İstanbul için 7,6 deprem iddiası ne anlama geliyor?
- İddia: Sosyal medyada "İstanbul için 7,6 senaryosu" başlıklı paylaşımlar yayılıyor.
- Rakamın kaynağı: GFZ Helmholtz Merkezi'nden Prof. Dr. Marco Bohnhoff, birden fazla fay parçasının zincirleme kırılması hâlinde Marmara'da 7,6'ya varan bir deprem olabileceğini söyledi.
- Karşı görüş: Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, Adalar Fayı'nda büyük gerilim biriktiği görüşüne katılmıyor.
- Resmî senaryo: İBB için hazırlanan kayıp tahmini çalışmaları 7,5 büyüklüğünde bir depremi esas alıyor.
- Bilinen: Depremin günü ve saati bugün bilimsel olarak önceden belirlenemiyor.
- Ne yapılmalı: Toplanma alanı e-Devlet'ten öğrenilebilir, bina için İBB'ye ücretsiz hızlı tarama başvurusu yapılabilir.
İstanbul için 7,6 büyüklüğünde bir deprem senaryosunu konu alan paylaşımlar son günlerde sosyal medyada geniş yer buldu. Paylaşımlarda yerli ve yabancı bilim insanlarının peş peşe uyarılarda bulunduğu öne sürülürken, bu rakamın kesin bir tahmin olup olmadığı okurların en çok sorduğu soru oldu. Rakamın arkasında bir bilim insanının fay parçalarının birlikte kırılmasına dayalı senaryosu var; aynı konuda Türk deprem bilimcilerden farklı yorumlar da geliyor.
7,6 rakamı kime ait?
7,6 rakamı, Almanya'daki GFZ Helmholtz Yer Bilimleri Merkezi'nden jeofizikçi Prof. Dr. Marco Bohnhoff'un Türk basınına yansıyan değerlendirmesinden çıktı. Bohnhoff, Marmara Denizi'nin altındaki fay sisteminin tek bir hat gibi değil, farklı parçalardan oluşan karmaşık bir yapı olarak ele alınması gerektiğini anlatıyor. Ona göre bu parçalardan birkaçı aynı depremde zincirleme kırılırsa büyüklük 7,6'ya kadar çıkabilir. Bohnhoff, deprem büyüklüğündeki 0,2'lik farkın enerjide yaklaşık iki kat fark anlamına geldiğini, yani 7,6'lık bir depremin 7,4'lük bir depremin kabaca iki katı enerji açığa çıkaracağını da belirtti.
Aynı değerlendirmede, önümüzdeki birkaç on yılda 7,2-7,4 aralığında bir deprem olma olasılığı için yaklaşık yüzde 50'lik bir oran aktarıldı. Bu oran bir tarih vermiyor; uzun bir zaman dilimine yayılmış bir olasılığı anlatıyor. Bohnhoff, 23 Nisan 2025'te Silivri açıklarında meydana gelen 6,2 büyüklüğündeki depremin ardından da bu depremin Marmara'daki fay hattında gerilimi İstanbul yönüne doğru kaydırdığını söylemişti.
7,6 rakamı Türkiye'de ilk kez gündeme gelmiyor. Prof. Dr. Celal Şengör, Haziran 2026'daki bir açıklamasında büyük İstanbul depreminin en kötü ihtimalle 7,6 büyüklüğünde olabileceğini söylemişti. Prof. Dr. Naci Görür de daha önce iki fay parçasının birlikte kırılması hâlinde benzer bir büyüklüğün ortaya çıkabileceğini dile getirmişti.
Uzmanlar neden farklı düşünüyor?
Bohnhoff'un değerlendirmesine en açık itiraz Prof. Dr. Şener Üşümezsoy'dan geldi. Üşümezsoy, Marmara'da önce Adalar Fayı'nın, ardından Ortasırt ve Tekirdağ kesimlerinin kırılarak 7,6'lık bir deprem üreteceği görüşünü kabul etmiyor. Üşümezsoy'a göre Adalar Fayı'nda büyük bir gerilim birikimi yok; böyle bir birikim olsaydı bunun depremler ve artçılarla kendini göstermesi gerekirdi.
Bazı uzmanlar ise bölgede kaydedilen küçük depremlerin fayın canlı olduğunu gösterdiğini, ancak tek başına büyük bir depremin habercisi sayılamayacağını vurguluyor. Dokuz Eylül Üniversitesi'nden Prof. Dr. Hasan Sözbilir, küçük deprem kümelerinin büyük bir depremin öncüsü olup olmadığını önceden belirlemenin güvenilir bir yöntemi bulunmadığını, bir sarsıntının öncü deprem olduğunun ancak ardından daha büyük bir deprem geldiğinde anlaşılabildiğini söyledi.
Tartışmanın özü, Marmara'daki fayın parça parça mı yoksa birkaç parçanın birlikte mi kırılacağı. Parçalı kırılma senaryosunda daha küçük ama daha sık depremler öngörülürken, birlikte kırılma senaryosunda büyüklük 7'nin üzerine çıkıyor. Bilim insanları arasında hangi senaryonun daha olası olduğu konusunda bir uzlaşma bulunmuyor.
Resmî senaryo neyi esas alıyor?
İstanbul Büyükşehir Belediyesi için Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'nün hazırladığı "Olası Deprem Kayıp Tahminlerinin Güncellenmesi" çalışması (2019), Marmara Denizi'nde 7,5 büyüklüğünde bir depremi esas alıyor. Bu çalışmaya göre İstanbul'daki binaların ortalama yüzde 57'sinin hasar görmemesi, yaklaşık 200 bin binanın orta ve üzeri hasar alması, bunların yaklaşık 50 bininin ağır hasar görmesi ya da yıkılması bekleniyor. Raporda can kaybı tahmini gece saatleri için ortalama 14 bin, gündüz için 12 bin 500 olarak yer alıyor.
İBB'nin sonraki hızlı tarama verileriyle yapılan güncel değerlendirmede ise 91 bin 81 binanın ağır ya da çok ağır, 167 bin 116 binanın orta hasar alabileceği hesaplandı. Bu rakamlar bir senaryoya dayalı tahmindir; depremin büyüklüğü, merkez üssü ve saatine göre değişebilir.
Silivri depremi ne gösterdi?
23 Nisan 2025'te saat 12.49'da Silivri açıklarında meydana gelen deprem, AFAD verilerine göre 6,2 büyüklüğündeydi. Deprem Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun Marmara Denizi'nden geçen kolu üzerinde oldu. AFAD, ertesi sabah 09.00 itibarıyla 266 artçı deprem kaydetti. Depremde can kaybı yaşanmadı; Kocaeli Valiliği panikle yüksekten atlayan 23 kişinin yaralandığını açıkladı. Bu deprem, bölgede uzun süredir büyük deprem üretmeyen fay parçalarının yeniden tartışılmasına yol açtı.
İstanbul'da son günlerde hissedilen diğer sarsıntının kaynağı ise Marmara değil, Romanya'nın Vrancea bölgesiydi. O depremin ayrıntılarını "İstanbul'da hissedilen Romanya depremi kaç büyüklüğündeydi?" haberimizde anlattık.
Deprem tarihi önceden bilinebilir mi?
Hayır. Bugünkü bilimsel yöntemlerle bir depremin gününü, saatini ve büyüklüğünü önceden kesin olarak belirlemek mümkün değil. Bilim insanlarının verdiği rakamlar, bir fay parçasının kırılması hâlinde ortaya çıkabilecek en büyük depremi ya da belirli bir zaman diliminde deprem olma olasılığını anlatıyor. 7,6 gibi bir büyüklüğün dile getirilmesi, bu depremin yakın zamanda olacağı ya da belirli bir tarihte geleceği anlamına gelmiyor.
Sosyal medyadaki paylaşımlarda bilimsel senaryolar zaman zaman kesin olacak olaylar gibi aktarılıyor. Bir açıklamayı okurken kimin söylediğine, ne zaman söylendiğine ve hangi fay parçasından söz edildiğine bakmak yanlış anlamaların önüne geçer. Resmî deprem bilgisi AFAD'ın deprem.afad.gov.tr sayfasından ve Kandilli Rasathanesi'nin internet sitesinden takip edilebilir.
İstanbul'da yaşayanlar ne yapabilir?
Toplanma alanı: Evinize en yakın acil toplanma alanını e-Devlet'teki "AFAD Acil Toplanma Alanı Sorgulama" hizmetinden adresinizi girerek öğrenebilirsiniz. Alanı önceden görmek ve aile bireyleriyle orada buluşma planı yapmak, deprem sonrası telefonların çalışmadığı saatlerde işe yarar.
Bina riski: İBB, binalar için ücretsiz hızlı tarama başvurusunu binatespiti.ibb.istanbul adresinden alıyor. Başvuruyu ev sahipleri yapabiliyor; kiracılar da tarama talep edebiliyor. Taramanın yapılabilmesi için bina maliklerinin izin vermesi gerekiyor. Karot alınarak yapılan ayrıntılı beton analizi ise ücretli. Riskli çıkan binalar için İBB iştirakleri KİPTAŞ, İmar A.Ş. ve BİMTAŞ'ın yürüttüğü "İstanbul Yenileniyor" platformundan kentsel dönüşüm başvurusu yapılabiliyor.
Deprem çantası: Su, uzun ömürlü yiyecek, el feneri, yedek pil, düdük, ilk yardım malzemesi, düzenli kullanılan ilaçlar ve kimlik fotokopileri çantanın temelini oluşturuyor. Ayrıntılı listeyi "Deprem çantasında neler olmalı?" haberimizde bulabilirsiniz.
Ev içi önlem: Dolap, kitaplık ve televizyon gibi devrilebilecek eşyaların duvara sabitlenmesi, yatakların cam ve ağır eşya altından uzaklaştırılması, doğalgaz ve elektrik vanasının yerinin evdeki herkesçe bilinmesi, AFAD'ın hazırlık önerileri arasında yer alıyor.
Sigorta: Konutlar için Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) yasal bir yükümlülük. Poliçe olmadan tapu ve abonelik işlemlerinde sorun yaşanabiliyor; yaptırmamanın sonuçlarını "Zorunlu deprem sigortası (DASK) yaptırmayan ne olur?" haberimizde anlattık.
Marmara'daki fay sistemi üzerine çalışmalar sürüyor. 7,6 rakamı, bu çalışmalardan çıkan senaryolardan biri olarak tartışılıyor; resmî kurumlardan belirli bir tarih için yapılmış bir deprem uyarısı bulunmuyor.
Haberleri kaçırmaSon dakika haberleri WhatsApp ve Telegram kanallarımıza anında düşüyor.
WhatsApp kanalını takip etTelegram'dan takip etUygulamayı kur
İstanbul'da bugün: 19 Kasım Perşembe'de neler var?
Okumaya devam et →
İlgili Haberler
Dünya
İstanbul'da hissedilen Romanya depremi kaç büyüklüğündeydi?
Türkiye
İstanbul'da bugün: 18 Kasım Çarşamba'da neler var?
Türkiye
İstanbul barajları yüzde kaça çıktı? 17 Kasım son durum
Türkiye
İstanbul'da bugün: 17 Kasım Salı'da neler var?
Türkiye
İstanbul'da ara tatilde çocuklar için ücretsiz neler var?
RusyaRusya'da pasaportunu kaybeden Türk ne yapmalı?
2
RusyaRusya'da yabancı öğrencilere yeni denetim mi geliyor?
3
RusyaRusya'da bugün: 19 Kasım'da yabancıları ne ilgilendiriyor?
4
DünyaDünya Yeniden Şekillenirken: Putin–Avrupa gerilimi Türkiye'yi nasıl etkiliyor?
5
TürkiyePOLSAN iddiası ne? Fon dosyasında yeni tartışma