Tunceli'de neden çoban bulunamıyor?

Tunceli'de küçükbaş hayvan üreticileri, aylık ücretleri 150 bin liraya kadar çıkmasına rağmen çalıştıracak çoban bulmakta zorlanıyor. Geçen yıl aynı dönemde 130 bin liraya kadar yükselen çoban ücretleri, bu yıl 100 ila 150 bin lira arasında değişiyor. Yüksek ücretlere rağmen özellikle yaylalarda hayvanların bakımı, beslenmesi ve sağımını yapacak personel bulunamıyor.

Üreticiler, iş gücü açığını yabancı uyruklu çobanlarla kapatmaya çalışıyor. Ancak ücretlerinin yanı sıra yemek, sigara ve barınma ihtiyaçları karşılanan Afgan çobanların bir süre çalıştıktan sonra işi bırakması da sorunu büyütüyor. Çoban bulamayınca hayvanların bakımını kendileri üstlenen üreticiler, artan iş gücü, yem ve ilaç maliyetleri nedeniyle kazançlarının giderlerini karşılamakta yetersiz kaldığını belirtiyor.

Pülümür'de bulunan Ferhat Çayırı Yaylası'na Pertek'ten gelen üretici Mehmet Demir, yıllardır hayvancılıkla uğraştığını ve çoban bulma konusunda ciddi sıkıntı yaşadıklarını belirtti. Demir, "Kendimi bildim bileli hayvancılıkla uğraşıyorum. Yıllık 2 çoban çalıştırıyoruz 12 ay boyunca. Ülkemizde çoban bulmak zor. Normalde Afganları çalıştırıyoruz. Onları çalıştırmak da zor, gelip kaçıyorlar, sözlerinde durmuyorlar. Aylık 100 - 150 bin lira arası veriyoruz. Bunu da beğenmiyorlar. Sigarası, ekmeği, yatağı her şeyi bize ait. Yine de beğenmiyorlar, kaçıyorlar. Yani çoban sorunu çok. Devletimizin bu soruna çözüm bulmasını umut ediyoruz" şeklinde konuştu.

Üretici Önder Erdoğan da küçükbaş hayvancılığın kendileri için nesilden nesile aktarılan bir meslek olduğunu belirterek, "Çocukluğumdan beri bu işin içindeyiz. Atadan dededen gelen bir mesleğimiz var. O meslekten devam ediyoruz. Çoban sorunu büyük, maaşları yüksek. O yüzden gelirimiz gideni karşılamıyor. Çobanın şu an yeme, içme gibi birçok masrafı bize ait. Üstüne de maaş veriyoruz. Sağım çobanları 100 ile 150 bin lira arasında değişiyor. Bu fiyata rağmen çoban bile bulamıyoruz. O yüzden çoban sorunumuz büyük" dedi.

Tunceli Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Zeynel Erdoğan ise "Bizde hayvancılığın en büyük sorunlarından biri çoban, yem ve ilaç maliyetleri. Şu anda çobanlara en düşük 120 bin liradan en yüksek 145 bin liradan maaş veriyoruz. Öyle üreticimiz var ki 4 tane çoban alıyor. Dolayısıyla iş böyle giderse ve çoban sorunu gerçekten resmiyete bindirilmezse bu işin sonu çobanlıktan ve yem ve ilaç maliyetlerinden dolayı on yılı geçmede hayvan sayımızda ciddi bir düşüş olacaktır" diye konuştu.

Sürecin nasıl ilerleyeceği önümüzdeki günlerde belli olacak. Çoban sorununa çözüm bulunması için üreticiler ve yetkililerin ortak çalışması gerektiği belirtiliyor. Çoban ücretlerinin yüksek olmasına rağmen çalışacak personelin bulunamaması, hayvancılık sektörünün geleceği için önemli bir sorun olarak görülmeye devam ediyor.

Birlik başkanı ne diyor?

Tunceli Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Zeynel Erdoğan'ın aktardığına göre sahada çoban maaşları en düşük 120 bin, en yüksek 145-150 bin lira seviyesinde seyrediyor. Erdoğan, çoban, yem ve ilaç maliyetlerindeki artış sürerse on yıl içinde ildeki hayvan sayısında ciddi bir düşüş yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Üreticilerin anlattığına göre bazı işletmeler yıl boyunca kesintisiz iki, bazıları dört çoban çalıştırmak zorunda. Yurt içinden çoban bulunamadığı için açık büyük ölçüde yabancı uyruklu çobanlarla kapatılmaya çalışılıyor; ancak bu çobanların bir süre çalıştıktan sonra işi bırakması üreticiler için yeni bir sorun yaratıyor.

Sorun yalnızca Tunceli'de mi?

Çoban açığı, Doğu Anadolu'nun yayla hayvancılığı yapılan pek çok ilinde her yıl gündeme geliyor. Yaylada aylarca ailesinden uzak kalınması, ağır çalışma koşulları ve gençlerin kırsaldan kente göçü, mesleği tercih edilmeyen bir iş hâline getiriyor. Üreticiler, yayla döneminde çoban açığını gidermek için kapsamlı bir düzenleme yapılmasını istiyor.