16 Kasım'da piyasaları ne bekliyor?

Küresel finans piyasaları son haftalarda peş peşe gelen gelişmelerle baskı altında. ABD tahvil getirilerindeki yükseliş, Çin teknoloji piyasasındaki sert düşüş, yapay zekâ şirketlerinin değerlemelerine yönelik endişeler ve Orta Doğu'daki jeopolitik gerilim yatırımcıların risk algısını artırıyor.

Sosyal medyada yayılan bazı paylaşımlarda 16 Kasım Pazartesi gününün küresel piyasalar için tarihi bir çöküşün başlangıcı olacağı öne sürülüyor. Ancak mevcut veriler böyle bir çöküşün kesin olarak başlayacağını göstermiyor. Buna rağmen piyasalardaki gelişmeler, yakından izlenmesi gereken ciddi risklere işaret ediyor.

Japonya ve Çin ABD tahvillerini azaltıyor

ABD Hazine Bakanlığı'nın ülkelere göre tahvil sahipliği verileri, Japonya ve Çin'in ABD devlet tahvillerindeki varlıklarını azalttığını gösteriyor. Ağustos 2026 verilerine göre Japonya'nın ABD tahvili varlığı yaklaşık 1,07 trilyon dolara geriledi. Çin'in elindeki ABD tahvili miktarı ise yaklaşık 591 milyar dolara inerek 2008'den bu yana en düşük seviyeye düştü.

Ancak bu veriler ağustos sonundaki durumu yansıtıyor. Japonya ve Çin'in 16 Kasım'da koordineli biçimde ABD tahvili satacağına ilişkin doğrulanmış bir açıklama ya da belge bulunmuyor.

Pazartesi günü ABD tahvillerinde büyük takas

Pazartesi gününün dikkat çekmesinin nedenlerinden biri ABD Hazine Bakanlığı'nın borçlanma takvimi. Bakanlık 4 Kasım'da toplam 125 milyar dolarlık tahvil ihracı açıklamıştı. Bunun yaklaşık 97 milyar dolarlık bölümü vadesi gelen borçların yenilenmesi, 28 milyar dolarlık bölümü ise yeni finansman ihtiyacıyla ilgili. 9, 10 ve 12 Kasım'da ihalesi yapılan bu tahvillerin takas ve ödeme günü 16 Kasım Pazartesi.

Bu nedenle pazartesi günü ABD tahvil piyasası yakından izlenecek. Ancak 125 milyar doların tamamı yeni borçlanma değil; takas işleminin yapılması da yabancı ülkelerin aynı gün satış yapacağı anlamına gelmiyor.

ABD tahvil faizleri neden önemli?

Bloomberg'in 13 Kasım tarihli haberine göre ABD'nin 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 5,16'ya yükseldi; haftalık artış yaklaşık 30 baz puan oldu. Yükselişin arkasında enflasyon endişeleri, ABD'nin borçlanma ihtiyacı ve Federal Rezerv'in Aralık'ta faiz artırabileceği beklentisi var.

ABD tahvilleri küresel finans sisteminin temel referansı olduğu için getirilerdeki artış dünyanın her yerini etkiliyor. Faizlerin yükselmesi şirketlerin kredi ve finansman maliyetini artırabiliyor, konut kredilerini pahalandırabiliyor, teknoloji şirketlerinin piyasa değerine baskı yapabiliyor ve Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışını hızlandırabiliyor. Bu da dolar kuru, borsa ve altın fiyatları üzerinden Türkiye'deki yatırımcıyı da doğrudan ilgilendiriyor.

Çin'de yapay zekâ hisselerinde sert düşüş

Reuters'ın 26 Ekim tarihli haberine göre Çin'in teknoloji ve yarı iletken şirketlerini içeren STAR50 endeksi dört aydan kısa sürede yaklaşık yüzde 40 değer kaybetti; bu düşüş yaklaşık 480 milyar dolarlık piyasa değerini sildi. Geniş kapsamlı CSI300 endeksi de ekimde yüzde 8,5 geriledi. 13 Kasım'da Çin teknoloji hisselerinde satış sürdü; Z.AI ve MiniMax hisseleri sert düşerken Tencent ve Alibaba da değer kaybetti.

Ancak Çin'deki düşüş, dünyadaki bütün yapay zekâ şirketlerinin aynı ölçüde değer kaybettiği ya da sektörün çöktüğü anlamına gelmiyor.

Nvidia'da yönetim değişikliği

Nvidia'nın kurucu CEO'su Jensen Huang'ın görevden ayrıldığı 12 Kasım'da duyuruldu; şirketin finans direktörü Colette Kress geçici CEO oldu. Nvidia hisseleri gün içinde yüzde 14'ün üzerinde düştükten sonra kayıplarını azaltarak günü yüzde 4,3 düşüşle kapattı. Hisse yalnızca kasım ayında yaklaşık yüzde 20, 6 Ekim'deki rekor seviyesinden bu yana ise yaklaşık yüzde 30 değer kaybetti. Sosyal medyada dolaşan "Nvidia yüzde 40 çöktü" iddiası ise mevcut verilerle doğrulanmıyor.

5 Kasım'da Wall Street'te sert satış

5 Kasım'da ABD teknoloji hisselerinde büyük bir satış dalgası yaşandı. Nasdaq Composite yüzde 5,52 düşerek yaklaşık 19 ayın en sert günlük kaybını yaşadı. Nvidia yüzde 9'dan fazla değer kaybederken Philadelphia yarı iletken endeksi yüzde 12'nin üzerinde geriledi. Reuters'ın hesabına göre S&P 500 şirketlerinin piyasa değerinden o gün yaklaşık 3 trilyon dolar silindi. Piyasa değerindeki bu kayıp, aynı miktarda paranın sistemden çekildiği anlamına gelmiyor; hisse fiyatlarının düşmesi şirketlerin toplam değerini azaltıyor.

ABD-İran gerilimi ve petrol

Orta Doğu'daki gerilim de enerji piyasası açısından önemini koruyor. Eylül ayında Suudi Arabistan'daki enerji tesislerine yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar Brent petrolü varil başına 100 doların üzerine taşımıştı. Enerji fiyatlarında kalıcı bir yükseliş, küresel enflasyonu yeniden hızlandırabilir ve merkez bankalarının faiz indirimlerini erteletebilir. Bununla birlikte petrol fiyatları yalnız jeopolitik gelişmelere değil, küresel arz-talep dengesine de bağlı.

Ara seçim sonuçları

3 Kasım'daki ABD ara seçimlerinde Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde ve Senato'da çoğunluğu kazandı. Yeni dengelerin bütçe görüşmelerini, teknoloji sektörüne yönelik düzenlemeleri ve özellikle yapay zekâ veri merkezlerinin enerji tüketimine ilişkin kuralları etkilemesi bekleniyor. Ancak seçim sonuçlarının tek başına ABD ekonomisini krize sürükleyeceğini söylemek için yeterli veri yok.

Pazartesi hangi göstergeler izlenecek?

• ABD 10 yıllık tahvil getirisinin yüzde 5,16'nın üzerine çıkıp çıkmayacağı,
• Nasdaq vadeli işlemlerinde yeni bir satış dalgası olup olmayacağı,
• Nvidia ve diğer çip şirketlerinin hisselerindeki hareket,
• Japon yeni ve Japonya tahvil piyasasındaki gelişmeler,
• Brent petrolün Orta Doğu'daki gelişmelere tepkisi,
• Altın ve Bitcoin'e güvenli liman talebi,
• Şirket tahvillerinde risk primlerinin yükselip yükselmeyeceği.

Bu göstergelerin aynı anda olumsuz yönde hareket etmesi, küresel piyasalardaki risklerin büyüdüğüne işaret edebilir.

Küresel finansal çöküş başlıyor mu?

Son gelişmeler küresel piyasaların ciddi bir sınavdan geçtiğini gösteriyor. Ancak bütün bunların 16 Kasım Pazartesi günü tarihin en büyük finansal çöküşünü başlatacağına dair doğrulanmış bir kanıt yok. Japonya ve Çin'in ABD tahvillerini azalttığı doğru, ancak pazartesi koordineli satış yapacakları iddiası doğrulanmış değil. Yatırımcıların bütün varlıkları aynı anda terk edeceği ya da insanların yüzde 99'unun her şeyini kaybedeceği yönündeki söylemler de somut verilere dayanmıyor.

Uzmanlar böyle dönemlerde sosyal medyadaki panik paylaşımlarıyla alım satım yapılmamasını, kararların resmî veriler ve kişinin kendi risk durumu üzerinden verilmesini öneriyor. Önümüzdeki haftanın yönünü ABD tahvil faizleri, teknoloji şirketlerinin performansı, merkez bankalarının kararları ve Orta Doğu'daki gelişmeler belirleyecek.