Seçim tarihi: Mehmet Uçum 16 Nisan 2028'i önerdi, "erken değil, öne alınmış seçim" dedi

Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanı Mehmet Uçum, Türkiye'nin ne zaman sandığa gideceği sorusuna CNN Türk ekranında bir kez daha tarih vererek yanıt verdi. Ahmet Hakan'ın sunduğu Tarafsız Bölge programına konuk olan Uçum, seçimlerin 16 Nisan 2028'de yapılmasını önerdiğini, bu tarihin 2017'deki anayasa değişikliği halk oylamasının yıl dönümü olduğu için sembolik bir değer taşıdığını söyledi.

Uçum, seçimin birkaç hafta öne alınmasının erken seçim anlamına gelmediğini savundu. Başdanışmana göre bu, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yeniden aday olabilmesi için Anayasa'nın tanıdığı imkânın kullanılmasıdır. Uçum, Erdoğan'ın adaylığının siyasi olarak netleştiğini, hukuki olarak ise kararı Meclis'in vermesi gerektiğini belirtti. "Nihayetinde karar Meclis'indir" diyen Uçum, kişisel bir ajandası olmadığını, Meclis'in yerine geçmediğini de ekledi.

"500 milletvekili destek verir" öngörüsü

Uçum, Meclis'te gereken oy sayısı konusunda iddialı konuştu: "Seçimlerin yenilenmesi kararı gündeme geldiğinde 500 milletvekilinin destek vereceğini düşünüyorum." Başdanışman, kararın 360 oy gerektirdiğini hatırlatarak AK Parti, MHP ve CHP'nin son açıklamalarından sonra bu sayının 371'e çıktığını öne sürdü. Bu rakam Uçum'un kendi hesabıdır; Meclis'te bugüne kadar bu yönde bir önerge ya da oylama yapılmadı.

Muhalefete de seslenen Uçum, "Cumhurbaşkanımızın adaylığını kesecek bir siyaset savunulabilir bir şey değil, 25 yıldır sandıkta yenmek istiyorlar" dedi. Uçum'a göre demokratik rekabette kendine güvenen bir parti Erdoğan'ın önünü kesmeye çalışmaz. Başdanışman ayrıca Meclis'in yeni anayasa yapacağına inandığını, "Terörsüz Türkiye" sürecinde Meclis'in yaptıklarını olağanüstü bulduğunu söyledi.

Anayasa ne diyor?

Tartışmanın merkezinde Anayasa'nın 101. ve 116. maddeleri var. 101. maddeye göre bir kişi en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebiliyor. 116. madde ise Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebileceğini düzenliyor. Aynı maddedeki istisna şöyle: Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilirse Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabiliyor. Cumhurbaşkanının kendisi yenileme kararı alırsa bu istisna işlemiyor. 600 sandalyeli Meclis'te beşte üç çoğunluk 360 milletvekili demek.

Erdoğan, 2014'te halkın oyuyla seçilen ilk Cumhurbaşkanı oldu; yeni sistemdeki ilk seçimi 2018'de, ikinciyi ise 14 Mayıs 2023'teki ilk turun ardından 28 Mayıs 2023'teki ikinci turda yüzde 52,18 oyla kazandı. Muhalefet 2014'ü de sayarak Erdoğan'ın aday olamayacağını savunurken, iktidar kanadı sayımın 2018'den başladığını, 2023'ün ikinci dönem olduğunu ileri sürüyor. Bu nedenle Meclis kararıyla yenilenen bir seçim, Erdoğan'ın tartışmasız biçimde yeniden aday olabilmesinin yolu olarak görülüyor.

Uçum'un aktardığına göre Meclis seçimlerin yenilenmesine karar verdikten sonra seçim, 60 günün ardından gelen ilk pazar günü yapılıyor. 16 Nisan 2028 hedefi için kararın 2028'in şubat ayında alınması gerekiyor. Uçum, ekim ayındaki açıklamalarında da kararın şubat ortasında alınabileceğini söylemişti.

Muhalefet: "Anayasa'nın arkasından dolanmak"

Uçum'un formülü muhalefetten tepki görmüştü. YENİ Parti lideri Özgür Özel, ekim ortasında Uçum'un önceki açıklamalarına yanıt vererek seçimin birkaç hafta ya da bir ay öne alınmasını erken seçim saymadıklarını, bunun Anayasa'nın arkasından dolanmak anlamına geleceğini söyledi. Özel, altı ay içinde yapılacak bir erken seçimi konuşabileceklerini, ancak normal tarihine bir ay kala yapılacak seçimi kabul etmeyeceklerini açıkladı. Özel ayrıca Meclis aritmetiğine dikkat çekerek AK Parti ile MHP'nin tek başına 360'a ulaşamadığını hatırlattı.

DEM Parti de 19 Ekim'de YENİ Parti'ye yaptığı ziyarette Uçum'un Meclis desteğini kimden aldığını açıklamasını istedi. Uçum'un dün yeniden CHP'yi de sayarak 371 oy hesabı yapması, bu sorunun cevabını açıkça vermiyor: CHP'nin ya da başka bir partinin "Nisan 2028'de yenilenme kararına evet" dediği yazılı bir karar ya da açıklama bulunmuyor.

Bundan sonra ne olacak?

Öneri şu an için bir danışmanın değerlendirmesi. Seçimin öne alınması için Meclis'e önerge verilmesi, Genel Kurul'da en az 360 milletvekilinin "evet" oyu ve ardından Yüksek Seçim Kurulu'nun takvimi açıklaması gerekiyor. Böyle bir karar alınmazsa Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimleri 7 Mayıs 2028'de yapılacak. Yaklaşık 18 ay kalan süreçte belirleyici olan, muhalefet partilerinin bu oylamada nasıl bir tutum alacağı olacak.