Brezilya'da seçimi kim kazandı?

Brezilya'da 2026 cumhurbaşkanlığı seçimi iki turda tamamlandı. 4 Ekim'de yapılan ilk turda hiçbir aday yüzde 50'nin üzerinde oy alamadığı için seçim ikinci tura kaldı. 25 Ekim'de yapılan ikinci turda Luiz Inácio Lula da Silva, geçerli oyların yüzde 51,79'unu alarak rakibi Flávio Bolsonaro'yu geride bıraktı.

Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi'nin ilan ettiği sonuçlara göre Lula yaklaşık 64 milyon 256 bin, Flávio Bolsonaro ise yaklaşık 59 milyon 826 bin oy aldı. Bolsonaro'nun oy oranı yüzde 48,21 olarak kaydedildi. İki aday arasındaki fark 4,5 milyon oyun biraz üzerinde kaldı.

İlk turda ne olmuştu?

4 Ekim'deki ilk turda Flávio Bolsonaro yüzde 47,03 oyla birinci, Lula yüzde 45,16 oyla ikinci olmuştu. Brezilya'da bir adayın ilk turda seçilebilmesi için geçerli oyların yarısından fazlasını alması gerekiyor; bu sağlanamadığı için ilk iki aday ikinci tura kaldı.

İkinci turda tablonun değişmesi dikkat çekti. 1989'da doğrudan seçimlere geçilmesinden bu yana ilk turu geride kapatan bir adayın ikinci turu kazanması Brezilya'da sık görülen bir durum değildi.

Lula kimdir?

Luiz Inácio Lula da Silva, Brezilya'nın İşçi Partisi'nin (PT) kurucu isimlerinden. Metal işçisi olarak çalıştığı yıllarda sendikacılıkla tanındı. 2003-2010 arasında iki dönem devlet başkanlığı yaptı. Yolsuzluk suçlamasıyla hapis yattı; mahkûmiyeti daha sonra Brezilya Yüksek Mahkemesi tarafından bozuldu ve siyasi yasağı kalktı. 2022 seçimini kazanarak üçüncü kez göreve geldi.

80 yaşındaki Lula, bu sonuçla dördüncü kez devlet başkanı seçilmiş oldu. 2027-2030 döneminde görev yapacak.

Flávio Bolsonaro kimdir?

Flávio Bolsonaro, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu ve senatör. Babasının siyasi hattını sürdüren sağ kanadın adayı olarak seçime girdi. Kampanya boyunca güvenlik, ekonomi ve aile politikaları öne çıkan başlıklar oldu.

Seçim kampanyası iki tarafta da tartışmalarla geçti. Bazı haberlerde Flávio Bolsonaro'nun seçim sonuçlarını tanımayacağını açıkladığı aktarıldı; bu bilgi tek kaynağa dayanıyor ve bağımsız olarak doğrulanmadı.

Seçim neden önemliydi?

Brezilya, nüfusu ve ekonomisiyle Latin Amerika'nın en büyük ülkesi. G20 ve BRICS üyesi; Amazon ormanlarına ilişkin iklim politikalarında da belirleyici bir ülke. Bu nedenle seçim sonucu yalnızca Brezilya'yı değil, bölgenin siyasi dengesini ve küresel iklim müzakerelerini de ilgilendiriyordu.

Son yıllarda Latin Amerika'da sağ ve merkez sağ partilerin seçim başarıları artmıştı. Brezilya'daki sonuç, bölgedeki büyük ülkelerden birinde solun iktidarda kalması anlamına geliyor.

Brezilya'da seçim sistemi nasıl işliyor?

Brezilya'da devlet başkanı doğrudan halk tarafından, iki turlu çoğunluk sistemiyle seçiliyor. İlk turda geçerli oyların yarısından fazlasını alan aday doğrudan kazanıyor; kimse bu oranı sağlayamazsa ilk iki aday arasında ikinci tur yapılıyor. Görev süresi dört yıl ve bir kişi üst üste en fazla iki dönem görev yapabiliyor; aradan bir dönem geçtikten sonra yeniden aday olunabiliyor.

Ülkede oy kullanmak 18-70 yaş arasındaki vatandaşlar için zorunlu. 16-17 yaş ile 70 yaş üstü seçmenler için ise isteğe bağlı. Oylar elektronik sandık cihazlarıyla kullanılıyor; bu sayede sonuçlar seçim gününün akşamında açıklanabiliyor. Seçimlerin yönetimi ve sonuçların ilanı Yüksek Seçim Mahkemesi'nin (TSE) yetkisinde.

Aynı seçimlerde Kongre üyeleri, eyalet valileri ve eyalet meclisleri için de oy kullanılıyor. Bu nedenle devlet başkanının Kongre'deki çoğunluk dengesi, görev dönemindeki yasama gücünü belirleyen temel etken oluyor.

Türkiye-Brezilya ilişkileri

Türkiye ile Brezilya arasında diplomatik ilişkiler uzun yıllardır sürüyor. İki ülke arasındaki ticaret hacminin önemli bir bölümünü Brezilya'dan yapılan tarım ürünü ithalatı oluşturuyor. Türk Hava Yolları, São Paulo'ya tarifeli sefer düzenliyor. İki ülke G20 bünyesinde de bir araya geliyor.

Brezilya'daki yeni dönemde iki ülke arasındaki ticaret ve diplomatik temaslara ilişkin gelişmeleri takip ediyoruz.