İzmir'de Organ Bağışı Haftası çalıştayı: Türkiye'de nakillerin yüzde 80'i canlı vericiden, İl Sağlık Müdürü Kul kadavradan bağış çağrısı yaptı

Her yıl 3-9 Kasım tarihleri arasında Organ Bağışı Haftası olarak düzenlenen etkinlikler kapsamında İzmir'de bir dizi program yapıldı. İzmir İl Sağlık Müdürlüğü'nün düzenlediği "Beyin Ölümü Tanısı ve Organ Nakli Süreçleri Çalıştayı"nda hekimler, yoğun bakım çalışanları ve organ nakli koordinatörleri, beyin ölümü tanısının konulmasından ailelerle yapılan görüşmeye, organların alınmasından nakil merkezine ulaştırılmasına kadar bütün süreci ele aldı.

"Nakillerin yüzde 80'i canlı vericiden"

Çalıştayın açılış konuşmasını yapan İzmir İl Sağlık Müdürü Ayhan Kul, organ bağışının önemine dikkat çekti. Kul, Türkiye'de organ nakillerinin yaklaşık yüzde 80'inin canlı vericiden, yani hastanın yakınlarından yapıldığını, kadavradan yapılan nakillerin payının ise yüzde 20 civarında kaldığını belirtti. Avrupa ülkelerinde nakillerin büyük çoğunluğunun beyin ölümü gerçekleşen kişilerden yapıldığına işaret eden Kul, organ bekleyen hasta sayısının azaltılması için kadavradan bağışın yaygınlaştırılmasının kritik önemde olduğunu söyledi.

Canlı vericiden nakil çoğunlukla böbrek ve karaciğerin bir bölümüyle sınırlı kalıyor. Kalp, akciğer, pankreas ve kornea gibi organ ve dokular ise yalnızca beyin ölümü gerçekleşen kişilerden, ailelerinin onayıyla alınabiliyor. Bu nedenle kalp ya da akciğer bekleyen hastalar için tek umut kadavradan bağış.

İzmir'de bu yıl 90 kadavra donör

Çalıştayda paylaşılan verilere göre İzmir Bölge Koordinasyon Merkezi'nin sorumluluk alanında 2026 yılında 1 Kasım itibarıyla 318 beyin ölümü bildirimi yapıldı ve 90 kişi kadavra donör oldu. Yani beyin ölümü bildirilen her 10 kişiden yaklaşık 3'ünün organları bağışlandı. İzmir'de bu yıl organ bağışında bulunma beyanında bulunan kişi sayısı ise haberlerde iki farklı rakamla, 5.362 ve 5.632 olarak geçiyor; İl Sağlık Müdürlüğü'nün yazılı bir açıklaması bulunmadığından iki rakam da aktarılmıştır.

İzmir, uzun yıllardır organ bağışında Türkiye'nin önde gelen illeri arasında yer alıyor. Organ Bağışı Haftası kapsamında düzenlenen bir başka programda Kul, İzmir'in 2012'den bu yana 102 binin üzerinde organ bağışıyla Türkiye birincisi olduğunu, ancak bu sayıların yine de yeterli olmadığını söylemişti.

Ailelere fidan sertifikası, öğrencilere ödül

Programda organ bağışında bulunan ailelerin fedakârlığı da unutulmadı. Yakınlarının organlarını bağışlayan ailelere, onların anısına dikilen fidanların sertifikaları verildi. İzmir genelindeki ortaöğretim öğrencilerine yönelik organ bağışı temalı resim yarışmasında dereceye girenlere de ödülleri takdim edildi. Hafta boyunca Kültürpark'ta İzmir Büyükşehir Belediyesi Eşrefpaşa Hastanesi, belediyenin Sağlık İşleri Dairesi ve Konak İlçe Sağlık Müdürlüğü'nün birlikte açtığı farkındalık standında da vatandaşlara bilgi veriliyor; standda böbrek nakliyle sağlığına kavuşan bir hasta, organ bağışının hayatını nasıl değiştirdiğini anlattı.

Organ bağışı nasıl yapılır?

Türkiye'de 18 yaşını doldurmuş ve akıl sağlığı yerinde olan herkes organ bağışında bulunabiliyor. Bağış için başlıca yollar şunlar:

• e-Devlet: turkiye.gov.tr'de Sağlık Bakanlığı'nın "Organ Bağışı Başvurusu" hizmetinden birkaç adımda beyan verilebiliyor.
• Hastaneler ve sağlık kurumları: Devlet ve üniversite hastanelerindeki organ nakli koordinasyon birimleri, aile sağlığı merkezleri ve il sağlık müdürlüklerinde iki tanık huzurunda bağış formu doldurulabiliyor.
• Kart: Bağış sonrası verilen organ bağış kartının yanında taşınması ve kararın aileyle paylaşılması öneriliyor.

Uzmanların en çok altını çizdiği nokta, beyin ölümü gerçekleştiğinde son kararın aileye sorulması. Kişi hayattayken bağış beyanında bulunmuş olsa bile ailesi onay vermezse organlar alınamıyor. Bu nedenle bağış kararının aile içinde konuşulması, bağışın gerçekleşmesinde belirleyici oluyor. Bağış beyanı istenildiği zaman, yine e-Devlet ya da başvurulan kurum üzerinden geri alınabiliyor.