Fonda paranızı alamazsanız dava açabilir misiniz? Kime, nerede, hangi belgeyle

Tasfiye süreci sürüyor ve ödemeler kademeli yapılacak. Peki tasfiyeden alamadığınız kısım olursa ne yapabilirsiniz? Beş ayrı yol var ve bunlar birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman sırayla işletiliyor.

Birinci basamak: tasfiye bankasına yazılı başvuru

En başta yapılması gereken bu. Fonunuzun saklayıcısı olan bankaya yazılı başvurun ve üç şeyi sorun: fon kodunuz, katılma payı kaydınız ve ödeme durumunuz.

Tera Portföy fonları için Türkiye İş Bankası, A1 Capital, Atlas, Bulls, Hedef, Pardus ve Pusula fonları için Ziraat Bankası yetkili.

Başvurunun yazılı olması önemli. Sonraki aşamalarda elinizdeki en güçlü belge bu yazışma olacak.

İkinci basamak: SPK'ya şikâyet

Hatalı kayıt, açıklanmayan talimat gibi mevzuata aykırılık iddialarınız varsa Sermaye Piyasası Kurulu'na şikâyet edebilirsiniz.

Ancak burada net olmak gerekiyor: SPK şikâyeti idari bir yoldur. Kurul aykırılık tespit ederse idari para cezası verir, tedbir uygular ya da suç duyurusunda bulunur. Bunların hiçbiri sizin zararınızın ödenmesi sonucunu doğurmaz.

Yani SPK'ya şikâyet, bireysel tazminat davasının yerine geçmez.

Üçüncü basamak: TSPB Hakem Heyeti

Yatırım kuruluşuyla aranızdaki uyuşmazlıklar için Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği bünyesinde Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti bulunuyor. Mahkemeye göre daha hızlı işleyen bir alternatif çözüm yolu.

Dördüncü basamak: tazminat davası

Hukuka aykırı işlem, zarar ve ikisi arasındaki nedensellik bağı ortaya konulabiliyorsa tazminat davası açılabilir.

Dava açılabilecek taraflar şunlar: kurucu portföy yönetim şirketi, şirket yöneticileri, portföy saklayıcısı ve fonu size satan banka veya aracı kurum.

Portföy yönetim şirketinin sorumluluğu, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 55/6 maddesindeki müşteri çıkarlarını gözetme yükümlülüğü ile 52/4 maddesindeki vekâlet hükümlerine dayanıyor. Özen ve sadakat borcunun ihlali aranıyor.

Dava asliye ticaret mahkemesinde görülüyor ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu. SPK'ya karşı açılabilecek tam yargı davası ise bundan ayrı bir yol.

Beşinci basamak: suç duyurusu

Sahte kayıt, usulsüz aktarım gibi somut suç şüphesi varsa Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulabilir. Devam eden ceza soruşturmasına katılma yolu da ayrıca değerlendiriliyor.

"Toplu dava" beklentisi neden yanlış

Sosyal medyada mağdurların "toplu dava açalım" çağrıları dolaşıyor. Ancak Türk hukukunda Amerikan tipi sınıf davası bulunmuyor.

Onun yerine iki kurum var ve ikisi de beklentiyi karşılamıyor.

İhtiyari dava arkadaşlığı. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 57. maddesine göre, davaların temelini oluşturan olaylar ve hukuki sebepler aynı veya benzerse birden çok kişi birlikte dava açabilir. Ama her davacının davası bağımsızdır; biri kazanırken diğeri kaybedebilir.

Topluluk davası. HMK 113'e göre dernekler üyeleri adına dava açabilir. Ancak yalnızca hakların tespiti, hukuka aykırı durumun giderilmesi ve gelecekteki ihlalin önlenmesi için. Para alacağı ya da tazminat talep edemez.

Üstelik üç pratik engel var.

Mahkemeler çok sayıda davacının tek dilekçeyle açtığı davaları ayırabiliyor. Buna tefrik deniyor ve toplu açmanın faydasını ortadan kaldırıyor.

Her yatırımcının fonu, talimatı, kuruluşu ve tarihi farklı. Bu yüzden davalı taraf ve talep tutarı da değişiyor.

Harç azalmıyor. Harç her davacının kendi talep tutarı üzerinden ayrı hesaplanıyor; toplu açmak indirim sağlamıyor.

Birlikte hareketin gerçekten işe yaradığı yer

Dava aşaması kişiye özel. Ama koordinasyonun fayda sağladığı üç alan var: SPK başvurularında ortak belge hazırlanması, kuruluşlardan bilgi talep edilmesi ve bilirkişi inceleme maliyetinin paylaşılması.

Hangi belgeler gerekli

Fon hesap dökümü. Fonun tam unvanı ve kodu görünecek şekilde.

Satış talimatı. Tarih, saat, tutar ve emir numarasıyla birlikte.

İşlem kayıtları ve yazışmalar. Kurumla yaptığınız her yazışma.

SPK ve KAP açıklamaları. Fonunuzla ilgili kamuya yapılan duyurular.

Önemli bir uyarı

Şu ayrımı gözden kaçırmamak gerekiyor: piyasa koşullarından doğan fon değer kaybı, kuruluşların sorumluluğunu otomatik olarak doğurmaz.

Dava açabilmek için hukuka aykırı bir işlemin varlığını, uğradığınız zararı ve ikisi arasındaki bağı ortaya koyabilmeniz gerekiyor. Sadece "param azaldı" demek yeterli olmuyor.

Ödeme sırası ve tasfiye takvimi için: Paranızı nasıl alacaksınız? Fon tasfiyesinde ödeme sırası, takvim ve Amerika örneği