MEB sınav kurallarını değiştirdi: Öğrenciler için ne değişti?

Okullarda sınavların nasıl yapılacağını belirleyen kurallar değişti. Millî Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) 9 Eylül 2023 tarihli Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği'nde yapılan değişiklik, 14 Kasım 2026 Cumartesi günkü Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle okul öncesi ve ilkokulda sınav uygulaması tamamen kaldırıldı, il ve ilçe genelinde yapılan ortak yazılı sınavlar yönetmelikten çıkarıldı, ülke genelinde ortak sınav yapılabilmesinin yolu açıldı ve ölçme sonuçlarının sıralama amacıyla kullanılması yasaklandı.

İlkokulda sınav tamamen kalkıyor mu?

Evet. Yeni düzenlemeye göre okul öncesi eğitim kurumlarında ve ilkokullarda hangi ad altında olursa olsun sınav yapılamayacak. Bu kademelerde ölçme ve değerlendirme faaliyetleri, öğrencilerin gelişim süreçlerinin takip edilmesine yönelik yürütülecek. Yani ilkokul öğrencisi not almak ya da başkasıyla yarışmak için sınava girmeyecek; öğretmen çocuğun gelişimini gözlem ve süreç içindeki çalışmalarıyla izleyecek. Yönetmelikteki "hangi ad altında olursa olsun" ifadesi, yasağın yalnızca klasik yazılı sınavı değil, farklı adlarla yapılan sınav uygulamalarını da kapsadığını gösteriyor.

Ortak yazılı sınavlarda ne değişti?

Ortaokul ve liselerde uygulanan ortak yazılı sınavlar yeniden düzenlendi. Ortak sınavlar artık "okul geneli" ve "ülke geneli" olmak üzere iki türden oluşacak. Önceki yönetmelikte yer alan il geneli ve ilçe geneli ortak yazılı sınavlara ilişkin hükümler kaldırıldı; il ve ilçelerdeki Ölçme Değerlendirme Merkezlerinin bu kapsamda ortak sınav hazırlama ve uygulama yetkisi de yürürlükten kalktı.

Ülke geneli ortak yazılı sınavların hangi sınıf düzeylerinde ve hangi derslerde uygulanacağına Bakanlık karar verecek ve bu bilgi öğretim yılı başında duyurulacak. Sınavlara ait konu ve soru dağılım tabloları ile uygulama ve değerlendirme yönergeleri ilgili genel müdürlükçe hazırlanacak. Bakanlığın tablo yayımlamadığı sınıf ve derslerde ise tablolar okuldaki zümre öğretmenlerince oluşturulacak. Böylece öğrenci, sınavda hangi konudan kaç soru çıkacağını önceden bilebilecek.

Sıralama yasağı ne anlama geliyor?

Yönetmelikteki en dikkat çekici hükümlerden biri sıralama yasağı. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarından elde edilen sonuçlar öğrenciler, sınıflar, okullar ya da iller arasında sıralama, karşılaştırma veya kıyaslama yapmak amacıyla kullanılamayacak. Bu, okulların sınav sonuçlarına göre "en başarılı sınıf" ya da "il birincisi okul" listeleri hazırlamasının önüne geçiyor. Sonuçların amacı, öğrencinin eksiklerini belirlemek ve öğretimi buna göre düzenlemek olarak tanımlanıyor.

Sınavlar dijital ortamda mı yapılacak?

Değişiklikle ölçme ve değerlendirme faaliyetlerinin Bakanlıkça uygun görülen dijital sistem ve araçlarla, kısmen ya da tamamen elektronik ortamda yürütülebilmesinin önü açıldı. Ayrıca soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerinde Bakanlığın uygun gördüğü yapay zekâ araçları kullanılabilecek. Bu, sınavların bir anda tamamen tablet ya da bilgisayara taşınacağı anlamına gelmiyor; hangi sınavın hangi araçla yapılacağı Bakanlık kararıyla belirlenecek. Haberlere yansıyan değişikliğe göre Türkçe ve yabancı dil derslerinde yazılı ve uygulamalı sınavların sonuçları birlikte değerlendirilecek.

PISA ve TIMSS neden yönetmelikte?

Yönetmeliğe "Ulusal ve Uluslararası İzleme Araştırmaları" başlıklı yeni bir bölüm eklendi. Bu bölümde Türkiye'nin katıldığı PISA ve TIMSS gibi uluslararası araştırmaların uygulanması ve raporlanmasına ilişkin hükümler yer alıyor. PISA, 15 yaş grubundaki öğrencilerin okuma, matematik ve fen becerilerini ölçen, OECD'nin yürüttüğü uluslararası bir araştırma; TIMSS ise 4. ve 8. sınıf öğrencilerinin matematik ve fen başarısını izliyor. Bu araştırmalar öğrencinin karnesine yansımıyor, ülkenin eğitim sistemini değerlendirmek için kullanılıyor.

Veliler ve öğrenciler ne yapmalı?

Değişiklik yürürlüğe girdiği için okullar bundan sonraki uygulamalarını yeni kurallara göre yapacak. İlkokul velileri, çocuklarına okulda sınav yapılmayacağını, gelişimin süreç içinde izleneceğini bilmeli. Ortaokul ve lise öğrencileri için yazılı sınavlar sürüyor; okul geneli sınavların konu dağılımları okul ve zümreler tarafından duyurulacak, ülke geneli sınav yapılacak dersler ise Bakanlık tarafından açıklanacak. Sınav tarihleri, konu dağılım tabloları ve uygulama ayrıntıları için okul yönetiminin duyuruları ve e-Okul Veli Bilgilendirme Sistemi takip edilebilir. Yönetmeliğin tam metni 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yer alıyor.