İzmir deprem hazırlığı: Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka'da 120 bin yapının envanteri çıkarıldı, riskli bina sahiplerine resmî bildirim gidiyor; Deprem Master Planı sürüyor

İzmir, aktif fay hatları ve kıyı kesimlerindeki alüvyon zemin yapısı nedeniyle Türkiye'de deprem riskinin en yüksek olduğu büyükşehirlerin başında geliyor. 30 Ekim 2020'de Sisam (Samos) Adası açıklarında meydana gelen 6,6 büyüklüğündeki depremde İzmir'de 117 kişi hayatını kaybetmiş, 1.000'den fazla kişi yaralanmıştı. Can kayıplarının büyük bölümü, merkez üssüne yaklaşık 70 kilometre uzaklıktaki Bayraklı'da yıkılan binalarda yaşanmıştı. O günden bu yana yerel yönetim, merkezi kurumlar ve üniversiteler hazırlık çalışmalarını deprem sonrası müdahaleden "risk azaltma" eksenine taşıdı.

Bu hafta yaşanan deprem de konuyu yeniden gündeme getirdi. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'na (AFAD) göre 2 Kasım Pazartesi akşamı saat 19.49'da Akdeniz'de, Datça'ya yaklaşık 253 kilometre uzaklıkta 5,1 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. Sarsıntı Muğla, Aydın, Denizli ve Antalya'nın yanı sıra İzmir'de, özellikle yüksek katlı binalarda hissedildi. Açıklanan bir can kaybı ya da hasar yok. Depremin ayrıntıları Muğla deprem haberimizde.

120 bin yapı tek tek kayda alındı

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin açıklamasına göre deprem riskini azaltma çalışmaları kapsamında Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka'da yaklaşık 120 bin yapının envanteri çıkarıldı. Envanterde binaların yaşı, kat sayısı, taşıyıcı sistemi ve bulunduğu zemin gibi bilgiler bir araya getiriliyor. Bu çalışmayla ayrıntılı mühendislik incelemesi gerektiren binaların belirlenmesi ve kentsel dönüşüm çalışmalarına bilimsel bir veri tabanı oluşturulması hedefleniyor.

Önceliklendirme sonucunda öne çıkan yapıların sahiplerine resmî bildirim yapılıyor. Bildirimde bina sahiplerinden, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı tespiti ya da Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği kapsamında deprem performans analizi yaptırmaları isteniyor. Belediye, envanterin İl Afet Risk Azaltma Planı kapsamında diğer ilçelere de yayılmasını ve sonuçların ilgili kurumlarla paylaşılarak risk azaltma yatırımlarına yön vermesini planlıyor.

Zemin etütleri: Alüvyon ve sıvılaşma riski

2020 depreminde Bayraklı'da hasarın bu kadar ağır olmasının başlıca nedenlerinden biri, körfez kıyısındaki yumuşak alüvyon zeminin deprem dalgalarını büyütmesiydi. Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka gibi kıyı kesimlerindeki alüvyon zeminler ve sıvılaşma riski, kentin en büyük dezavantajları arasında gösteriliyor. Bu nedenle Büyükşehir Belediyesi, zeminin deprem sırasında nasıl davranacağını mahalle ölçeğinde ortaya koyan mikrobölgeleme çalışmalarını sürdürüyor. Bornova ve Karşıyaka'da tamamlanan çalışmalar Konak ve Bayraklı'da devam ediyor; Konak'ta 40 sondaj tamamlandı. Şimdiye kadar 25 bin 218 hektarlık alan için mikrobölgeleme raporu hazırlandı. Bu raporlar, imar planlarında hangi bölgede nasıl yapılaşma yapılabileceğini belirlemede kullanılıyor.

Deprem Master Planı neyi kapsıyor?

Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde, üniversitelerle ortak yürütülen İzmir Deprem Master Planı yalnızca binaları değil; ulaşım ağlarını, enerji ve su hatlarını, hastane ve okul gibi kritik altyapıyı ve acil durum lojistiğini bir bütün olarak ele alıyor. Planın, kentin gelecekteki imar kararlarına yön veren temel belge olması ve uygulanabilir strateji ile yatırım programlarına dönüştürülmesi hedefleniyor. Planın tamamlanma tarihi için kaynaklarda 2026 ve 2027 olmak üzere farklı tarihler geçiyor; belediyeden kesinleşmiş bir takvim açıklanmadı.

Kendi binanız için ne yapabilirsiniz?

• Riskli yapı tespiti: Bina sahipleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nca lisanslandırılmış kuruluşlara başvurarak riskli yapı tespiti yaptırabilir. Lisanslı kuruluşların listesi bakanlığın internet sitesinde yer alıyor; tespit için tapu sahibinin başvurusu yeterli.
• Belediyeden bildirim geldiyse: Bildirimde istenen inceleme süresi içinde yaptırılmalı, sonuç belgesi saklanmalı. Kentsel dönüşüm destekleri ve kira yardımı için riskli yapı tespiti gerekiyor.
• Toplanma alanı: En yakın afet ve acil durum toplanma alanı e-Devlet'teki AFAD "Acil Toplanma Alanı Sorgulama" hizmetinden adresle öğrenilebilir.
• DASK: Konutlar için zorunlu deprem sigortası her yıl yenilenmeli; poliçe yoksa depremde konut için devletin teminatından yararlanmak zorlaşır.
• Ev içi önlem: Dolap, kitaplık ve ağır eşyalar duvara sabitlenmeli; su, el feneri, düdük, ilk yardım malzemesi, ilaç ve önemli belgelerin kopyalarını içeren bir deprem çantası hazır tutulmalı.
• Deprem anında: "Çök, kapan, tutun" hareketi uygulanmalı; sarsıntı sırasında merdiven ve asansör kullanılmamalı, balkona çıkılmamalı.

Depremle ilgili güncel veriler AFAD ve Kandilli Rasathanesi'nin internet siteleri ile mobil uygulamalarından takip edilebilir. Acil durumlarda 112 aranmalı. İzmir'de yarınki planlı elektrik kesintileri 4 Kasım elektrik kesintisi haberimizde yer alıyor.