İzmir'de kestane gal arısına karşı ne yapılıyor?

İzmir'in dağ köylerinde geçim kaynağı olan kestane, son yıllarda küçük ama etkili bir zararlıyla mücadele ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi, kestane ağaçlarına büyük zarar veren kestane gal arısına karşı üreticilere sarı yapışkan tuzak desteği veriyor. Belediyenin Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı'nın yürüttüğü çalışmada tuzaklar ilk etapta Beydağ, Kiraz ve Ödemiş'teki üreticilere ulaştırıldı.

Kestane gal arısı nedir?

Kestane gal arısı (Dryocosmus kuriphilus), anavatanı Çin olan ve kestane ağaçlarının tomurcuklarına yumurta bırakan küçük bir böcek. Larvaların gelişmesiyle sürgünlerde ve yapraklarda "gal" adı verilen urlar oluşuyor. Bu urlar sürgünlerin büyümesini engelliyor, bazı durumlarda sürgünlerin ölümüne yol açıyor. Sonuçta ağaç daha az çiçek açıyor ve meyve veriyor. Uzmanlara göre zararlının yoğun olduğu bahçelerde verim kaybı yüzde 50 ile 70 arasına çıkabiliyor.

Türkiye'ye nasıl yayıldı?

Kestane gal arısı Türkiye'de ilk kez 2013-2014 yıllarında Yalova'da görüldü. Zararlı kısa sürede Marmara'dan Karadeniz'e, Ege'den Akdeniz'e kadar ülkenin doğal kestane ormanlarının büyük bölümüne yayıldı. Trabzon, Rize, Artvin ve Sinop gibi Karadeniz illerinde de zarar verdiği bildirildi. Kestane yalnızca meyvesiyle değil, kestane balı üretimiyle de önemli bir gelir kaynağı olduğu için arıcılar da bu zararlıdan etkileniyor.

Sarı yapışkan tuzak nasıl çalışıyor?

Sarı yapışkan tuzaklar, böceklerin sarı renge yönelmesinden yararlanan basit bir mücadele aracı. Ağaç dallarına asılan tuzakların yüzeyindeki yapışkan madde, üzerine konan erginleri yakalıyor. Böylece zararlının ağaçlara yumurta bırakmadan önce bir kısmı tutulabiliyor; tuzaklar aynı zamanda bahçedeki zararlı yoğunluğunun izlenmesine de yardımcı oluyor. Bu tür tuzaklar, erginlerin uçuş döneminde ağaçlarda asılı olduğunda daha etkili oluyor.

Biyolojik mücadele de yapılıyor

Kestane gal arısına karşı en etkili yöntemlerden biri, zararlının doğal düşmanı olan Torymus sinensis adlı faydalı böceğin doğaya salınması. Bu böcek, gal arısının larvalarıyla beslenerek nüfusunu kontrol altına alıyor. Türkiye'de Bursa ve Yalova'da yaklaşık 12 bin hektar kestane ormanında yürütülen biyolojik mücadelenin olumlu sonuç verdiği bildirildi; Balıkesir'de üç yılda binlerce faydalı böcek kestane ormanlarına bırakıldı. Aydın'da da benzer doğa dostu mücadele yöntemleri uygulanıyor.

İzmir'de kestane neden önemli?

İzmir'in iç kesimlerinde, özellikle Ödemiş'in Bozdağ yöresi, Kiraz ve Beydağ'da kestane, dağ köylerinin başlıca geçim kaynaklarından biri. Sonbaharda hasat edilen kestane hem taze olarak satılıyor hem de kestane şekeri ve diğer ürünlere işleniyor. Türkiye genelinde yıllık kestane üretiminin 70-75 bin ton civarında olduğu, komşu Aydın'ın ise yaklaşık 25 bin tonla ülkede ikinci sırada bulunduğu belirtiliyor. Bu nedenle zararlıyla mücadele, Ege'deki kestane üreticileri için doğrudan gelir meselesi.

Üreticiler nasıl başvurabilir?

Destekten yararlanmak isteyen kestane üreticileri, İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı'na ya da ilçelerdeki tarım birimlerine başvurabiliyor. Belediyenin açıklamasına göre destek programından İzmir'in diğer ilçelerindeki kestane üreticileri de yararlanabilecek. Üreticilere, tuzakları asarken ağaçların farklı yönlerine ve farklı yüksekliklere yerleştirmeleri, belirli aralıklarla kontrol edip dolanları yenilemeleri öneriliyor.