Yeşil ve gri pasaport başvurusu nasıl yapılıyor?

Kamu görevlileri ve belirli meslek gruplarının kullandığı hususi (yeşil) ve hizmet (gri) damgalı pasaportlarda başvuru usulü değişti. İçişleri Bakanlığı'nın yürüttüğü düzenlemeyle, kurumların düzenlediği pasaport talep formu kâğıt yerine elektronik ortamda hazırlanıyor, onaylanıyor ve Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün (NVİ) sistemine aktarılıyor. Böylece elektronik sisteme bağlı kurumlarda basılı talep formu, ıslak imza ve fiziki mühür zorunluluğu kalktı.

Değişiklik ilk olarak 2026 yazında duyurulmuştu. Bursa Hakimiyet'in 3 Ağustos tarihli haberinde "mühür devri kapandı" diye aktarılan uygulama, Milli Eğitim Bakanlığı gibi büyük kurumlarda da elektronik ortama taşındı. Konu bu hafta sosyal medyada "o zorunluluk kaldırıldı" başlıklı paylaşımlarla yeniden gündeme geldi ve aramalarda öne çıktı.

Yeni sistemde başvuru nasıl ilerliyor?

Yeni uygulamada süreç kurumun içinde başlıyor. Personel ya da hak sahibi, görev yaptığı kurumun ilgili birimine pasaport talebini iletiyor. Kurum, talep formunu kendi elektronik belge sistemi üzerinden hazırlıyor ve yetkili amirin elektronik onayıyla NVİ sistemine gönderiyor. Form NVİ'ye ulaştıktan sonra başvuru sahibi, nüfus müdürlüğünden aldığı randevu gününde şahsen başvurusunu tamamlıyor; fotoğraf, biyometrik veri ve imza işlemleri müdürlükte yapılıyor.

Haberlere göre bu düzenlemenin amacı, formun elden taşınması sırasında yaşanan kayıp ve gecikmeleri önlemek ve sahte belge riskini azaltmak. Elektronik formun anlık doğrulanabilmesi, müdürlükteki işlemlerin de daha hızlı ilerlemesini sağlıyor.

Islak imza herkes için mi kalktı?

Hayır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün bilgilerine dayanan haberlere göre yeni uygulama yalnızca elektronik talep sistemine bağlı kurumlar için geçerli. Sisteme dahil olmayan kurumların personeli için fiziki talep formu uygulaması devam ediyor. Bu kişilerin, görev yaptıkları kurumdan ıslak imzalı ve mühürlü talep formu alarak başvuruya gitmesi gerekiyor.

Bu nedenle sosyal medyadaki "yeşil pasaportta ıslak imza tamamen kalktı" şeklindeki genellemeler eksik. Başvurudan önce kurumunuzun personel ya da insan kaynakları biriminden, talebinizin elektronik olarak mı yoksa basılı formla mı gönderileceğini öğrenmeniz, randevu gününde geri çevrilme riskini ortadan kaldırır.

Emekliler ve görevden ayrılanlar ne yapacak?

Hususi pasaport hakkı, belirli bir hizmet süresini doldurarak emekli olan kamu görevlileri için de devam ediyor. Sabah'ın 6 Ağustos tarihli haberine göre emeklilik ya da görevden ayrılma durumunda kadro bilgisini gösteren belgelerde elektronik ya da ıslak imzalı belge kabul ediliyor. Emekli olan kişilerin, son görev yaptıkları kurumdan ya da ilgili sosyal güvenlik kaydından hak sahipliğini gösteren belgeyi edinmesi gerekiyor. Kaynaklarda elektronik imzalı belgelerin hangi durumlarda kabul edildiğine dair farklı ifadeler bulunduğu için emeklilerin başvurudan önce nüfus müdürlüğüyle teyitleşmesi önerilir.

Yeşil ve gri pasaport kimlere veriliyor?

Hususi damgalı (yeşil) pasaport, Pasaport Kanunu'nda sayılan belirli kadro derecelerindeki kamu görevlilerine, bazı meslek gruplarına ve bunların eş ve çocuklarına veriliyor. Hizmet damgalı (gri) pasaport ise genellikle yurt dışında resmî görevle bulunacak kamu personeline ve kamu adına görevlendirilen kişilere düzenleniyor. Gri pasaport çoğunlukla görev süresiyle sınırlı oluyor; görev bitince kurumun bildirimiyle iptal ediliyor.

Yeşil ve gri pasaportların en çok bilinen avantajı, bazı ülkelere vizesiz giriş imkânı. Ancak Avrupa Birliği'nin vize uygulamalarıyla ilgili zaman zaman çıkan "yeşil pasaport vizesiz olmaktan çıkıyor" iddialarına Dezenformasyonla Mücadele Merkezi daha önce açıklık getirmiş ve ETIAS sisteminin Türkiye'yi kapsamadığını belirtmişti. Seyahatten önce gidilecek ülkenin güncel giriş şartlarını Dışişleri Bakanlığı'nın sitesinden kontrol etmek en sağlıklı yol.

Harç ve defter bedeli ne kadar?

Hususi ve hizmet damgalı pasaportlarda harç uygulaması umuma mahsus (bordo) pasaporttan farklı; bu pasaportlar için genellikle yalnızca defter bedeli ödeniyor. 2027 yılında pasaport harç ve bedellerinin yeniden değerleme oranıyla güncellenmesi bekleniyor; bordo pasaport harcının yeni yılda ne kadar olacağını ayrı haberimizde anlattık.

Başvuru öncesi kontrol listesi

Yeşil ya da gri pasaport başvurusuna gitmeden önce şu adımlar işinizi kolaylaştırır: Kurumunuzun talep formunu elektronik olarak NVİ'ye gönderip göndermediğini öğrenin; elektronik gönderim yapılmıyorsa ıslak imzalı ve mühürlü formu teslim alın. Nüfus müdürlüğünden e-Devlet ya da NVİ randevu sistemi üzerinden randevu alın. Yanınızda geçerli kimlik kartınızı bulundurun; varsa eski pasaportunuzu da götürün. Eş ve çocuklar için başvuruda aile bağını gösteren kayıtların sistemde güncel olduğundan emin olun.

Pasaport işlemleriyle ilgili resmî duyurular İçişleri Bakanlığı ve Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün internet sitelerinden takip edilebiliyor. Bordo pasaportla vizesiz gidilebilecek ülkeleri ise vizesiz rotalar haberimizde derledik.