Kumru neden Çeşme'nin adıyla anılıyor? Ekmeğini bilmeyen kumru yapamaz
- Kumrunun kimliğini içindeki malzeme değil, özel susamlı ekmeği belirliyor.
- Yaygın kabule göre lezzet Çeşme'de doğdu ve adını küçük, yuvarlak ekmeğinin kuş çağrışımından aldı.
- Klasik iç harç: tulum ya da kaşar peyniri, domates ve sucuk.
- Peynirin ekmeğin sıcağıyla erimesi, kumruyu sandviçten ayıran teknik ayrıntı.
- Resmî adı "İzmir kumrusu": İzmir Ticaret Odası'nın 2014 başvurusu 7 Aralık 2017'de coğrafi işaret olarak tescil edildi.
İzmir'de bir lezzetin adı bir ilçeyle birlikte anılıyorsa, sebebi genellikle o ilçede doğmuş olması. Kumru da öyle.
Önce ekmek
Kumruyu kumru yapan şey, içine ne konduğu değil. Kendine özgü ekmeğidir: avuç içi kadar, yuvarlağımsı, üstü susamlı, içi yumuşak ama kabuğu dirençli.
Bu ekmek olmadan aynı malzemelerle yapılan şeye kumru denmiyor; o bir sandviç oluyor. Nitekim İzmir dışında “kumru” adıyla satılan birçok ürünün sorunu da bu: harç doğru, ekmek yanlış.
Adın nereden geldiğine dair en yaygın açıklama da ekmeğin biçimine dayanıyor: küçük, tombul, kumru kuşunu andıran bir görünüm.
İçinde ne olur
Klasik kumrunun üç bileşeni var:
- Peynir — geleneksel olarak tulum, yaygın biçimde kaşar
- Domates — ince dilimlenmiş, mevsiminde
- Sucuk — tavada ya da ızgarada
Zamanla salam, sosis, jambon, turşu, mayonez eklenen çeşitleri yayıldı. Bunlar İzmirlinin “karışık kumru” dediği türden; klasiğin yerini tutmuyor ama kendi müdavimi var.
ekmek ızgarada ısınacak,
peynir o sıcakla eriyecek.
Soğuk ekmeğe peynir koyup üstüne domates dizmek kumru vermiyor. Ekmeğin ızgarada ısınması, peynirin içeride erimesi, sucuğun yağını ekmeğe bırakması gerekiyor. Yemek sıcakken yenir.
Çeşme ve sonrası
Yaygın kabule göre kumru Çeşme'de ortaya çıktı ve oradan bütün İzmir'e yayıldı. Bugün Çeşme'de hâlâ yalnızca kumru yapan dükkânlar var; Alsancak, Karşıyaka ve Bostanlı'da da sabahtan geceye kadar satılıyor.
Sahil kasabasında doğmuş bir yiyeceğin şehre yayılması İzmir için yeni değil; aynı yol boyoz için de, gevrek için de işledi.
Tescilli adı "İzmir kumrusu"
Kumru, Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarında "İzmir kumrusu" adıyla coğrafi işaret olarak yer alıyor. İzmir Ticaret Odası'nın 2 Ekim 2014'te yaptığı başvuru, 7 Aralık 2017'de 262 sayıyla tescil edildi; koruma başvuru tarihinden itibaren geçerli sayılıyor. Belgede işaretin türü "mahreç işareti", coğrafi sınırı ise İzmir ili olarak belirlendi. Mahreç işareti, ürünün üretim aşamalarından en az birinin bu sınırlar içinde yapılmasını şart koşan tescil türü. Aynı günlerde boyoz da İzmir Ticaret Odası adına tescil edildi; iki sokak lezzeti kentin coğrafi işaretli ürünleri arasına birlikte girdi.
Ayrı bir "Çeşme kumrusu" tescili bulunmuyor. İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün tanıtımında sandviçin bugün "Çeşme kumrusu" olarak da bilindiği belirtiliyor; yani Çeşme adı, resmî ürün adının değil, kumrunun doğduğu yerin halk arasındaki karşılığı. Kumrunun geçmişi kaynaklarda yaklaşık 150 yıl öncesine, Çeşme'deki fırınlara dayandırılıyor; bu tarih sözlü aktarıma ve yerel anlatılara dayandığı için kesin bir kuruluş yılı verilemiyor. Tescil, ad ve tarif üzerinde koruma sağlıyor: "İzmir kumrusu" diye satılan ürünün tescildeki ekmek ve iç malzeme tanımına uyması gerekiyor.
Evde yapmak isteyene
Tek zor kısım ekmek. İzmir'de kumru ekmeği fırınlarda ayrı satılıyor. Bulunamıyorsa küçük susamlı sandviç ekmekleri en yakın alternatif; sonuç birebir olmaz ama yaklaşır.
Sıralama şöyle: ekmeği ikiye böl, içini ızgarada ya da tavada ısıt, peyniri koy, üstüne sıcak sucuğu ve domatesi diz, kapat, bir iki dakika daha bastır. Erime olmadan servis etme.
Haberleri kaçırmaSon dakika haberleri WhatsApp ve Telegram kanallarımıza anında düşüyor.
WhatsApp kanalını takip etTelegram'dan takip etUygulamayı kur
Michelin Rehberi ilk kez tüm Türkiye'de: Ne değişiyor?
Okumaya devam et →
İlgili Haberler
RusyaRusya'da pasaportunu kaybeden Türk ne yapmalı?
2
RusyaRusya'da yabancı öğrencilere yeni denetim mi geliyor?
3
RusyaRusya'da bugün: 19 Kasım'da yabancıları ne ilgilendiriyor?
4
DünyaDünya Yeniden Şekillenirken: Putin–Avrupa gerilimi Türkiye'yi nasıl etkiliyor?
5
TürkiyePOLSAN iddiası ne? Fon dosyasında yeni tartışma