İbrahim Camii (Harem-i İbrahim): İsrail El Halil'deki camiyi ibadete kapattı, görevlileri çıkardı; ezan yasağı sürüyor

Saldırının ardından kent kuşatıldı, cami kapatıldı

23 Ekim Cuma sabahı saat 07.30 sularında iki Filistinli silahlı kişi, El Halil'in çıkışındaki geçici askerî kontrol noktasına ateş açtı. İsrail basınına göre 20 dakikadan uzun süren çatışmada iki İsrail askeri hayatını kaybetti, üç kişi yaralandı; saldırganların ikisi de öldürüldü. Saldırının ardından Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ofisi, orduya El Halil'e kapatma uygulaması ve Batı Şeria genelinde "tam kapatmaya" hazırlanması talimatı verdiğini açıkladı. İsrail ordusu da kente "tam kuşatma" uyguladığını duyurdu ve kentte kapsamlı bir operasyon başlattı.

Filistin resmî haber ajansı WAFA ve Kudüs merkezli Al-Quds gazetesinin aktardığına göre İsrail güçleri aynı gün Harem-i İbrahim Camii'ni Filistinli cemaate tamamen kapattı, camide görevli Vakıflar Bakanlığı personelini ve bekçileri zorla dışarı çıkardı. El Halil'in giriş ve çıkışları kapatıldığı için Müslümanlar o gün Cuma namazını camide kılamadı. El Halil Belediye Başkanı Yusuf Caberi, Middle East Eye'a kentin "tam bir kuşatma altında" olduğunu, camide namaz kılınmadığını ve ezanın yasaklandığını söyledi.

İsrail ordusu, saldırıyı düzenleyenlerin El Halil'deki evlerini yaklaşık bir hafta sonra yıktı. Filistin yönetimi yetkilileri operasyonu "toplu cezalandırma" olarak nitelendirdi. İsrail makamlarının camiyi kapatma gerekçesine ilişkin ayrı bir açıklaması haberlere yansımadı; kapatma, kente uygulanan güvenlik tedbirlerinin bir parçası olarak gerçekleşti.

Filistin Vakıflar Bakanlığı: "Yahudileştirme politikası"

Filistin Vakıflar ve Din İşleri Bakanlığı, kapatmayı ve görevlilerin çıkarılmasını ağır bir ihlal olarak kınadı. Bakanlık, camiyi tüm salonları ve avlularıyla birlikte yalnızca Müslümanlara ait bir İslam vakfı olarak gördüğünü vurguladı; kapatmayı camiyi "Yahudileştirme" politikasının bir parçası olarak niteledi ve UNESCO'yu müdahale etmeye çağırdı.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de El Halil saldırısının ardından İsrail'in Batı Şeria'da uyguladığı kapsamlı kapatmalardan ve olası zorunlu yerinden edilmelerden duyduğu endişeyi dile getirdi.

Ezan yasağı aylardır sürüyor

Caminin ibadete kapatılması 2026'da ilk kez yaşanmıyor. WAFA'nın haberlerine göre İsrail güçleri camiyi 28 Şubat'ta ve 29 Mayıs'ta "ikinci bir duyuruya kadar" kapattı; Eylül ortasında ve 28-30 Eylül'de de Yahudi bayramları sırasında yerleşimcilerin kutlamalarının güvenliğini gerekçe göstererek camiyi Müslümanlara kapattı. Filistin kaynaklarına göre İsrail, camiyi her yıl Yahudi bayramlarında yaklaşık 10 gün tamamen Müslümanlara kapatıyor, bu günlerde caminin tüm bölümleri Yahudi ziyaretçilere açılıyor.

Ezan konusunda ise Filistin kaynakları, camide ezanın 21 Haziran'dan bu yana yasaklandığını, yasağın Eylül sonunda 90. gününe ulaştığını bildirdi. Vakıflar Bakanlığı'nın Temmuz raporuna göre camide ezan bir ay içinde 155 kez engellendi.

Caminin bölünmesi: 1994 katliamı

Harem-i İbrahim Camii, Hz. İbrahim, Hz. İshak, Hz. Yakup ve eşlerinin kabirlerinin bulunduğuna inanılan mağaranın üzerinde yer alıyor; Müslümanlar ve Yahudiler için kutsal sayılıyor, Yahudiler alanı "Patrikler Mağarası" olarak anıyor. Cami, 25 Şubat 1994'te Yahudi yerleşimci Baruch Goldstein'ın sabah namazı sırasında açtığı ateşle 29 Filistinlinin öldürüldüğü katliamın ardından ikiye bölündü. İsrail'in kurduğu Şamgar Komisyonu'nun kararıyla caminin yaklaşık yüzde 63'ü sinagog olarak Yahudilere ayrıldı, kalan bölüm Müslümanlara bırakıldı.

UNESCO, 2017'de El Halil'in Eski Şehri'ni ve Harem-i İbrahim'i Dünya Mirası Listesi'ne ve "tehlike altındaki miras" listesine aldı. Temmuz 2025'te ise İsrail'in caminin yönetim ve denetim yetkilerini Filistin makamlarından alarak yakındaki Kiryat Arba yerleşiminin dinî kuruluna devretme adımı gündeme geldi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı 17 Temmuz 2025'te yaptığı açıklamada İsrail'in cami üzerindeki "hukuka aykırı yetki iddiasını" reddetti; İslam İşbirliği Teşkilatı da kararı kınadı. Bu son kapatmaya ilişkin Türkiye Dışişleri Bakanlığı'nın ayrı bir açıklaması haberlere yansımadı.

Batı Şeria'da gerilim

El Halil'deki kapatma, Batı Şeria'da son aylarda artan gerilimin ortasında geldi. Saldırının ardından İsrail ordusu kentte geniş çaplı bir operasyon yürütürken Filistinli yetkililer kentteki günlük yaşamın durduğunu, okulların ve iş yerlerinin kapandığını bildirdi. İsrail tarafı operasyonun saldırganların bağlantılarını ortaya çıkarmayı ve yeni saldırıları önlemeyi amaçladığını açıklıyor; Filistin tarafı ise uygulamaları toplu cezalandırma olarak görüyor.

Caminin ne zaman yeniden ibadete açılacağına dair İsrail makamlarından bir açıklama yapılmadı. Gelişmeleri takip ediyoruz.