirdiği 2026 rekolte miktarının yüzde 50'sine kadar olan bölümün alım kapsamında değerlendirileceği duyuruldu. Avans fiyat, ürünün teslimi sırasında ödenen ön tutarı ifade ediyor; sezon sonunda satış gelirine göre fark ödemesi yapılabiliyor.

Üretici neden memnun değil?

Üreticilerin itirazı, açıklanan fiyatın girdi maliyetlerini karşılamadığı yönünde. Bağda yıl boyunca budama, gübreleme, ilaçlama, sulama ve hasat işçiliği gideri oluşuyor. Mazot ve gübre fiyatlarındaki artış, bu kalemlerin tamamını yukarı çekiyor. Çiftçi-Sen, 2026 için referans taban fiyatın en az 151,50 lira olması gerektiğini savunuyor ve destekleme alımı yapılmasını istiyor. Bu talep, açıklanan avans fiyatın yaklaşık iki katına denk geliyor.

Siyasetten gelen tepkiler

Üreticilerle görüşen CHP İzmir İl Başkanı Utku Gümrükçü, üzüm alım fiyatının yükseltilmesi gerektiğini savundu. Gümrükçü, üreticinin maliyetlerinin karşılanmaması durumunda bağ alanlarının daralabileceği uyarısında bulundu. Üretici birlikleri de alım fiyatının yanı sıra ödeme vadelerinin kısaltılmasını talep ediyor.

Kuru üzüm Türkiye için ne ifade ediyor?

Çekirdeksiz kuru üzüm, Türkiye'nin geleneksel ihracat ürünleri arasında yer alıyor. Üretimin büyük bölümü Ege Bölgesi'nde, özellikle Manisa ve İzmir çevresinde yapılıyor. Ürün ağırlıklı olarak Avrupa ülkelerine ihraç ediliyor. Bu nedenle alım fiyatı yalnızca üreticiyi değil, ihracatçıyı ve döviz girdisini de ilgilendiren bir başlık. Dünya piyasasındaki fiyat hareketleri ve rakip üretici ülkelerin politikaları da iç piyasadaki fiyatı etkileyen unsurlar arasında.

Rekolte ve kalite bu yıl nasıldı?

Sektör kaynaklarına göre 2026 sezonunda verim yüksek seyretti. Ancak üreticiler, verimdeki artışın fiyata olumlu yansımadığını, aksine bol ürünün fiyat üzerinde baskı yarattığını dile getiriyor. Kuru üzümde fiyatı belirleyen başlıca etkenler arasında rekoltenin büyüklüğü, ürünün kalite sınıfı, dünya piyasasındaki talep ve döviz kuru bulunuyor. Kalite sınıflandırması, danenin iriliği ve rengine göre numaralandırılıyor; yüksek numaralı ürün daha yüksek fiyattan alıcı buluyor.

Üretici ne yapabilir?

• Ürünü teslim etmeden önce randevu ve ortaklık işlemlerini kooperatif üzerinden tamamlamak.
• Teslim edilen ürünün kalite sınıflandırmasını ve tartı belgelerini saklamak.
• Tarım ve Orman Bakanlığı ile Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) duyurduğu alım koşullarını takip etmek.
• Çiftçi Kayıt Sistemi kaydını güncel tutmak; destekleme ödemeleri bu kayda göre yapılıyor.
• Üretici birlikleri ve kooperatifler üzerinden toplu pazarlık imkânını değerlendirmek.

Alım fiyatları ve destekleme kararlarına ilişkin yeni açıklamalar geldikçe bu haberi güncelleyeceğiz.