Haberin Sesi Giriş📻 Haberinsesi.net/radyo TRRUUZ HaberGönderReklamVer
Dünya

Napolyon Bonapart kimdir? Korsika'dan imparatorluğa

Haberin Sesi Haber Merkezi · Yayın sorumlusu: Muzaffer Çavdar · 20 Kasım 2026 12:00
WhatsApp Telegram X Facebook
Napolyon Bonapart kimdir? Korsika'dan imparatorluğa
Kısaca
  • Kim? Fransız general, Birinci Konsül ve 1804-1814 ile 1815'te Fransızların İmparatoru I. Napolyon.
  • Doğumu: 15 Ağustos 1769, Korsika'nın Ajaccio kenti.
  • Yükselişi: 1793'te Toulon, 1795'te Paris'teki ayaklanmanın bastırılması, 1796-1797 İtalya seferi; 9 Kasım 1799'da darbeyle iktidar.
  • İmparatorluk: Senato 18 Mayıs 1804'te onu imparator ilan etti; 2 Aralık 1804'te Notre-Dame'da taç giydi.
  • Kalıcı mirası: 1804 tarihli Medeni Kanun (Code civil), merkezî idare, liyakate dayalı kariyer düzeni.
  • Dönüm noktası: 1812 Rusya seferi; ardından 1813 Leipzig, 1814'te tahttan çekilme ve 18 Haziran 1815'te Waterloo.
  • Ölümü: 5 Mayıs 1821, Saint Helena Adası; 51 yaşındaydı.

Napolyon Bonapart özel dosyası: Fransız Devrimi'nin generali

Efsane ile belgeyi ayırmak

Napolyon, hakkında en çok kitap yazılan tarihî kişiliklerden biridir; bu yüzden hakkında en çok efsane dolaşan isimlerden biri de odur. En yaygını "kısa boylu" olduğudur. Ölümünden sonra kaydedilen boyu Fransız ölçüsüyle 5 ayak 2 parmaktı. Fransız "parmağı" İngiliz inçinden uzun olduğu için bu ölçü yaklaşık 1,68 metreye karşılık gelir; yani döneminin Fransız erkekleri için ortalama, hatta biraz üstünde bir boy. "Kısa Napolyon" imgesinin yayılmasında ölçü birimi karışıklığının yanında İngiliz karikatürist James Gillray'in onu ufak tefek ve öfkeli bir figür olarak çizen "Little Boney" karikatürlerinin büyük payı vardır.

İkinci yaygın efsane ona atfedilen sözlerle ilgilidir. "İmkânsız kelimesi yalnızca ahmakların sözlüğünde bulunur" cümlesi bu biçimiyle belgelenmiş bir Napolyon sözü değildir. Kaynağı en iyi bilinen ifade, 9 Temmuz 1813'te Dresden'den Magdeburg Valisi General Le Marois'ya yazdığı mektuptur: Generalin "mümkün değil" demesi üzerine Napolyon bunun "Fransızca olmadığını" yazmıştır. Söz sonradan, özellikle Balzac'ın 1838'de derlediği özdeyişlerle bugünkü kalıbına girmiştir. Bu dosyada tırnak içinde verilen sözler yalnızca kaynağı gösterilebilenlerdir.

1. Korsika'da bir çocukluk: 1769-1785

Napoleone Buonaparte, 15 Ağustos 1769'da Korsika'nın Ajaccio kentinde doğdu. Ada, onun doğumundan yalnızca bir yıl önce Cenova'dan Fransa'ya geçmişti. Babası Carlo Buonaparte hukukçuydu ve küçük soylular arasındaydı; annesi Letizia Ramolino sekiz çocuk büyüttü. Napolyon ailenin ikinci oğluydu.

Babasının girişimiyle burs alarak Fransa'ya gönderildi. 1779'da Brienne'deki askerî okula girdi, 1784'te Paris'teki École Militaire'e geçti. Fransızcayı Korsika aksanıyla konuşan, matematikte başarılı, içine kapanık bir öğrenciydi. 1785'te, 16 yaşında, topçu teğmeni olarak mezun oldu. Aynı yıl babasını kaybetti.

2. Devrim'in subayı: 1789-1795

1789'da Fransız Devrimi patlak verdiğinde genç bir topçu subayıydı. Devrim, soylu olmayan ya da küçük soylu subaylara eski düzende kapalı olan yükselme yollarını açtı. Napolyon ilk büyük fırsatını 1793'te buldu: Kralcıların İngiliz donanmasına teslim ettiği Toulon limanının kuşatmasında topçunun başına geçti. Liman aralık ayında geri alındı ve 24 yaşındaki subay tuğgeneralliğe yükseltildi.

5 Ekim 1795'te (devrim takvimiyle 13 Vendémiaire) Paris'te kralcıların ayaklanmasını toplarla bastırdı. Bu olay onu başkentte tanınan bir isim yaptı ve İç Ordu komutanlığına getirilmesini sağladı.

3. İtalya seferi ve şöhret: 1796-1797

Mart 1796'da Joséphine de Beauharnais ile evlendi ve birkaç gün sonra İtalya Ordusu'nun başına geçmek üzere yola çıktı. Donanımı kötü, maaşını alamayan bir orduyla Avusturya ve Piyemonte kuvvetlerine karşı art arda zaferler kazandı. 1797'de Avusturya'yı Campo Formio Antlaşması'nı imzalamaya zorladı. Sefer, onu yalnızca başarılı bir general değil, Fransa'nın en tanınan siyasi figürlerinden biri yaptı.

4. Mısır seferi ve Akka: 1798-1799

1798'de İngiltere'nin Hindistan yolunu tehdit etmek amacıyla, o tarihte Osmanlı toprağı olan Mısır'a çıktı. Piramitler Savaşı'nı kazandı; ancak İngiliz Amirali Nelson, Fransız donanmasını Abukir'de yok ederek orduyu Mısır'da mahsur bıraktı. Napolyon 1799'da Suriye'ye yürüdü ve Akka Kalesi'ni kuşattı. Kaleyi savunan Osmanlı valisi Cezzar Ahmed Paşa, İngiliz donanmasının da desteğiyle yaklaşık iki ay süren kuşatmaya direndi; Napolyon kuşatmayı kaldırıp geri çekilmek zorunda kaldı. Akka, onun kariyerindeki ilk büyük başarısızlık olarak kabul edilir.

Sefer askerî açıdan sonuçsuz kaldı, ama orduya eşlik eden bilim insanlarının çalışmaları modern Mısır biliminin temelini attı. Hiyerogliflerin çözülmesini sağlayacak Rosetta Taşı da 1799'da bu sefer sırasında bulundu.

5. İktidar: 18 Brumaire ve Konsüllük, 1799-1804

Ordusunu Mısır'da bırakarak Fransa'ya döndü. 9 Kasım 1799'da (18 Brumaire) bir darbeyle Direktuvar yönetimine son verildi ve Napolyon Birinci Konsül olarak iktidarın başına geçti. Bu tarih, genellikle Fransız Devrimi'nin sonu olarak kabul edilir.

Konsüllük yılları, mirasının en kalıcı bölümünün şekillendiği dönemdir. 1800'de Fransa Bankası kuruldu, illerin başına merkezden atanan valiler getirildi. 1801'de Papalıkla imzalanan Konkordato, Devrim'in Kilise ile yaşadığı çatışmayı sona erdirdi. 1802'de liseler ve Légion d'honneur nişanı oluşturuldu. 1804'te yürürlüğe giren Medeni Kanun, yasa önünde eşitliği, mülkiyet hakkını ve sözleşme özgürlüğünü tek metinde topladı. Bu kanun Avrupa'da ve dünyanın birçok ülkesinde hukuk sistemlerine örnek oldu.

6. İmparator: 1804

Yaygın anlatıda Napolyon'un "kendini imparator ilan ettiği" söylenir; süreç bundan biraz farklı işledi. Senato 18 Mayıs 1804'te onu "Fransızların İmparatoru" ilan etti ve karar halk oylamasıyla onaylandı. 2 Aralık 1804'te Paris'teki Notre-Dame Katedrali'nde, Papa VII. Pius'un hazır bulunduğu törende tacı kendi eliyle başına koydu, ardından Joséphine'e taç giydirdi. Böylece Fransa'da Birinci Cumhuriyet dönemi sona erdi.

7. Avrupa'nın efendisi: 1805-1811

1805, onun için hem en büyük zaferin hem de kalıcı bir yenilginin yılıydı. Ekim ayında İngiliz donanması Trafalgar'da Fransız-İspanyol filosunu yenerek denizlerdeki üstünlüğünü kesinleştirdi. 2 Aralık'ta ise Napolyon, Austerlitz'te Avusturya ve Rusya ordularına karşı askerlik tarihinde örnek gösterilen bir zafer kazandı. 1806'da Jena'da Prusya'yı yendi.

İngiltere'yi denizde yenemeyince ekonomik yolla dize getirmeyi denedi: 1806'da ilan ettiği Kıta Ablukası ile Avrupa limanlarını İngiliz mallarına kapattı. Ablukayı uygulatma çabası onu 1808'de İspanya'ya sürükledi; burada yıllarca süren bir halk direnişiyle karşılaştı. 1810'da, kendisine bir vâris veremeyen Joséphine'den boşanarak Avusturya İmparatoru'nun kızı Marie-Louise ile evlendi; 1811'de oğlu doğdu. İmparatorluk bu yıllarda en geniş sınırlarına ulaştı.

8. Rusya seferi: 1812

Rusya'nın Kıta Ablukası'ndan çekilmesinin ardından Napolyon, Haziran 1812'de Avrupa'nın birçok ülkesinden toplanan büyük bir orduyla Rusya'ya girdi. Ordunun büyüklüğü kaynaklarda 400 binin üzerinde ile 680 bin arasında değişen rakamlarla verilir; en sık anılan sayı 600 bin dolayındadır. Rus tarihinde bu savaş "1812 Vatan Savaşı" (Отечественная война 1812 года) adıyla anılır.

Rus ordusu geri çekilerek savaşı ülkenin içlerine taşıdı. 7 Eylül 1812'de Moskova yakınlarındaki Borodino'da, Mareşal Mihail Kutuzov komutasındaki Rus ordusuyla dönemin en kanlı muharebelerinden biri yaşandı; iki tarafın toplam kaybı on binlerle ifade edilir. Napolyon savaş alanında kaldı, ancak Rus ordusu düzenini koruyarak çekildi. Fransız ordusu Moskova'ya girdi; kentte çıkan büyük yangın ve barış teklifinin karşılık bulmaması üzerine ekim ayında geri çekilme başladı. Soğuk, açlık, hastalık ve Rus kuvvetlerinin takibi orduyu eritti. Kayıp rakamları kaynaklara göre değişir; Kasım sonunda Berezina Nehri'ni geçen ana orduda savaşabilir durumda yalnızca birkaç on bin asker kaldığı aktarılır. Sefer, imparatorluğun çöküşünün başlangıcı oldu.

9. Çöküş, Elba ve Yüz Gün: 1813-1815

Ekim 1813'te Leipzig'de Rusya, Prusya, Avusturya ve İsveç'in birleşik ordularına yenildi. Müttefikler 1814 baharında Paris'e girdi. Napolyon Nisan 1814'te Fontainebleau'da tahttan çekildi ve Akdeniz'deki Elba Adası'na gönderildi.

Sürgün bir yıl bile sürmedi. Şubat 1815'te adadan ayrıldı, mart ayında Paris'e girerek yeniden iktidarı aldı. "Yüz Gün" olarak anılan bu dönem, 18 Haziran 1815'te bugünkü Belçika'da, Waterloo'da sona erdi: Wellington Dükü komutasındaki İngiliz-Hollanda ordusu ile Mareşal Blücher'in Prusya ordusu karşısında kesin bir yenilgiye uğradı. İkinci kez tahttan çekildi ve İngilizlere teslim oldu.

10. Saint Helena ve ölüm: 1815-1821

İngiltere onu bu kez Güney Atlantik'te, en yakın kıyıya yaklaşık iki bin kilometre uzaklıktaki Saint Helena Adası'na gönderdi. Ekim 1815'te adaya ulaştı. Son yıllarını Longwood Evi'nde, anılarını yazdırarak geçirdi; kendi efsanesinin önemli bir bölümü burada dikte ettirdiği metinlerle şekillendi.

5 Mayıs 1821'de, 51 yaşında öldü. Otopsi raporu mide kanserine işaret ediyordu. Saç örneklerinde arsenik bulunması, sonraki yıllarda zehirlendiği iddiasını gündeme getirdi; ancak bu iddia kanıtlanmış değildir ve araştırmacıların çoğu ölüm nedeni olarak mide kanserini kabul eder. Naaşı 1840'ta Fransa'ya getirildi ve Paris'teki Les Invalides'e defnedildi.

11. Tartışmalı yönleri

Napolyon'un mirası yalnızca kanunlar ve zaferlerden oluşmaz. 20 Mayıs 1802 tarihli kanunla, Devrim'in 1794'te kaldırdığı kölelik, İngiliz işgalinde kaldığı için fiilen sürdüğü sömürgelerde korundu; aynı yıl Guadeloupe'ta yeniden kuruldu. Saint-Domingue'e gönderilen sefer ise başarısız oldu ve Haiti 1804'te bağımsızlığını ilan etti. Fransa'daki Fondation Napoléon da bu konuyu onun "karanlık yüzü" başlığı altında ele alır.

Medeni Kanun, yasa önünde eşitliği getirirken evli kadını kocasının vesayeti altında bıraktı. Basın sıkı biçimde denetlendi, siyasi muhalefet bastırıldı. On beş yıl süren savaşlarda hayatını kaybedenlerin sayısı için tarihçiler asker ve sivil birlikte milyonlarla ifade edilen tahminler verir. Bu nedenle Napolyon, bugün de hem hayranlıkla hem eleştiriyle anılan bir figürdür.

12. Mirası bugün nerede yaşıyor?

Medeni Kanun, değişikliklerle birlikte Fransa'da hâlâ yürürlüktedir ve Avrupa'dan Latin Amerika'ya birçok ülkenin hukukunu etkilemiştir. Valilik sistemi, liseler, Danıştay, Fransa Bankası ve Légion d'honneur gibi kurumlar onun döneminden kalmadır. Savaşları, Avrupa'da ulus devlet fikrinin yayılmasını hızlandırdı; 1815'te toplanan Viyana Kongresi'nin kurduğu düzen, kıtanın siyasi haritasını on yıllarca belirledi. Askerî okullarda seferleri hâlâ okutulur.

Napolyon'u doğru anlatmak, onu ne yalnızca bir dâhi ne de yalnızca bir fatih olarak görmekten geçer: Devrim'in açtığı yoldan yükselen, kurduğu kurumlarla o devrimin bir bölümünü kalıcılaştıran, bir bölümünü ise kendi iktidarı için sona erdiren bir devlet adamı ve komutandı.

Kısa kronoloji

WhatsApp'ta paylaş WhatsApp kanalımızı takip et
Bu haberi nasıl buldunuz?
Değerlendirmeniz diğer okuyucular için önemlidir.
Kaynak: Haberin Sesi

Haberleri kaçırmaSon dakika haberleri WhatsApp ve Telegram kanallarımıza anında düşüyor.

WhatsApp kanalını takip etTelegram'dan takip etUygulamayı kur
Etiketlernapolyon bonapartfransafransız devrimiwaterlooözel dosyatarihdunyaya-yon-verenler
Seriİz Bırakanlar: serinin tüm dosyaları→ SONRAKİ HABER Fransa 2-1 Türkiye: Milliler Uluslar Ligi'ni nasıl kapattı?Fransa 2-1 Türkiye: Milliler Uluslar Ligi'ni nasıl kapattı? Okumaya devam et →

İlgili Haberler

En Çok Okunanlar
SIRADAKİ HABERFransa 2-1 Türkiye: Milliler Uluslar Ligi'ni nasıl kapattı?›