Lavrov'dan ateşkes açıklaması: Ne dedi?

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 10 Kasım'da Moskova'da düzenlenen Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) dışişleri bakanları, savunma bakanları ve güvenlik konseyi sekreterleri toplantılarının ardından örgütün Genel Sekreteri Taalatbek Masadıkov ile ortak basın toplantısı düzenledi. Lavrov, gazetecilerin Ukrayna ile ilgili sorularını yanıtlarken Avrupa ülkelerinin derhal ateşkes çağrılarını değerlendirdi.

Rus basınında yer alan aktarımlara göre Lavrov, Moskova'nın sonrasında ne olacağını bilmeden "bir başka ateşkese" razı olmayacağını söyledi. Lavrov, ateşkesin tek başına bir çözüm olarak ele alınmasına karşı olduklarını, önce çözüm sürecinin sonraki adımlarının belirlenmesi gerektiğini dile getirdi.

"Ukrayna'ya zaman kazandırmak istiyorlar"

Lavrov, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in, kalıcı bir ateşkes sağlanmadan güvenlik mimarisinin parametrelerinin konuşulmayacağı yönündeki yaklaşımına değindi. Rus Bakan bu sıralamayı "eski bir mantık" olarak nitelendirdi ve Avrupa'nın ateşkes çağrılarının, Ukrayna'ya yeniden güç toplamak ve kayıplarını telafi etmek için zaman kazandırmayı amaçladığını ileri sürdü. Bu değerlendirme Lavrov'a aittir.

Lavrov ayrıca, barış görüşmeleriyle aynı günlerde Polonya'da "gönüllüler koalisyonu" olarak anılan ülkelerin askerî tatbikat yaptığına dikkat çekti.

Abu Dabi'de üçlü görüşmeler

Lavrov'un açıklamalarının yapıldığı gün Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de Rusya, ABD ve Ukrayna heyetleri arasında üçlü görüşmeler başladı. Görüşmelerin 10 ve 11 Kasım'da sürmesi planlanıyor. Rus heyetine Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinski başkanlık ediyor; heyette Dışişleri Bakan Yardımcıları Sergey Ryabkov ve Mihail Galuzin de yer alıyor. Ukrayna heyetine Rüstem Umerov, ABD tarafına ise özel temsilci Steve Witkoff ile Jared Kushner liderlik ediyor.

Lavrov, görüşmelerde ABD'nin önerisi ve Rusya'nın onayıyla, bölgede kolektif güvenliğin sağlanması ve kapsamlı bir çözüme ulaşıldıktan sonra yürürlüğe girecek güvencelerin ele alınacağını söyledi. İlk gün yaklaşık dört buçuk saat süren görüşmelerin ardından taraflar herhangi bir anlaşma ya da somut uzlaşı açıklamadı. Medinski barış yolunda ilerleme umduğunu dile getirdi.

Avrupalıların rolü konusunda farklı açıklamalar var. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ilerleyen aşamada görüşme formatının genişletilerek Avrupa ülkelerinin de sürece dahil edilmesini beklediklerini söyledi; Lavrov ise bu yaklaşıma eleştirel yaklaştı. Kremlin, Avrupalıların Abu Dabi'deki görüşmelere katılmadığını, formatın yalnızca üçlü olduğunu belirtti.

Ukrayna ve Avrupa ne diyor?

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Abu Dabi'deki ilk günü "yapıcı ve oldukça içerikli" olarak nitelendirdi. ABD'li CBS News'in aktardığına göre Ukrayna, derhal ateşkesin daha geniş bir çözümü müzakere etmek için gerekli ilk adım olduğunu savunuyor. Avrupa Birliği ve Avrupalı liderler de bir süredir önce ateşkes sağlanması, ardından kalıcı barış ve güvenlik düzenlemelerinin görüşülmesi gerektiği görüşünü dile getiriyor. Lavrov'un açıklamalarına Kiev'den ya da Brüksel'den doğrudan bir yanıt, haberin yazıldığı saatlerde basına yansımadı.

Tarafların tutumları arasındaki temel fark, sıralamada ortaya çıkıyor: Ukrayna ve Avrupa önce ateşkes istiyor, Rusya ise önce sonraki adımların ve güvenlik düzeninin netleşmesini şart koşuyor. Güvenlik garantilerinin kapsamı ve kimler tarafından verileceği de görüşmelerin en önemli başlıkları arasında.

KGAÖ toplantısında başka neler konuşuldu?

Aynı basın toplantısında Lavrov, Ermenistan'ın KGAÖ'deki durumuna ilişkin soruları da yanıtladı. Lavrov, örgütün Ermenistan'dan ayrılma yönünde bir başvuru almadığını ve Rusya'nın Erivan'ı örgütten "çıkarmak" gibi bir niyeti olmadığını söyledi. KGAÖ; Rusya, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Ermenistan'dan oluşuyor.

Bundan sonra ne olacak?

Abu Dabi'deki görüşmelerin ikinci gününde, basına yansıyan bilgilere göre olası bir ateşkes, enerji ve Karadeniz'de güvenlik başlıklarının ele alınması bekleniyor. Rus heyetinin gün sonunda basına açıklama yapması planlanıyor. Görüşmelerin sonucu ve tarafların güvenlik garantileri konusunda uzlaşıp uzlaşamayacağı henüz netlik kazanmadı.

Görüşmelerin ilk gününü bu haberimizde, ikinci gün masadaki başlıkları ise şu haberimizde anlatmıştık. Lavrov'un açıklamaları Portekiz haber ajansı Lusa ve Rus ajanslarının 10 Kasım tarihli haberlerine dayanıyor.