Kademeli emeklilik teklifi TBMM'de: EYT'yi kaçıranlar için önerilen yaş ve prim tablosu, kimleri kapsıyor, yasalaştı mı?

Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesi 3 Mart 2023'te 7438 sayılı Kanun'la yürürlüğe girdi ve 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlara yaş şartı aranmadan emeklilik yolunu açtı. Ancak sigorta girişi bu tarihten bir gün bile sonra olan çalışanlar düzenlemenin dışında kaldı. O günden bu yana "kademeli emeklilik" adıyla dile getirilen talep, sigorta başlangıç yılına göre yaş ve prim şartlarının basamak basamak artırılmasını öngörüyor.

Son günlerde sosyal medyada "EYT'yi kaçıranlar için kademeli emeklilik teklifi TBMM'de" başlığıyla bir yaş ve prim tablosu yayılıyor. Tablodaki rakamlar, EMADDER'in kamuoyuyla paylaştığı ve Bakanlığa sunduğu modelle aynı. Bu model, Meclis'e sunulmuş bir kanun teklifinin metni değil; bir sivil toplum kuruluşunun önerisi.

Önerilen yaş ve prim tablosu

EMADDER modelinde her sigorta başlangıç yılı için kadın ve erkekte yaş şartı birer yıl, prim günü şartı ise 75 gün artıyor. Karşılaştırma için en üst satırda EYT'nin bugünkü şartı yer alıyor. Teklifte önerilen tablo şöyle:

Modele göre basamaklar 2008'e kadar aynı hızda sürüyor; 2008 girişlilerde kadında 51, erkekte 53 yaş ve 7.000 prim günü öneriliyor. EYT satırındaki prim şartı, sigorta başlangıç tarihine göre 5.000 ile 5.975 gün arasında değişiyor; EYT'de ayrıca kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi aranıyor. Haberlerde dernek modelinin kapsadığı kişi sayısı 4 milyon ile 4,5 milyon arasında veriliyor; resmî bir sayı açıklanmadı.

Meclis'te hangi teklifler var?

Kademeli emeklilik konusunda TBMM'de birden fazla kanun teklifi bulunuyor. Bunların hiçbiri komisyonda görüşülüp Genel Kurul'a gelmedi:

• Ediz Ün (CHP Edirne): 5 Aralık 2024'te TBMM Başkanlığı'na sunulan ve 2/2755 esas numarasıyla kayda giren teklif, 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanların yaş ve prim şartlarının kademeli olarak yeniden düzenlenmesini öngörüyor. Teklif Plan ve Bütçe Komisyonu'nda bekliyor.
• Cevdet Akay (CHP Karabük): Akay'ın teklifi 8 Eylül 1999 ile 16 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlara kademeli emeklilik hakkı tanınmasını, ayrıca esnaf ve memurların prim günü şartının 9.000'den 7.200'e düşürülmesini içeriyor. Teklif hükümet tarafından gündeme alınmadı.
• DEM Parti: Grup Başkanvekilleri Gülistan Kılıç Koçyiğit ve Sezai Temelli'nin sunduğu teklif, 8 Eylül 1999'dan sonra sigortalı olup sigortalılık süresi, hizmet süresi ve prim günü şartını dolduran ama yaş şartına takılanlara yaş aranmadan yaşlılık aylığı bağlanmasını öngörüyor. Teklif ilgili komisyona sevk edildi.

Dikkat edilmesi gereken nokta şu: Sosyal medyada "TBMM'de" diye paylaşılan tablo, bu tekliflerin metninden değil, EMADDER modelinden alınmış. DEM Parti'nin teklifi yaş şartını tamamen kaldırmayı öneriyor, Akay'ın teklifi ise prim günü şartını değiştirmeyi hedefliyor. Yani tablodaki her satır, Meclis'teki bir teklifte aynen yer almıyor.

Hükümet ne diyor?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, daha önce yaptığı açıklamada "Emeklilik sisteminde bir değişiklik planlamıyoruz" dedi ve emeklilik için gereken prim ve yıl şartlarının süreceğini söyledi. Basına yansıyan haberlere göre AK Parti cephesinde de gündem kademeli emeklilik değil, yaş gruplarına göre emekli aylıklarında iyileştirme. EMADDER modelinin Bakanlıkta değerlendirildiğine ya da kanun teklifine dönüşeceğine dair resmî bir takvim açıklanmadı.

Teklif yasalaşırsa ne olur, şimdi ne yapmalı?

Bir kanun teklifinin yürürlüğe girmesi için önce ilgili komisyonda görüşülüp kabul edilmesi, ardından TBMM Genel Kurulu'nda oylanması, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması ve Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Bu aşamaların hiçbiri tamamlanmadığı için bugün emeklilik şartlarında bir değişiklik yok; sosyal medyadaki tablolara güvenerek işten ayrılmak ya da emeklilik planı yapmak hak kaybına yol açabilir.

Bugün geçerli kurallara göre ilk sigorta girişi 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında olan SSK'lılarda (4/A) kadınlar 58, erkekler 60 yaşında ve 7.000 prim günüyle emekli olabiliyor. Aynı gruptakiler için 25 yıl sigortalılık ve en az 4.500 prim günüyle, aynı yaş şartında emeklilik yolu da var. Bağ-Kur'lular (4/B) için prim şartı 9.000 gün. 1 Mayıs 2008'den sonra ilk kez sigortalı olanlarda ise 5510 sayılı Kanun'un kuralları geçerli; bu grupta emeklilik yaşı 2036'dan itibaren kademeli olarak 65'e kadar yükseliyor.

Kendi durumunuzu öğrenmek için e-Devlet'te SGK'nın "Hizmet Dökümü" ve "Emeklilik Hesaplama" hizmetlerinden ilk sigorta giriş tarihinizi, toplam prim gününüzü ve bugünkü kurallara göre hangi yaşta emekli olabileceğinizi görebilirsiniz. Askerlik ve doğum borçlanması gibi haklar prim gününüzü artırabildiği için bu hizmetleri de kontrol etmekte yarar var.

Kademeli emeklilikle ilgili bugüne kadarki gelişmeleri ve mevcut şartları "Kademeli emeklilikte son durum" haberimizde ayrıntılı olarak derlemiştik. Meclis'teki tekliflerle ilgili yeni bir gelişme olduğunda bu haberi güncelleyeceğiz.