Bursa kestane şekeri neden Bursa'ya özgü?
- Köken: Şekerle kaplanmış kestane tekniği Fransa'dan gelir; Bursa'da üretim 1900'lerin başında Şekerciler Çarşısı'nda başladı.
- Türkiye tescili: TÜRKPATENT, Bursa kestane şekerini Kasım 2021'de 652 numarayla mahreç işareti olarak tescil etti.
- AB tescili: Başvuruyu Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) yürüttü, Avrupa Komisyonu onayladı. Bursa'nın AB'den coğrafi işaret alan dördüncü ürünü oldu.
- Malzeme: Uludağ eteklerinde yetişen kestane ve şeker şerbeti.
- Tarif: Yazının sonunda evde yapılabilecek sade bir yöntem var.
Fransız sarayından Bursa çarşısına
Kestaneyi şekerli şurupta bekleterek saklama fikri Avrupa'da, özellikle Fransa'da gelişti. Fransızca adı "marron glacé" olan bu tatlının sanayi ölçeğindeki ilk üretimi 1882'de Clément Faugier'in Ardèche bölgesindeki Privas kasabasında kurduğu fabrikayla başladı. Ardèche bugün de Fransa'nın kestane bölgelerinden biri sayılıyor.
Bursa'ya bu teknik 20. yüzyılın başında ulaştı. Kentteki kayıtlara göre kestane şekerini Bursa'da ilk yapan kişi Şekerci Hakkı Efendi'dir ve üretim tarihî Şekerciler Çarşısı'nda başladı. Uludağ'ın eteklerinde bol yetişen kestanenin çarşı ustalarının elinde şekerle buluşması, tatlıyı kısa sürede şehrin hediyelik ürünü yaptı.
Çarşıdan vitrine: kültürel hikâyesi
Kestane şekeri, Bursa'dan dönenlerin en çok satın aldığı hediyelik ürünlerden biri. Tanelerin tek tek kâğıda sarılıp kutulanması, ürünü hem saklanabilir hem de taşınabilir kılıyor. Şekerciler Çarşısı'ndaki eski dükkânlar ile sonradan kurulan büyük üreticiler aynı ürünü farklı ölçeklerde satıyor; bir kısmı ailelerin birkaç kuşaktır sürdürdüğü işletmeler.
Kestanenin mevsimi sonbahar. Hasat ekimde başlıyor, bu yüzden taze ürün kasım ve aralıkta vitrinlere düşüyor.
Coğrafi işaret neyi şart koşuyor?
Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT), Bursa kestane şekerini Kasım 2021'de 652 tescil numarasıyla coğrafi işaret olarak kaydetti. Tescilin türü mahreç işareti: bu türde ürünün o bölgeyle bağı, üretim yöntemi ve ustalık birikimi üzerinden kuruluyor. Tescil belgesinde ürünün Uludağ'da yetişen kestaneden, şeker şerbetiyle hazırlandığı ve renginin kehribar ile sarımsı tonlar arasında olduğu tarif ediliyor.
Coğrafi işaret, tescil belgesindeki tarife uymayan bir ürünün "Bursa kestane şekeri" adıyla satılmasını engelliyor. Tüketici için anlamı şu: ambalajda bu ad ve coğrafi işaret logosu varsa, ürünün tanımlanan yöntemle üretilmiş olması gerekiyor. Denetim, tescilde belirtilen denetim mercii tarafından yapılıyor.
Avrupa Birliği tescili
Türkiye'deki tescilin ardından BTSO, ürün için TÜRKPATENT aracılığıyla Avrupa Birliği'ne başvurdu ve Avrupa Komisyonu başvuruyu onayladı. Bursa kestane şekeri böylece kentin AB'den coğrafi işaret alan dördüncü ürünü oldu. Daha önce Bursa siyah inciri, Gemlik zeytini ve Bursa şeftalisi bu korumayı almıştı.
AB tescili, ürünün adının birlik ülkelerinde de korunması anlamına geliyor: Avrupa pazarında başka bir yerde üretilen kestane şekeri "Bursa" adını kullanamıyor. Tescilin basına yansıyan açıklamalarında üreticilerden biri, ürünlerinin 100'ü aşkın ülkeye ihraç edildiğini söyledi. Bu rakam üreticinin kendi beyanı; Bursa'nın toplam kestane şekeri ihracatına ait resmî bir istatistik yayımlanmış değil.
Bölge ekonomisindeki yeri
Kestane şekeri, Bursa'da tarımla sanayiyi birbirine bağlayan ürünlerden biri. Zincirin bir ucunda Uludağ eteklerindeki köylerde kestane toplayan üreticiler, ortasında ayıklama, haşlama ve şurupta bekletme işini yapan imalathaneler, öbür ucunda Şekerciler Çarşısı'ndaki dükkânlar, kent merkezindeki mağazalar var.
Ürünün emek yoğun tarafı, birkaç güne yayılan şurup aşamalarıdır. Kestanenin bir kısmı bu aşamalarda kırılıyor; kırılan parçalar ayrı ürün olarak ya da pasta ve dondurma malzemesi olarak değerlendiriliyor.
Evde kestane şekeri: sade bir yöntem
Ev yapımı kestane şekeri coğrafi işaretli ürünün yerini tutmaz ama mevsiminde denenebilir. Bir kilo kestane için yaklaşık bir kilo toz şeker ve bir litre su yeterli; isteyen bir çubuk vanilya ekleyebilir.
- Hazırlık: Kestanelerin dış kabuğuna bıçakla çentik atın, kaynar suda 8-10 dakika haşlayın, sıcakken dış kabuğu ve içteki ince zarı soyun. İri ve kırılmamış olanları ayırın.
- Şerbet: Şeker ile suyu kaynatıp ince bir şerbet hazırlayın. Kestaneleri tek sıra hâlinde geniş bir tencereye dizin, üzerine şerbeti dökün.
- Aşamalı pişirme: Kısık ateşte 5 dakika kaynatıp ocaktan alın, kapağı kapalı bir gece bekletin. Bu işlemi üç ya da dört gün boyunca günde bir kez tekrarlayın; kestane her seferinde şerbeti biraz daha çeker ve kehribar rengini alır.
- Kurutma: Son gün kestaneleri süzüp tel ızgarada birkaç saat kurutun, tek tek yağlı kâğıda sarın ve serin yerde saklayın.
Kestaneyi karıştırmamak işin püf noktası: tencere sallanarak çevrilirse taneler dağılmadan kalır. Arta kalan şerbet, sütlü tatlılarda ve kahvaltıda kullanılabilir.
Haberleri kaçırmaSon dakika haberleri WhatsApp ve Telegram kanallarımıza anında düşüyor.
WhatsApp kanalını takip etTelegram'dan takip etUygulamayı kur
Gastromasa İstanbul ne zaman, hangi şefler geliyor?
Okumaya devam et →